Χωρίς γιατρό, χωρίς μαία, με το TikTok ανοιχτό: Η τάση των «free births»
Μια αμφιλεγόμενη τάση γύρω από την εγκυμοσύνη και τον τοκετόφαίνεται να κερδίζει έδαφος στις ΗΠΑ: γυναίκες επιλέγουν να περάσουν ολόκληρη την εγκυμοσύνη τους χωρίς συστηματική ιατρική παρακολούθηση και να γεννήσουν στο σπίτι χωρίς την παρουσία γιατρού ή μαίας.
Η πρακτική είναι γνωστή ως «free birth» ή «unassisted birth» και έχει αποκτήσει αυξημένη προβολή μέσα από το TikTok, το Instagram, podcasts και διαδικτυακές κοινότητες. Γιατροί, ωστόσο, προειδοποιούν ότι ένας τοκετός χωρίς καμία επαγγελματική ιατρική υποστήριξη μπορεί να κρύβει σοβαρούς κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για το μωρό.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 30χρονης Άμπι Κόπες από τη Νεμπράσκα, η οποία στις 16 Αυγούστου γέννησε το δεύτερο παιδί της στο σπίτι της, πάνω σε κουβέρτες που είχε στρώσει στο ξύλινο πάτωμα. Δίπλα της βρισκόταν μόνο ο σύζυγός της.
Δεν υπήρχε γιατρός ή μαία και, όπως είπε η ίδια στο USA Today, δεν είχε επισκεφθεί γιατρό ούτε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της. Το ίδιο είχε κάνει και με το πρώτο της παιδί.
Η Κόπες εξήγησε ότι προετοιμάστηκε αναζητώντας πληροφορίες για τους λεγόμενους «sovereign births» στο Instagram, ακούγοντας podcasts και παρακολουθώντας διαδικτυακές κοινότητες όπως η Free Birth Society. Βίντεο για την εγκυμοσύνη της στον λογαριασμό της οικογένειάς της στο TikTok έχουν συγκεντρώσει δεκάδες εκατομμύρια προβολές.
Γιατί ορισμένες γυναίκες απομακρύνονται από τους γιατρούς
Η επιλογή δεν εμφανίζεται σε κενό. Στις ΗΠΑ καταγράφεται ευρύτερη υποχώρηση της έγκαιρης προγεννητικής φροντίδας.
Σύμφωνα με στοιχεία των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, περίπου μία στις τέσσερις μητέρες το 2024 δεν είχε ξεκινήσει προγεννητική παρακολούθηση μέσα στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Το ποσοστό ήταν αυξημένο κατά 13% σε σχέση με το 2021.
Ειδικοί εκτιμούν ότι πίσω από αυτή την τάση βρίσκεται, μεταξύ άλλων, η δυσπιστία αρκετών γυναικών απέναντι στο σύστημα υγείας και η αίσθηση ότι ο τοκετός έχει μετατραπεί σε υπερβολικά «ιατρικοποιημένη» διαδικασία.
Η Μελίσα Χάνα, επικεφαλής της πλατφόρμας φροντίδας εγκύων και λεχωίδων Mahmee, επισημαίνει ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για τους οποίους ορισμένες γυναίκες αισθάνονται ότι οι γιατροί δεν τις ακούν ή δεν σέβονται τις επιθυμίες τους.
Αυτό, όμως, όπως τονίζει, δεν σημαίνει ότι η πλήρης απουσία ιατρικής παρακολούθησης είναι ασφαλής επιλογή.
Τι φοβούνται οι γιατροί
Η νεογνολόγος και παιδίατρος Τέρι Τράουμπ Μαν προειδοποιεί ότι κατά τη διάρκεια μιας εγκυμοσύνης μπορούν να εντοπιστούν παθήσεις ή συγγενείς ανωμαλίες που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση μετά τη γέννηση.
Αντίστοιχα, κατά τον τοκετό ένας εκπαιδευμένος επαγγελματίας μπορεί να αναγνωρίσει σημάδια δυσφορίας του νεογνού τα οποία ένας άνθρωπος χωρίς ιατρική κατάρτιση πιθανόν να μην αντιληφθεί εγκαίρως.
Οι πρώτες ημέρες μετά τη γέννηση περιλαμβάνουν επίσης εξετάσεις για σειρά παθήσεων, μεταξύ των οποίων συγγενείς καρδιοπάθειες, όπου η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να είναι καθοριστική.
