Η άλωση της Δημοκρατίας ante portas και η γαλλική πρόβα τζενεράλε

Ακόμη και το λεξιλόγιο των Γάλλων πολιτικών, οι οποίοι αναγκάστηκαν να διαχειριστούν δημόσιο λόγο μετά τα πρωτοφανούς έντασης βίαια επεισόδια του περασμένου Σαββατοκύριακου, είναι αποκαλυπτικό της «κρίσης πανικού» που ενέσκηψε συνολικά στο σύστημα εξουσίας της Γαλλίας. Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί το πρωί της Δευτέρας 19 Οκτωβρίου στα σκαλοπάτια του Υπουργείου Εσωτερικών είναι χαρακτηριστικές: «Όπως σε όλες τις δύσκολες επιχειρήσεις, υπάρχουν πράγματα που πετυχαίνουν και πράγματα που σκατώνουν», παραδέχτηκε για τη διαχείριση των κινητοποιήσεων που συγκλόνισαν τη χώρα το Σάββατο.

Η ορολογία, εκφρασμένη σε άπταιστη λαϊκή γαλλική του πεζοδρομίου, σε καμία περίπτωση δεν συνάδει με το αυστηρό γλωσσικό πρωτόκολλο του πρωθυπουργικού γραφείου. Προφανώς όμως οι συνθήκες αλλά και ο συλλογικός φόβος, υπαρκτός ή επίπλαστος, επέβαλαν αυτήν τη γλωσσική ιδιαιτερότητα. Όπως είχαν επιβάλει 24 ώρες πριν την ελάχιστα πειστική ως προς την ένταση που απέπνεε συνθηματολογία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Εκείνα τα «Ζήτω η Δημοκρατία» και «Ζήτω η Γαλλία» που ειπώθηκαν για να «τονώσουν» το ηθικό των Γάλλων νοικοκυραίων δεν έπεισαν κανέναν. Ο Μακρόν απλά ασχολήθηκε με τη ρητορική διαχείριση μιας πολιτικής συντριβής του αποκαλούμενου «μακρονισμού».

Γαλλία: Βία και λεηλασία σε ζωντανή μετάδοση

Έγραφε η Le Monde της 20ης Οκτωβρίου: «Από το εξαιρετικά χαοτικό ξεκίνημα της κινητοποίησης στο Παρίσι, όταν η Ορχήστρα του Νέου Κόσμου έγινε στόχος ρίψης δακρυγόνων ήδη από το μεσημέρι, περνώντας στην εισβολή στο δημαρχείο της Μασσαλίας και φτάνοντας μέχρι τις σκηνές λεηλασίας στην πρωτεύουσα ή στη Λυών, κάθε στιγμή αυτής της ημέρας καταγράφηκε σε βίντεο.

»Ορισμένοι λογαριασμοί, τους οποίους διαχειρίζονταν έφηβοι ή νεαροί ενήλικες, πρόσφεραν συνεχείς (ή σχεδόν συνεχείς) ζωντανές μεταδόσεις βίντεο, με ρητό σκοπό να κερδίσουν ακολούθους...

»Επί παραδείγματι, εικόνες που κατέγραψε ο ανεξάρτητος δημοσιογράφος Λικ Οφρέτ και έδειχναν περιπολικά της αστυνομίας να δέχονται επίθεση με πέτρες κοντά στην Πλατεία Δημοκρατίας το Σάββατο, προβλήθηκαν πάνω από 45 εκατ. φορές σε λιγότερο από 24 ώρες μόνο στην πλατφόρμα X».

Περίεργο τω όντι. Η Ορχήστρα του Νέου Κόσμου είναι πολιτικό και καλλιτεχνικό προϊόν των κοινωνικών κινητοποιήσεων. Σάρκα εκ της σαρκός «της αυτόνομης κινητοποίησης» του πρόσφατου παρελθόντος. Προτείνει έτσι μια νέα μορφή ακτιβισμού, όπου η τέχνη λειτουργεί ως ηχείο ενός στρατευμένου μηνύματος. Μέσα από ποικίλες δράσεις (συναυλίες, παρεμβάσεις σε σχολεία, διαλέξεις, βίντεο κ.λπ.), επιδιώκει να πυροδοτήσει προβληματισμούς, να παρακινήσει στην ανάληψη δράσης και να συμβάλει στη συγκρότηση ενός κοινού κινήματος ελπίδας και φιλοδοξίας. Έτσι αυτοσυστήνονται επίσημα τα μέλη της. Τι έκαναν ακριβώς οι μουσικοί για να γίνουν στόχος δακρυγόνων. Απλά έπαιζαν κλασική μουσική στην Πλατεία της Δημοκρατίας. Δεν πρόκειται για παρεξήγηση. Πρόκειται για συγκεκριμένη συμπεριφορά και για υλοποίηση συγκεκριμένων διαταγών. Όπως πρωτοφανές είναι και το γεγονός ότι πλέον η βία στους δρόμους, οι λεηλασίες και οι καταστροφές, αποτελούν πρώτης τάξεως τηλεοπτικό προϊόν για τους φιλόδοξους influencers παντός καιρού. Όσο πιο βίαιο το βιντεάκι στο TikTok, τόσο περισσότερο η «Κοινωνία του θεάματος» του Γκυ Ντεμπόρ επαναπροσδιορίζεται και επιβεβαιώνεται δεκαετίες μετά την έκδοσή της.

