Τζαμιά στη Νότια Καλιφόρνια: κοινωνική ένταξη, απειλές μίσους και καταγγελίες για ισλαμιστική ριζοσπαστικοποίηση.
Μετά την ένοπλη επίθεση στο Ισλαμικό Κέντρο του Σαν Ντιέγκο που σημειώθηκε στις 18 Μαΐου 2026 κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους τρία άτομα και οι ίδιοι οι δράστες που στη συνέχεια αυτοκτόνησαν, ο Κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Gavin Newsom ανακοίνωσε την παροχή 80 εκατομμυρίων δολαρίων σε 343 μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των τζαμιών, μέσω του προγράμματος California Nonprofit Security Grant Program. Αλλά, σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα του Institute for Strategic Dialogue (ISD), πολλά από τα τεμένη που λειτουργούν στην Καλιφόρνια δεν χρειάζονται μόνο προστασία από ομάδες θρησκευτικού μίσους· χρειάζονται ελέγχους σχετικούς με την ισλαμιστική ριζοσπαστικοποίηση.
Για να χαρακτηριστεί «ισλαμιστικό» ή «ριζοσπαστικό» ένα τζαμί απαιτείται προσεκτική εξέταση των στοιχείων, καθώς τίθεται ζήτημα στιγματισμού των μουσουλμάνων και κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο, ισλαμιστική ριζοσπαστικοποίηση παρατηρείται παντού και η Καλιφόρνια δεν αποτελεί εξαίρεση.
Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, η «Επιχείρηση Flex» του FBI χρησιμοποιούσε έναν πληροφοριοδότη, τον Craig Monteilh, ο οποίος διείσδυσε σε τζαμιά της Νότιας Καλιφόρνιας, συμπεριλαμβανομένου του Ισλαμικού Κέντρου του Irvine που συγκεντρώνει 2.500 πιστούς και θεωρείται βασικός θρησκευτικός παράγοντας στην πολιτεία. Ο Monteilh είχε λάβει οδηγίες να παρουσιαστεί ως τζιχαντιστής για να εντοπίσει πιθανές απειλές, αλλά δεν διαπίστωσε σημαντική τρομοκρατική δραστηριότητα. Αντ' αυτού, η συμπεριφορά του προκάλεσε δυσαρέσκεια και το τζαμί του Irvine τον ανέφερε στο FBI, αγνοώντας ότι ήταν πληροφοριοδότης. Όταν έγινε γνωστή η επιχείρηση του FBI, oι μουσουλμάνοι έγιναν έξαλλοι και απείλησαν με μηνύσεις. Μια αγωγή του 2012 (FBI εναντίον Fazaga) κατατέθηκε από μέλη της κοινότητας για παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας, αλλά ο ομοσπονδιακός δικαστής την αρχειοθέτησε, επικαλούμενος ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια.
Στη συνέχεια, μια έκθεση του 2018 από το Counter Islamic Grid εξέτασε δύο τζαμιά, την Ισλαμική Εταιρεία της Σάντα Μπάρμπαρα (ISSB) και το Ισλαμικό Κέντρο της Κοιλάδας Κονέχο (ICCV), εγείροντας υποψίες σχετικά με τα κηρύγματα και τις δραστηριότητές τους. Για παράδειγμα, το 2016 το ICCV συμμετείχε στην «Ημέρα Ανοιχτού Τζαμιού» του Ισλαμικού Συμβουλίου Σούρα της Νότιας Καλιφόρνιας, το οποίο σχετίζεται με ιμάμηδες όπως ο διαβόητος Αφροαμερικανός Siraj Wahhaj από τη Νέα Υόρκη, στέλεχος του Έθνους του Ισλάμ, που έχει επικριθεί για δηλώσεις εναντίον της δημοκρατίας και υπέρ της Σαρία. Πάντως, δεν δημοσιεύτηκαν στοιχεία για το αν αυτά τα τζαμιά προωθούν εξτρεμιστικές ιδεολογίες. Ο δε Siraj Wahhaj εξακολουθεί να δραστηριοποιείται ανενόχλητος στο Μπρούκλυν.
