Ριάντ υπό απειλή: Οι Χούθι διαπερνούν την αεράμυνα και φέρνουν τη Σαουδική Αραβία σε αδιέξοδο
Δισεκατομμύρια δολάρια σε εξοπλισμούς, προηγμένα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας και μαχητικά αεροσκάφη τελευταίας τεχνολογίας δεν έχουν καταφέρει να προστατεύσουν τη Σαουδική Αραβία από τις επιθέσεις των Χούθι. Παρά τις τεράστιες αμυντικές δαπάνες του, το βασίλειο βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα σοβαρό πρόβλημα ασφάλειας, καθώς πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτοξεύονται από την Υεμένη καταφέρνουν να πλήττουν στρατηγικές εγκαταστάσεις, ακόμη και στην περιοχή της πρωτεύουσας, Ριάντ.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, οι επιθέσεις στο διεθνές αεροδρόμιο που εξυπηρετεί το Ριάντ, οι οποίες προκάλεσαν περισσότερους από δώδεκα θανάτους αμάχων, ανέδειξαν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Σαουδική Αραβία στην προστασία των υποδομών της. Το πρόβλημα δεν είναι τόσο η απουσία προηγμένων αμυντικών συστημάτων, όσο η τεράστια έκταση της χώρας, ο μεγάλος αριθμός πιθανών στόχων και η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των επιθέσεων.
Αμυντικός προϋπολογισμός 83 δισ. δολαρίων και απειλές από τρεις κατευθύνσεις
Η Σαουδική Αραβία δαπάνησε το 2025 περίπου 83 δισ. δολάρια για την άμυνά της, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών Ειρήνης της Στοκχόλμης (SIPRI), καταλαμβάνοντας μία από τις δέκα πρώτες θέσεις παγκοσμίως σε στρατιωτικές δαπάνες.
Το βασίλειο διαθέτει αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot και THAAD, καθώς και προηγμένο εξοπλισμό από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, καλείται να προστατεύσει μια χώρα με έκταση περίπου ίση με το ένα πέμπτο των Ηνωμένων Πολιτειών, απέναντι σε απειλές που προέρχονται από διαφορετικές κατευθύνσεις.
Στα ανατολικά, το Ιράν εξαπέλυσε περίπου 1.000 πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον σαουδαραβικών στόχων κατά την πιο έντονη φάση της φετινής σύγκρουσης. Από τον βορρά, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις με drones εναντίον του αγωγού πετρελαίου Ανατολής-Δύσης, ενώ από τον νότο οι Χούθι εξαπολύουν πυραυλικές επιθέσεις χρησιμοποιώντας κινητούς εκτοξευτές και καταφύγια στα βουνά της Υεμένης.
Η σαουδαραβική αεράμυνα καταφέρνει να αναχαιτίζει μεγάλο μέρος αυτών των επιθέσεων. Ορισμένοι πύραυλοι και drones, ωστόσο, διαπερνούν τα αμυντικά συστήματα, αναγκάζοντας τις στρατιωτικές αρχές να επιλέγουν ποιες εγκαταστάσεις θα προστατεύσουν κατά προτεραιότητα.
Πώς οι Χούθι καταφέρνουν να διαπερνούν την αεράμυνα
Η στρατηγική αυτή παρουσιάζει ομοιότητες με τις επιθέσεις που πραγματοποιεί η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα διαφορετικούς τύπους πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Οι πύραυλοι κρουζ πετούν σε χαμηλότερο ύψος, γεγονός που δυσκολεύει τον εντοπισμό τους, ενώ οι Χούθι υποστηρίζουν ότι διαθέτουν πλέον βαλλιστικούς πυραύλους με δυνατότητα ελιγμών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η τεχνολογική υποστήριξη που έχουν λάβει από το Ιράν. Εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών είχαν εντοπίσει ήδη από προηγούμενα χρόνια πυραυλικά εξαρτήματα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ιρανικής προέλευσης στην Υεμένη, παρά το διεθνές εμπάργκο όπλων.
Νεότερα πυραυλικά συστήματα των Χούθι, όπως τα Χατέμ-2 και Παλαιστίνη-2, παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες με αντίστοιχα ιρανικά όπλα.
Η αποτελεσματικότητά τους είχε γίνει εμφανής και σε επίθεση εναντίον του Ισραήλ, όταν πύραυλος των Χούθι κατάφερε να διαπεράσει την ισραηλινή αεράμυνα και να πλήξει περιοχή κοντά στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν.
Το περιστατικό ανέδειξε ότι ακόμη και εξελιγμένα συστήματα άμυνας δεν μπορούν να εγγυηθούν την αναχαίτιση κάθε εισερχόμενης απειλής.
Η σύγκρουση με τους Χούθι και ο ρόλος της Τεχεράνης
Οι Χούθι αποτελούν εδώ και χρόνια μέρος του λεγόμενου «άξονα αντίστασης» του Ιράν. Παρά τη στενή σχέση τους με την Τεχεράνη, διαθέτουν και δικούς τους πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Ο πόλεμος της περιόδου 2015-2022 προκάλεσε τεράστια ανθρωπιστική κρίση στην Υεμένη, ενώ οι οικονομικοί και μεταφορικοί περιορισμοί που επιβλήθηκαν στις περιοχές υπό τον έλεγχο των Χούθι συνεχίζονται.
Τον Ιούλιο, οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι θα στοχοποιήσουν τη σαουδαραβική ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα. Ακολούθησαν πυραυλικές επιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων της Aramco και σαουδαραβικών αεροπορικών βάσεων.
