Ουκρανία: πώς η διαφθορά, τα drones και οι τεράστιες απώλειες αλλάζουν τα δεδομένα για τον ρωσικό στρατό.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει περάσει σε διάρκεια τον Πρώτο Παγκόσμιο. Μόλις προ ημερών, το Κρεμλίνο ανακοίνωσε πως επιδιώκει μια συμφωνία με το Κίεβο βασισμένη στις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης. Η ουκρανική απάντηση ήταν ενδεικτικά αμφίσημη. Συνέχισε να επεκτείνει την πολεμική δραστηριότητα βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Μόλις τη Δευτέρα 29 Ιουνίου ο πρόεδρος της Ρωσίας για πρώτη φορά ανακοίνωσε ή παραδέχτηκε, είναι ζήτημα ερμηνείας, πως υπάρχουν σοβαρά ζητήματα με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Λίγο πριν είχε δημοσιευτεί μελέτη σύμφωνα με την οποία ένας Ρώσος φαντάρος άρτι αφιχθείς στο μέτωπο έχει μέσο προσδόκιμο ζωής μόλις 20 έως 35 λεπτά της ώρας.
Τα δεδομένα αυτά δεν προέρχονται από δυτικές ή ουκρανικές πηγές, αλλά από τους ίδιους τους Ρώσους φιλοπολεμικούς στρατιωτικούς μπλόγκερ (τα λεγόμενα «Z-channels») στο Telegram. Οι ομολογίες τους για την κατάσταση στο μέτωπο αναπαράχθηκαν από το ρωσικό ανεξάρτητο μέσο ASTRA, αναλύθηκαν από το έγκριτο περιοδικό Foreign Policy και κυκλοφόρησαν στα διεθνή και ελληνικά μέσα ενημέρωσης.
Το άρθρο της Le Monde στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας της 29ης Ιουνίου είναι άκρως διαφωτιστικό.
«Η μικρή γραμμή»
«Στις επιστολές τους που στέλνουν από το μέτωπο, οι Ρώσοι στρατιώτες την αποκαλούν “μικρή κορδέλα” ή “μικρή γραμμή”. Ένα παράδοξο υποκοριστικό. Τι είναι η “μικρή γραμμή”; Μα είναι η γραμμή αντιπαράθεσης, αυτό που λέμε “γραμμή του μετώπου”, εκεί όπου ο κοινός παρονομαστής ένθεν κακείθεν είναι η… σφαγή.
Μεταξύ της Ρωσίας και της κατεχόμενης Ουκρανίας, πρόκειται για κάτι περισσότερο από ένα σύνορο, το οποίο είναι μακρύ και συχνά μεταβαλλόμενο κατά τη διάρκεια των τελευταίων τεσσάρων ετών πολεμικής δραστηριότητας.
Στη γλώσσα των χαρακωμάτων, από την εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022, έχει γίνει το όριο ανάμεσα σ’ έναν χώρο όπου εφαρμόζονται οι ρωσικοί νόμοι και σε έναν άλλο, όπου επικρατούν οι συνήθειες του πολέμου και της διαφθοράς, όπου ο νόμος του ισχυρότερου και η ατιμωρησία δεν αφήνουν πλέον κανένα δικαίωμα στον απλό στρατιώτη, τον φαντάρο δηλαδή και την οικογένειά του.
“Επέστρεψα πίσω από τη ‘γραμμή’. Προσπαθούν συνεχώς να με στείλουν στην άλλη πλευρά. Αρνούμαι. Εδώ εργάζομαι. Εκεί πέρα δεν θέλω να πολεμήσω. Κρατάω γερά”. Έτσι περιγράφει ένας στρατιώτης αυτό το χάσμα. Ανάμεσα σε ένα “εδώ”, στο ρωσικό έδαφος όπου βρίσκεται σε άδεια, και ένα “εκεί πέρα”, στις προσαρτημένες ουκρανικές περιοχές που βρίσκονται ακόμη σε πόλεμο, όπου ρισκάρει τον θάνατο και εκτίθεται στην αυθαιρεσία των διοικητών του».
Οι στρατιωτικοί που βρίσκονται πίσω από «τη γραμμή» αντιστέκονται με κάθε μέσο στην επιστροφή τους στην άλλη πλευρά, εξηγεί η Αλεξάνδρα Αρχίποβα, μια Ρωσίδα ανθρωπολόγος εξόριστη στη Γαλλία.