Περιστατικά όπως o μαζικός πυροβολισμός στο Σαν Μπερναρντίνο το 2015, όπου οι δράστες ήταν μουσουλμάνοι, οδήγησαν σε ελέγχους της μουσουλμανικής κοινότητας της περιοχής. Όμως, σύμφωνα με τον ιμάμη Jihad Turk της Ισλαμικής Σχολής Bayan Claremont, τέτοια άτομα συνήθως δεν ασχολούνται με τζαμιά· η ριζοσπαστικοποίηση, όπως σημειώνει σρην αναφορά του με τίτλο «Islamic State Group Activity in the US: Trends and Youth Radicalisation» το Institute for Strategic Dialogue (ISD) συμβαίνει συχνότερα στο διαδίκτυο και λιγότερο σε θεσμικούς χώρους «λατρείας». Ούτε αυτό είναι απόλυτο: το Έθνος του Ισλάμ και οι παραφυάδες του προσηλυτίζουν νέους, κυρίως Αφροαμερικανούς, ήδη από το 1930, διαδίδοντας μίσος κατά των λευκών («οι λευκοί είναι διάβολοι») μαζί με την ιδέα της μη ενσωμάτωσης στην αμερικανική κοινωνία «των λευκών και των υποτελών τους». Αν και τέτοιες οργανώσεις θεωρούνται αιρετικές από την πλειοψηφία των Αμερικανών μουσουλμάνων, επηρεάζουν πολιτικά και κοινωνικά κινήματα και έχουν έντονη παρουσία στις φυλακές.
Το αντι-ισλαμικό αίσθημα έχει εκδηλωθεί κατά καιρούς με βανδαλισμούς σε τζαμιά. Τον Δεκέμβριο του 2015, το Ισλαμικό Κέντρο στο Παλμ Σπρινγκς δέχτηκε εμπρηστική επίθεση· τον Νοέμβριο του 2016, πολλά τζαμιά στην Καλιφόρνια έλαβαν απειλητικές επιστολές· τον Απρίλιο του 2023, συνελήφθη ένας άνδρας για αντιισλαμικά γκραφίτι στο Ισλαμικό Κέντρο της Νότιας Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες. Αλλά φαίνεται ότι τα περισσότερα, όπως το Ισλαμικό Κέντρο της Νότιας Καλιφόρνια και το Ισλαμικό Κέντρο Masjid Bilal, λειτουργούν ως κοινοτικοί κόμβοι που προωθούν τον διαθρησκευτικό διάλογο, την εκπαίδευση και την ένταξη. Ηγέτες όπως ο Zuhdi Jasser του Αμερικανικού Ισλαμικού Φόρουμ για τη Δημοκρατία υποστηρίζουν ότι τα τζαμιά μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση των αμερικανικών αξιών και στην αντιμετώπιση των εξτρεμιστικών αφηγήσεων, τονίζοντας τη συμβατότητα του Ισλάμ με τις δημοκρατικές αρχές. Παραλλήλως, το Μουσουλμανικό Μεταρρυθμιστικό Κίνημα υποστηρίζει την ευθυγράμμιση των τζαμιών με τις αμερικανικές συνταγματικές αξίες και ορισμένοι ακτιβιστές χρησιμοποιούν τις αρχές του για να αξιολογήσουν την ηγεσία των τζαμιών.