Η οργάνωση ζητά τον τερματισμό των σαουδαραβικών αεροπορικών επιδρομών υπέρ των κυβερνητικών δυνάμεων στην Υεμένη, καθώς και την καταβολή αποζημιώσεων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν επιχειρεί να εμφανιστεί ως πιθανός διαμεσολαβητής. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να προσφέρει κάθε αναγκαία βοήθεια για την έναρξη συνομιλιών μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι.
Ωστόσο, ο Μοχάμεντ αλ Μπουχαϊτί, μέλος του πολιτικού γραφείου των Χούθι, υποστήριξε ότι η οργάνωση απέρριψε προτάσεις εκεχειρίας διάρκειας δύο εβδομάδων και ενός μήνα.
Προειδοποίησε μάλιστα ότι όσο παρατείνεται η σύγκρουση τόσο θα διευρύνονται οι απώλειες και θα δυσκολεύει η εξεύρεση συμφωνίας.
Ο εφιάλτης για το οικονομικό σχέδιο του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν
Η συνεχιζόμενη σύγκρουση δεν απειλεί μόνο τις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας. Θέτει σε κίνδυνο και το ευρύτερο σχέδιο οικονομικού μετασχηματισμού που προωθεί ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Το βασίλειο επιδιώκει να αναδειχθεί σε διεθνές κέντρο επενδύσεων, τεχνολογίας και τουρισμού, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτησή του από το πετρέλαιο.
Ωστόσο, αεροδρόμια, κέντρα δεδομένων και μονάδες αφαλάτωσης αποτελούν κρίσιμες υποδομές για την επίτευξη αυτών των στόχων και ταυτόχρονα πιθανούς στόχους επιθέσεων.
Η κατάσταση έχει αρχίσει να επηρεάζει και την εικόνα της χώρας ως ασφαλούς επιχειρηματικού προορισμού. Σύμφωνα με το CNN, μεγάλες επιχειρήσεις απέφυγαν αυτή την εβδομάδα τη συμμετοχή τους στο Παγκόσμιο Συνέδριο Πετρελαίου στο Ριάντ.
Παράλληλα, κάτοικοι της πρωτεύουσας εξέφρασαν ανησυχία για τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων προειδοποίησης. Οι σαουδαραβικές αρχές είχαν διακόψει προσωρινά τις ειδοποιήσεις για εισερχόμενους πυραύλους και drones στα κινητά τηλέφωνα, προτού τις επαναφέρουν μετά τις επιθέσεις στο αεροδρόμιο.
Το δίλημμα της Σαουδικής Αραβίας: Αντίποινα ή διαπραγματεύσεις;
Η κυβέρνηση του Ριάντ βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο εξαιρετικά δύσκολες επιλογές.
Η πρώτη είναι η στρατιωτική κλιμάκωση, με εντατικότερους βομβαρδισμούς εναντίον των Χούθι. Μια τέτοια απόφαση, όμως, ενέχει τον κίνδυνο νέων επιθέσεων σε σαουδαραβικές πόλεις και υποδομές.
Η δεύτερη επιλογή είναι η επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, παρά τους θανάτους αμάχων και το πολιτικό κόστος που θα συνεπαγόταν μια συμφωνία με τους Χούθι.
Μια ευρείας κλίμακας χερσαία επιχείρηση θεωρείται επίσης ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι αντάρτες ελέγχουν ορεινές περιοχές, διαθέτουν πολεμική εμπειρία και έχουν προκαλέσει σημαντικές απώλειες στις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου, οι Χούθι έχουν πλέον περικυκλώσει την Ταΐζ, την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Υεμένης, η οποία παραμένει υπό κυβερνητικό έλεγχο.
Η αμερικανική απροθυμία και η αναζήτηση νέων συμμάχων
Η Σαουδική Αραβία επιχειρεί παράλληλα να κινητοποιήσει διεθνή υποστήριξη. Το Πακιστάν έχει αποστείλει χιλιάδες στρατιώτες για την ενίσχυση της άμυνας του βασιλείου, ενώ η Αίγυπτος έχει δηλώσει έτοιμη να προσφέρει βοήθεια.
Το Ριάντ αναζητά επίσης πρόσθετα συστήματα αεράμυνας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Ωστόσο, ακόμη και η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει περιορισμούς στα αποθέματα πυρομαχικών της.
Έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας αναφέρει ότι η στρατιωτική εκστρατεία εναντίον του Ιράν προκάλεσε σημαντικές ελλείψεις στα στρατηγικά αποθέματα και ανέδειξε προβλήματα στην παραγωγική δυνατότητα αναπλήρωσής τους.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε μια νέα άμεση αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Δεν έχει αποκλείσει αμερικανικά πλήγματα εναντίον των Χούθι, αλλά ούτε έχει δεσμευτεί ότι θα προχωρήσει σε αυτά.
Ο Μάικλ Ράτνεϊ, πρώην Αμερικανός πρέσβης στο Ριάντ και αναλυτής του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), επισημαίνει ότι η απροθυμία της Ουάσινγκτον να εμπλακεί ενισχύει την αντίληψη πως οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκαταλείπουν έναν σύμμαχο σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή.
Κατά την εκτίμησή του, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται υπό επίθεση και αντιμετωπίζει πολιτική πίεση να απαντήσει. Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, θεωρεί πιθανή την επιστροφή στη διπλωματία, ακόμη και εάν αυτή οδηγήσει σε έναν συμβιβασμό που δεν θα ικανοποιεί πλήρως το Ριάντ.
Για τη Σαουδική Αραβία, το πρόβλημα παραμένει εξαιρετικά σύνθετο: ακόμη και ένας από τους μεγαλύτερους αμυντικούς προϋπολογισμούς στον κόσμο δεν αρκεί για να εξασφαλίσει πλήρη προστασία απέναντι σε έναν αντίπαλο που χρησιμοποιεί σχετικά περιορισμένους πόρους για να απειλεί στρατηγικές υποδομές.
16°