Μαζί με τον ψυχολόγο Γιούρι Λάπσιν, διάβασε και ανέλυσε περίπου 7.000 επιστολές σαν κι αυτή του στρατιώτη, σταλμένες από τους άνδρες στο μέτωπο, αλλά και από τις μητέρες, τις συζύγους, τις αδελφές και τα παιδιά τους. «Γνωρίζουμε ελάχιστα τι υπάρχει στο μυαλό εκείνων που έφυγαν για να πολεμήσουν και των συγγενών τους στο σπίτι», εκτιμά η ερευνήτρια, ειδική στις ολοκληρωτικές κοινωνίες. Ως προσκεκλημένη καθηγήτρια στο Ecole Normale Supérieure στο Παρίσι, εργάζεται πάνω στη γλώσσα του πολέμου.
«Το “Echo”, ένα ανεξάρτητο ρωσικό μέσο ενημέρωσης που λειτουργεί εκτός Ρωσίας, εντόπισε ένα κενό ασφαλείας σ’ αυτή την ψηφιακή πλατφόρμα και κατάφερε να αποκτήσει πρόσβαση στο σύνολο της βάσης δεδομένων με τους φακέλους που ελήφθησαν μεταξύ Απριλίου και αρχών Σεπτεμβρίου 2025. Μιλάμε για 9.476 επιστολές. Πάνω από το 70% σχετίζεται με τη σύγκρουση… Αυτές οι επιστολές αφηγούνται μια πραγματικότητα μακριά από εκείνη που επιθυμεί το Κρεμλίνο: μια χώρα όπου ο πόλεμος έχει γίνει, στην πραγματικότητα, η κύρια ανησυχία του πληθυσμού.
“Ελάχιστοι γράφουν για τους λόγους του πολέμου. Πολύ λίγοι κατηγορούν τους Ουκρανούς ότι είναι ναζί, που είναι το βασικό ιδεολογικό επιχείρημα της επίσημης ρωσικής προπαγάνδας. Μόλις που μιλούν για την Ουκρανία, η οποία αναφέρεται απλώς ως ‘η γειτονική πλευρά’, ‘η άλλη πλευρά’, ‘η αδελφή χώρα’, αναλύει η Αλεξάνδρα Αρχίποβα, η οποία πέρασε περισσότερους από τρεις μήνες διαβάζοντας και αποκρυπτογραφώντας τις 6.937 επιστολές που σχετίζονται άμεσα με τον πόλεμο, ορισμένες γραμμένες από στρατιώτες και άλλες από τις οικογένειές τους».
Πρόκειται για έναν άγνωστο, καινοτόμο όρο πολεμικής οικονομίας. Πρόκειται για μια Μικροοικονομία του Μετώπου, όπου οι αφέντες είναι οι ανώτεροι Ρώσοι αξιωματικοί και τα θύματα οι φαντάροι, σε ρόλο κολίγου χωρίς δικαιώματα, που παραπέμπει σε περιγραφές τύπου Μιχαήλ Στρογκόφ. Η συχνότητα αυτών των βίαιων περιστατικών εξηγεί την έκταση της εγκληματικής «νεκρο-οικονομίας» που στήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Για τη στρατολόγησή τους οι εθελοντές εισπράττουν πολλά χρήματα. Οι διοικητές το γνωρίζουν. Το εκμεταλλεύονται για να κάνουν εκβιασμούς, απαιτώντας μίζες και, σε περίπτωση άρνησης, απειλούν με «ακύρωση». Μια γυναίκα εκμυστηρεύεται την ιστορία του αδελφού της, ο οποίος έχει προβλήματα όρασης και αρνήθηκε να καταβάλει ένα μεγάλο μέρος του μπόνους του που του ζήτησαν οι ανώτεροί του: «Με πήρε τηλέφωνο για να μου το πει. Το να εξαιρεθεί από την επίθεση κόστιζε 600.000 ρούβλια (6.700 ευρώ). Δεν πλήρωσε. Ο διοικητής τον έστειλε στην επίθεση. Έκτοτε, κανένα νέο».
Αυτός ο στρατιώτης είναι ένας από εκείνους που, έχοντας αρνηθεί να πληρώσουν, στέλνονται «ως κρέας» στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Μια άλλη μορφή «ακύρωσης» μέσω της… «κρεατομηχανής».
«Μπροστά στα μάτια μου “ακύρωσαν” έναν στρατιώτη επειδή έδειξε δειλία. “Μη με σκοτώνετε!”, φώναζε στον διοικητή του, ικετεύοντας. Του έριξαν στα γόνατα, στους ώμους, στον λαιμό· τον ακούγαμε μόνο να πνίγεται στο αίμα του».