Η μαιευτήρας-γυναικολόγος Μελίσα Γουόλς σημειώνει ότι η ανεπαρκής προγεννητική παρακολούθηση έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού και επιπλοκών για το έμβρυο. Σε έναν τοκετό χωρίς εξειδικευμένο συνοδό υπάρχουν επίσης κίνδυνοι όπως σοβαρή αιμορραγία, ρήξη μήτρας και λοιμώξεις.
«Έχω κάνει δύο free births και δεν το συστήνω»
Η ίδια η Άμπι Κόπες, παρότι υπερασπίζεται το δικαίωμα μιας γυναίκας να επιλέξει τον τρόπο με τον οποίο θα γεννήσει, προειδοποίησε τους ακολούθους της να μη θεωρήσουν ότι πρόκειται για μια εύκολη απόφαση.
Τρεις ημέρες μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού της ανέβασε βίντεο στο οποίο είπε: «Έχω κάνει δύο free births και δεν το συστήνω».
Όπως εξήγησε, πιστεύει ότι οι γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να γεννήσουν με αυτόν τον τρόπο, αλλά δεν πρέπει να μπαίνουν στη διαδικασία απροετοίμαστες. «Δεν είναι αστείο», ανέφερε.
Η ίδια αποδίδει την επιλογή της σε μια μακρόχρονη δυσπιστία απέναντι στη συμβατική ιατρική. Όπως είπε, προβλήματα που αντιμετώπιζε από νεαρή ηλικία την οδήγησαν να στραφεί σε φυτικά σκευάσματα, ομοιοπαθητική και άλλες μορφές εναλλακτικής ιατρικής.
Το πρόβλημα της δυσπιστίας προς το σύστημα υγείας
Οι γιατροί που μίλησαν στο USA Today δεν απορρίπτουν τις αρνητικές εμπειρίες που έχουν οδηγήσει ορισμένες γυναίκες σε αυτή τη στάση.
Έρευνα του Kaiser Family Foundation το 2024, σε περισσότερες από 5.000 γυναίκες, είχε δείξει ότι σχεδόν μία στις τέσσερις ανέφερε πως είχε αντιμετωπιστεί άδικα ή χωρίς σεβασμό από γιατρό ή άλλο επαγγελματία υγείας μέσα στα προηγούμενα δύο χρόνια.
Παράλληλα, έκθεση του March of Dimes για το 2026 υπολογίζει ότι 5,8 εκατομμύρια γυναίκες στις ΗΠΑ ζουν σε περιοχές χωρίς πλήρη πρόσβαση σε υπηρεσίες μητρότητας.
Στοιχεία των CDC είχαν επίσης δείξει ότι το 45% των μητέρων απέφυγε κάποια στιγμή να κάνει ερωτήσεις ή να εκφράσει ανησυχίες κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό, είτε επειδή ντρεπόταν είτε επειδή δεν ήθελε να θεωρηθεί «δύσκολη», είτε επειδή αισθανόταν ότι ο γιατρός δεν είχε χρόνο.
Τα social media και η ψευδαίσθηση ασφάλειας
Ένα επιπλέον πρόβλημα για τους ειδικούς είναι η εικόνα που δημιουργούν τα βίντεο επιτυχημένων τοκετών στα social media.
Μια γυναίκα που βλέπει δεκάδες βίντεο από γέννες στο σπίτι χωρίς επιπλοκές μπορεί να αποκτήσει την εντύπωση ότι αυτό θα συμβεί απαραίτητα και στη δική της περίπτωση.
Οι γιατροί επισημαίνουν όμως ότι ακόμη και σε μια απολύτως υγιή εγκυμοσύνη μπορεί να παρουσιαστεί ξαφνικά μια σοβαρή επιπλοκή λίγο πριν, κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τον τοκετό.
Η Κόπες σχεδιάζει να πάει το νεογέννητο παιδί της σε γιατρό μέσα στον πρώτο μήνα της ζωής του, όπως είχε κάνει και με το πρώτο της παιδί.
Για την ίδια, η επιλογή του «free birth» παραμένει ζήτημα προσωπικής αυτονομίας. Για τους γιατρούς, όμως, το βασικό μήνυμα είναι διαφορετικό: η επιθυμία για έναν λιγότερο παρεμβατικό τοκετό μπορεί να συζητηθεί με τους επαγγελματίες υγείας, αλλά η πλήρης απουσία ιατρικής παρακολούθησης αφαιρεί ένα κρίσιμο δίχτυ ασφαλείας όταν κάτι πάει στραβά.
17°