Παρ’ όλ’ αυτά, η αντίθεση στην κατασκευή τζαμιών, όπως στην συνέβη στην Temecula (νοτίως του Λος Άντζελες) το 2010, δεν είναι αδικαιολόγητη. Η μουσουλμανική κοινότητα της Νότιας Καλιφόρνιας, που εκτιμάται ότι έχει 400.000-750.000 μέλη, είναι τόσο ποικιλόμορφη ώστε, αναπόφευκτα, ανάμεσα στους «μετριοπαθείς» σουνίτες, σιίτες και σούφι, υπάρχουν σαλαφιστές και άλλες παραλλαγές εξτρεμιστών. Το ερώτημα είναι αν τα mainstream τζαμιά, παρότι προσηλυτίζουν και διαδίδουν την κορανική θρησκεία, πλαισιώνουν τους πιστούς με διαθρησκευτικό διάλογο και είναι φιλικά προς τους μη-μουσουλμάνους. Μερικά από αυτά, όπως η Islamic Society of Orange County, το Islamic Center of San Diego (ICSD), το Al-Ghadeer Islamic Center (στο Ρέντλαντς) οργανώνουν μεγαλειώδεις τελετές και δημόσιες προσευχές την Παρασκευή, ενώ κάνουν και κάποιο φιλανθρωπικό έργο (π.χ. σχετικά με τους αστέγους)—η φήμη τους είναι γενικά καλή.
Αλλά, υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά. Το τζαμί Βασιλιάς Fahad στο Κάλβερ Σίτυ, δυτικά του Λος Άντζελες, χρηματοδοτήθηκε από τη Σαουδική Αραβία και κατασκευάστηκε υπό την επίβλεψη της Islamic Foundation of Shaikh Ibn Taymiyyah, μιας οργάνωσης που ακολουθεί σαλαφιστική θεολογία η οποία εφαρμόζει μια πολύ αυστηρής ερμηνείας των ιερών κειμένων. Συχνά αναφέρεται ως τζαμί με περιεχόμενο και διδασκαλίες πιο κοντά στις παραδοσιακές μορφές του Ισλάμ, με έμφαση στη νομολογία των πρώτων γενεών και αυστηρή κοινωνική πειθαρχία. Υπάρχουν καταγγελίες ότι ορισμένοι από τους ιμάμηδες του τζαμιού, καθώς συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία, οι οποίοι χειραγωγούν πάνω από 2.000 άτομα, έχουν εκφραστεί υπέρ των τρομοκρατικών χτυπημάτων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Σύμφωνα με έγγραφα του FBI και ένα υπόμνημα της CIA οι αεροπειρατές Khalid al-Midhar και Nawaf al-Hazmi ενδέχεται να είχαν επαφή με τον Σαουδάραβα διπλωμάτη Shaykh Fahad al-Thumairy, ο οποίος ήταν επικεφαλής ιμάμης στο τζαμί του Βασιλιά Fahad. Σύμφωνα με έκθεση του Κογκρέσου, το FBI χαρακτήρισε το τζαμί τόπο «εξτρεμιστικής δραστηριότητας τόσο πριν όσο και μετά την 11η Σεπτεμβρίου». Αρκετά άτομα που ερευνήθηκαν από το FBI πριν από την 11η Σεπτεμβρίου είχαν στενές διασυνδέσεις με το τζαμί και πιστεύεται ότι ξέπλυναν χρήματα μέσω αυτού σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς στο εξωτερικό που συνδέονται με τον Μπιν Λάντεν. Τον Μάιο του 2003, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αρνήθηκε να επιτρέψει στον Fahad al Thumairy να επανέλθει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με την Έκθεση της Επιτροπής για την 11η Σεπτεμβρίου (που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2004), το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «μπορεί να συνδέεται με τρομοκρατική δραστηριότητα». Μέχρι σήμερα υπάρχει ασάφεια για το τι πρεσβεύει το σαουδαραβικό τζαμί στο Κάλβερ Σίτυ. Ασάφεια υπάρχει και για το Ισλαμικό Κέντρο του Davis για το οποίο είχε προειδοποιήσει ήδη από το 2017 ρεπορτάζ της Washington Post: μέχρι τότε οι ιμάμηδες του Davis φέρονταν να προβαίνουν σε φονταμενταλιστικά κηρύγματα, τα οποία «εξομαλύνθηκαν» με διαθρησκευτικό διάλογο.
Ο Σάντσεθ έχει δίκιο όταν αρνείται να παραδώσει το Μεταναστευτικό στην Ακροδεξιά. Θα κριθεί, όμως, από το εάν μπορεί να αποδείξει ότι η ανθρωπιστική ευαισθησία συμβαδίζει με την κρατική επάρκεια
17°