Μια άλλη μητέρα γράφει: «Δεν ξέρουμε τίποτα. Ολόκληρη η ομάδα του γιου μου, που έφυγε για τη μάχη, θεωρείται αγνοούμενη. Σας παρακαλώ θερμά, βοηθήστε με να τον βρω. Τραυματίστηκε, αιχμαλωτίστηκε ή σκοτώθηκε; Αφήνει πίσω του τρία παιδιά. Ας μας επιστρέψουν τουλάχιστον το σώμα του».
Στα ρωσικά το αποκαλούν πτίτσκα, «πουλάκι» δηλαδή. Μπορεί να ακούγεται χαριτωμένο, αλλά έτσι αποκαλούν οι Ρώσοι φαντάροι στο μέτωπο τα Drones. Ο χειριστής του drone ονομάζεται «πτίτσνικ», που παραπέμπει στον εκπαιδευτή των γερακιών. Με μία διαφορά. Ο Ρώσος χειριστής ενός drone χρεώνεται την ιπτάμενη συσκευή που χειρίζεται. Αν το απολέσει για οποιονδήποτε λόγο, τότε ο διοικητής του μπορεί να τον αναγκάσει να αγοράσει ένα καινούργιο. Μίνιμουμ δαπάνη 1.700 ευρώ.
Είναι πολύ αποκαλυπτικό ένα άλλο άρθρο της Le Monde με τον τίτλο «Το αλφαβητάρι της καθημερινότητας που βιώνουν οι Ρώσοι στρατιώτες στο μέτωπο». Στο τέλος του άρθρου αποτυπώνεται όλη η πραγματικότητα της βαρβαρότητας που επικρατεί στις ρωσικές γραμμές του μετώπου. Πρόκειται για έναν κατάλογο. Η μετάφραση έχει ως εξής: «Το otkoup (λύτρα) είναι η δωροδοκία που καταβάλλεται σ’ έναν διοικητή για την εξασφάλιση αναστολής ή την αποφυγή μιας θανατηφόρας αποστολής. Πριν από μια έφοδο, οι διοικητές προτείνουν συχνά στον στρατιώτη να πληρώσει τα λύτρα του. Εάν ο τελευταίος αρνηθεί, μπορεί να ξυλοκοπηθεί, να σταλεί στην “τρύπα” (απομόνωση/κρατητήριο) ή να “ακυρωθεί” (να εξοντωθεί)».
Οι «ταρίφες» του μετώπου
Στις καταγγελίες που έχουν υποβληθεί, επανέρχονται σταθερά οι ίδιες τιμές:
Άδεια: τουλάχιστον 50.000 ρούβλια (600 ευρώ)
Αναστολή πριν από την αποστολή «πέρα από τη γραμμή» (δηλαδή σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη): 150.000 ρούβλια (1.800 ευρώ)
Εισαγωγή σε στρατιωτική σχολή: 200.000 ρούβλια (2.400 ευρώ)
Μετάθεση σε θέση μη μάχιμου: 250.000 ρούβλια (3.000 ευρώ)
Μετάθεση στα μετόπισθεν αντί για συμμετοχή στις «εφόδους»: 470.000 ρούβλια (5.500 ευρώ)».
Είναι απολύτως σαφές στη μακρά ιστορία της Ρωσίας πως η έννοια της «απώλειας» για τους Ρώσους μονάρχες ήταν απολύτως σχετική. Για την ακρίβεια κατά τη ρωσική στρατιωτική παράδοση, στην πράξη, στον πόλεμο δηλαδή, δεν υφίσταται η έννοια της ανθρώπινης απώλειας. Η «Μαμά Ρωσία» μπορεί να είναι όσο αδηφάγος θέλει. Η ρωσική γη έχει άφθονους ανθρώπινους πόρους να προσφέρει ως ανθρωποθυσία για την επίτευξη των προσδοκιών των ηγεσιών.
Η ιστορία, λοιπόν, επαναλαμβάνεται. Μόνον που κάθε φορά σ’ αυτή τη θλιβερή διαπίστωση προστίθενται και νέες παράμετροι που δείχνουν το πόσο δεν μετράει η ανθρώπινη ζωή στα πολεμικά μέτωπα της αχανούς Ρωσίας. Η νέα διάσταση σε αυτή τη βαρβαρότητα ονομάζεται «νεκρο-οικονομία». Και μιλάμε για το κέντρο της Γηραιάς Ηπείρου.
Η ανοχή μας στην αναρχία και την ανομία είναι ένας αυτοτραυματισμός, ένας ευνουχισμός του πολιτικού, κοινωνικού, οικονομικού και πολιτισμικού μας κεφαλαίου ως μελών της κοινωνίας
17°
