Ο Σάντσεθ, τα σύνορα της Ευρώπης και ο εκλογικός λαϊκισμός

Η μαζική απόπειρα εισόδου δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στη Θέουτα έφερε τον Πέδρο Σάντσεθ αντιμέτωπο με τα όρια της μεταναστευτικής πολιτικής του. Ταυτόχρονα, πρόσφερε στην ευρωπαϊκή Ακροδεξιά το θέαμα που χρειαζόταν: εικόνες χάους στα εξωτερικά σύνορα, ανθρώπους να περνούν μαζικά από το Μαρόκο σε ισπανικό έδαφος και μια κυβέρνηση να προσπαθεί να αποκαταστήσει τον έλεγχο υπό την πίεση ολόκληρης της Ευρώπης.

Η πραγματικότητα, ασφαλώς, είναι πιο σύνθετη από την εικόνα. Η Ισπανία ακολούθησε τα τελευταία χρόνια διαφορετική πορεία από αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Η κυβέρνηση Σάντσεθ προχώρησε στη νομιμοποίηση περίπου 500.000 μεταναστών που ήδη ζούσαν και εργάζονταν στην ισπανική επικράτεια. Η επιλογή αυτή παρουσιάστηκε από τους αντιπάλους του ως απόδειξη μιας πολιτικής ανοικτών συνόρων. Στην ουσία της, όμως, αποτελούσε αναγνώριση μιας οικονομικής και δημογραφικής πραγματικότητας.

Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες γερνούν. Οι οικονομίες τους χρειάζονται εργατικά χέρια, νέους ασφαλισμένους, φορολογουμένους και ανθρώπους πρόθυμους να καλύψουν θέσεις εργασίας σε τομείς όπου ήδη παρατηρούνται μεγάλες ελλείψεις. Η μετατροπή όσων εργάζονται επί χρόνια στη σκιά σε νόμιμους κατοίκους περιορίζει τη μαύρη οικονομία, ενισχύει τα ασφαλιστικά συστήματα και τους προστατεύει από την εκμετάλλευση. Από αυτή την άποψη, η πολιτική Σάντσεθ διαθέτει ισχυρό πυρήνα κοινωνικού και οικονομικού ρεαλισμού.

Καμία πολιτική νομιμοποιήσεων, ωστόσο, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την προστασία των συνόρων. Ούτε μπορεί να εφαρμοστεί σαν να αφορά αποκλειστικά μία χώρα. Η Ισπανία αποτελεί τμήμα του χώρου ελεύθερης κυκλοφορίας και τα σύνορά της στη Θέουτα και στη Μελίγια είναι εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αποφάσεις της επηρεάζουν αναπόφευκτα τους εταίρους της, όπως και οι επιλογές της Ιταλίας, της Ελλάδας ή της Πολωνίας αφορούν τελικά ολόκληρη την Ευρώπη.

Εδώ βρίσκεται και το αδύναμο σημείο της προσέγγισης Σάντσεθ. Μια πολιτική μπορεί να ξεκινά από υπαρκτές οικονομικές ανάγκες και θεμιτές ανθρωπιστικές αρχές, αλλά χρειάζεται σαφή κριτήρια, ευρωπαϊκό συντονισμό και αξιόπιστο μηχανισμό ελέγχου. Διαφορετικά, κινδυνεύει να ερμηνευθεί ως μήνυμα ότι η παράτυπη είσοδος αποτελεί τον πρώτο σταθμό μιας μελλοντικής νομιμοποίησης. Η πολιτική ευθύνη απαιτεί να λαμβάνει κανείς υπόψη όχι μόνο την πρόθεσή του, αλλά και το μήνυμα που παράγουν οι αποφάσεις του.

Η απάντηση, πάντως, βρίσκεται μακριά από τις κραυγές περί «εισβολής» και από τις συλλογικές ενοχοποιήσεις. Το Vox επιχειρεί να μετατρέψει τη Θέουτα σε προεκλογικό όπλο κατά του Σάντσεθ. Το ίδιο κάνουν σε ολόκληρη την Ευρώπη οι δυνάμεις που επενδύουν στην πολιτική αξιοποίηση του φόβου. Δεν προτείνουν ένα λειτουργικό σύστημα νόμιμης μετανάστευσης, ταχύτερης εξέτασης του ασύλου και αποτελεσματικών επιστροφών. Υπόσχονται απλώς ότι θα κλείσουν τα σύνορα, σαν μια γηράσκουσα ήπειρος να μπορεί να απομονωθεί από τη γεωγραφία, τη δημογραφία και τις ανάγκες της οικονομίας της.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος «Το soundtrack του καλοκαιριού μου» - Αντιδράσεις για το playlist του Σάντσεθ εν μέσω κρίσης στη Θέουτα

Newsroom 01.08.2026, 16:52

Υπάρχει, όμως, και ο αντίστροφος λαϊκισμός. Ένα τμήμα της ευρωπαϊκής Αριστεράς αντιμετωπίζει κάθε συζήτηση για έλεγχο, όρια και επιστροφές ως ηθική έκπτωση. Συγχέει την αλληλεγγύη με την απουσία κανόνων και επιτρέπει στην Ακροδεξιά να εμφανίζεται ως η μόνη δύναμη που αναγνωρίζει την ανασφάλεια των πολιτών. Πρόκειται για πολιτικό δώρο προς εκείνους που οικοδομούν την επιρροή τους πάνω στην ξενοφοβία.

Η Ευρώπη χρειάζεται μετανάστευση, αλλά χρειάζεται οργανωμένη μετανάστευση. Οφείλει να προστατεύει όσους δικαιούνται άσυλο και ταυτόχρονα να επιστρέφει όσους στερούνται νόμιμου δικαιώματος παραμονής. Χρειάζεται ασφαλή εξωτερικά σύνορα, κοινές διαδικασίες, συμφωνίες με τρίτες χώρες και δίκαιη κατανομή των ευθυνών. Χρειάζεται, επίσης, σοβαρές πολιτικές ένταξης, ώστε όσοι εγκαθίστανται νόμιμα να συμμετέχουν στην οικονομική και κοινωνική ζωή με δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Ο Σάντσεθ έχει δίκιο όταν αρνείται να παραδώσει το Μεταναστευτικό στην Ακροδεξιά. Θα κριθεί, όμως, από το εάν μπορεί να αποδείξει ότι η ανθρωπιστική ευαισθησία συμβαδίζει με την κρατική επάρκεια. Γιατί χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο, ακόμη και η πιο προοδευτική πολιτική χάνει την κοινωνική της νομιμοποίηση. Και όταν οι δημοκρατικές δυνάμεις αποφεύγουν τη δύσκολη διαχείριση της πραγματικότητας, ο εκλογικός λαϊκισμός αναλαμβάνει να την παραμορφώσει.