Εάν θα έπρεπε να περιορίσουμε σε ένα τηλεοπτικό κλιπ τις ώρες απόλυτης βίας που έζησε το Παρίσι, θα μπορούσαμε να το κάνουμε δημοσιεύοντας το βίντεο με το ζευγαράκι που απολάμβανε το κονιάκ του σε υπαίθριο τραπεζάκι ενός μπιστρό ενώ καίγονταν γύρω του το σύμπαν. Αναισθησία; Επίδειξη μικροαστικής αυτοϊκανοποίησης; Σύμπτωμα συνδρόμου μετατραυματικής απολιτίκ συμπεριφοράς; Είναι φανερό πως στους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας, δυο βήματα από τη Βαστίλη, ένα φαινόμενο εξαιρετικά αρρωστημένο άρχισε να εξελίσσεται, καθόλου συμπτωματικά και με σαφή προειδοποιητικά μηνύματα που εκπέμπονταν εδώ και πολύ καιρό για όσους είχαν την πολιτική επάρκεια και την πνευματική ευχέρεια να τα αντιληφθούν. Το γαλλικό πολιτικό σύστημα, οι διανοούμενοι, οι πολιτικοί παντός καιρού και ευκαιρίας και οι «δήμιοι» της πολιτικής σκέψης, οι Μελανοχίτωνες του ακροδεξιού φασισμού της Λεπέν και της φασίζουσας αριστεράς του αριστεροεθνικιστή - λαϊκιστή Μελανσόν ήταν και γνώστες της κατάστασης και ορισμένοι από αυτούς, οι δύο τελευταίοι σίγουρα, και διαχειριστές της.

Η Ευρώπη βρίσκεται εδώ και καιρό στην Εντατική, διασωληνωμένη, αλλά οι θεράποντες αδυνατούν να διαγνώσουν τις προοπτικές του πολιτικού πολυτραυματία

Αυτά ως προς το «θέαμα». Αναφορικά με το πολιτικό ζήτημα τώρα, τα πράγματα ξεκαθαρίζουν ως προς το εξής: Ο μακρονισμός αποχωρεί από το προσκήνιο ηττημένος κατά κράτος, αφού επέτρεψε, αν δεν προκάλεσε, λόγω πολιτικής ανεπάρκειας, τη συρρίκνωση των πολιτικών επιλογών των Γάλλων πολιτών σε δύο εναλλακτικές, εκ των οποίων η μία είναι αυτή της νίκης της Λεπέν στις επερχόμενες εκλογές.

Οι προαναφερθείσες δύο επιλογές είναι απολύτως συμπληρωματικές. Η προοπτική του Μελανσόν ως δεύτερου υποψήφιου απέναντι στην Λεπέν στον Β' γύρο των προεδρικών εκλογών λειτουργεί μόνο ως άλλοθι που νομιμοποιεί τη νίκη της ακροδεξιάς στην Γαλλία. Το σύστημα το ξέρει, η ελίτ το γνωρίζει και ήδη η επιχειρηματική τάξη της χώρας έχει αρχίσει να διαχειρίζεται την επόμενη ημέρα.

Υπό συνθήκες αφόρητης οικονομικής πίεσης με απαγορευτικούς όρους δανεισμού και πλήρη αδυναμία αποτροπής της ακραίας κοινωνικής δυσφορίας, λόγω φτωχοποίησης της αριθμητικά τεράστιας σε επιρροή γαλλικής μικροαστικής και αγροτικής τάξης, η ελίτ της Γαλλίας προσανατολίζεται ήδη σε εναλλακτικές έκτακτης διαχείρισης της κρίσης. Κακά τα ψέματα. Όπως ξεκάθαρα προειδοποίησε και ο Κρούγκμαν, «Η Γαλλία είναι πολύ μεγάλη για να σωθεί». Αλί και τρισαλί για το ευρώ και την ΕΕ.

Κάποιοι, οι λιγότεροι, αναρωτιούνται αν το κόστος από τις λεηλασίες σε 1.500 καταστήματα, τα περισσότερα στο Σεντ Ονορέ, ήταν τόσο αποτρεπτικό ώστε να προκαλέσει ένα πρωτόγνωρα διογκωμένο αίσθημα συλλογικής ανασφάλειας. Διερωτώνται αυτοί που γενικά θέτουν ερωτήματα, αν το 1,4 δισ. ευρώ που κόστισαν συνολικά οι ζημιές του Σαββατοκύριακου που μας πέρασε στη Γαλλία, είναι αρκετά για να προκαλέσουν αυτή τη συλλογική αίσθηση κρατικής ανεπάρκειας και αδράνειας. Γιατί άραγε ο Εμανουέλ Μακρόν δεν έκανε δεκτή την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος αποδεδειγμένα πια υπέπεσε σε λάθος εκτιμήσεις και άρα διαχειρίστηκε ανεπαρκώς την κατάσταση. Μήπως γιατί θα έπρεπε να υπερτονιστεί αυτό το αίσθημα ανασφάλειας, του οποίου η εκμετάλλευση οδηγεί αναπόφευκτα στον προσεχή θρίαμβο της Λεπέν και της ακροδεξιάς;

Μήπως αυτή την αναπότρεπτη πραγματικότητα αντιλήφθηκαν εκ των υστέρων ο σοσιαλιστής δήμαρχος του Κεντρικού Παρισιού Αριέλ Βέιλ αλλά και ο Ραφαέλ Γκλουκσμάν, νέος ηγέτης της σοσιαλδημοκρατίας, και έσπευσαν ο πρώτος να ζητήσει την ανάπτυξη στρατού στο Κεντρικό Παρίσι και ο δεύτερος να απαιτήσει σκληρή στάση απέναντι στους μπαχαλάκηδες της ακροδεξιάς και της λαϊκιστικής αριστερής όχθης; Πρόκειται γι’ αυτό το άρρωστο κοκτέιλ που τόσο εξυπηρετεί τους διαχειριστές των αδιεξόδων των πολιτικών ελίτ.

Ο ιστορικά «αντιπαθητικός» νεοφιλόσοφος Μπερνάρ Ανρί Λεβί, σε μια χειμαρρώδη συνέντευξή του προ ημερών και αφού ξεκαθάρισε πως Λεπέν και Μελανσόν είναι εκ των πραγμάτων συμπληρωματικοί συμπαίκτες σ’ ένα βρόμικο παιχνίδι θεάτρου σκιών, κατέληξε στο εξής: Ικανοί να διαχειριστούν την έξοδο από την κρίση στη Γαλλία είναι ο Εντουάρ Φιλίπ της κεντροδεξιάς, ο πρώην πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ της κεντροαριστεράς και ο Γκλουκσμάν των σοσιαλιστών. Έδειξε δηλαδή εναλλακτική πρόταση για τον πρώτο γύρο των επερχόμενων προεδρικών εκλογών. Ακόμη και οι νεοφιλόσοφοι άρχισαν να σκέπτονται σοβαρά.

Στη γειτονική Ιταλία, η Μελόνι με πολύ λιγότερα συμπτώματα εκτροπής και σαφώς λιγότερες ζημιές, κατέβασε στρατό στο Μιλάνο. Δεν έχασε την ευκαιρία και εκμεταλλεύτηκε το momentum ως γνήσιο τέκνο της ιταλικής ακροδεξιάς.

Στην Αθήνα κάποιοι τόλμησαν να ψελλίσουν ανόητα «και στα δικά μας», αλλά ποιος απώλεσε την πολιτική σκέψη για να την αποκτήσει ο Αλέξης Τσίπρας, που προφανώς φθονεί τον Μελανσόν, ο οποίος, έστω και ως κομπάρσος, διαδραματίζει ρόλο νεροκουβαλητή στο γαλλικό πολιτικό προσκήνιο; Πάντως δεν είναι ο μόνος ο οποίος «επενδύει» σε έκρηξη οργής. Κάποιοι στην Πειραιώς σπεύδουν να πλειοδοτήσουν πουλώντας ανασφάλεια και προοπτική βίας και λεηλασιών. Γιατί άραγε; Εξαντλήθηκαν τα αποθέματα παροχών και υποσχέσεων; Η μήπως η «πολιτική υστερία» πουλάει και μάλιστα με υπερτιμημένες υπεραξίες;

Η Ευρώπη βρίσκεται εδώ και καιρό στην Εντατική, διασωληνωμένη. Υποβάλλεται σε συνεχείς εξετάσεις αλλά οι θεράποντες αδυνατούν να διαγνώσουν τις πραγματικές προοπτικές του πολιτικού πολυτραυματία. Ο Τραμπ, ο Σι και ο Πούτιν μοιράζουν, σε μια νέα Γιάλτα, τον πλανήτη. Και οι τρεις έχουν υιοθετήσει πολιτικές επιλογές οι οποίες είναι διαχειρίσιμες μόνο με αυταρχικά καθεστώτα. Οι κοινωνίες, ναρκοθετημένες από δεκαετίες ανισοτήτων, παραδίδονται αμαχητί. Για να επιβληθούν οι νέοι κανόνες, χρειάζεται το αίσθημα της συλλογικής ανασφάλειας να είναι κυρίαρχο και αναμφισβήτητο. Βρισκόμαστε στη φάση της σκηνοθεσίας της εκτροπής. «Les loups sont déjà entrés dans Paris».