Explainer: Γιατί δεν υπάρχουν κλιματιστικά στα αγγλικά ή τα γαλλικά σπίτια;

Τον Ιούνιο του 2025, οι γαλλικές αρχές έκλεισαν 200 σχολεία λόγω καύσωνα. Μέρη του Πύργου του Άιφελ έμειναν απροσπέλαστα. Στο Λονδίνο, οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 35 βαθμούς Κελσίου — 10 έως 15 βαθμούς πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα για την εποχή. Κι όμως, στα σπίτια της Βρετανίας και της Γαλλίας, το κλιματιστικό εξακολουθεί να απουσιάζει από τη συντριπτική πλειονότητα των κατοικιών.

Δεν πρόκειται για έλλειψη χρημάτων ούτε για τεχνολογικό κενό. Πρόκειται για κάτι βαθύτερο: για κτίρια που χτίστηκαν για διαφορετικές κλιματικές συνθήκες, για κοινωνίες που αντιμετώπιζαν τη ζέστη ως μια προσωρινή ενόχληση και για αρχές που άργησαν να συνειδητοποιήσουν ότι τα ευρωπαϊκά καλοκαίρια δεν είναι πλέον αυτά που ήταν.

Πόσα σπίτια στην Ευρώπη έχουν κλιματιστικό;

Πολύ λίγα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μόλις το 5% των κατοικιών διαθέτει κλιματισμό. Στη Γερμανία το ποσοστό υποχωρεί στο 3%, ενώ στη Γαλλία παραμένει κάτω από το 5%.

Για λόγους σύγκρισης, στις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου το 90% των κατοικιών διαθέτει σύστημα κλιματισμού.

Γιατί τα ποσοστά είναι τόσο χαμηλά;

Τρεις είναι οι βασικοί λόγοι:

Κλίμα. Ιστορικά, τα καλοκαίρια στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη ήταν ήπια. Στη Γαλλία, τα σπίτια από πέτρα και τσιμέντο διατηρούσαν σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας και δεν απελευθέρωναν υπερβολική θερμότητα τη νύχτα. Για δεκαετίες, ο κλιματισμός θεωρούνταν περιττός.

Κτιριακό απόθεμα. Στην Αγγλία, ένα στα έξι σπίτια έχει κατασκευαστεί πριν από το 1900. Σε τέτοιου είδους κτίρια η εγκατάσταση κλιματιστικού είναι συχνά δύσκολη και ακριβή. Επιπλέον, οι τοπικές αρχές απορρίπτουν συχνά αιτήσεις εγκατάστασης εξωτερικών μονάδων, ιδιαίτερα σε διατηρητέα κτίρια.

Κουλτούρα. Για δεκαετίες το κλιματιστικό θεωρούνταν είδος πολυτελείας και όχι αναγκαιότητα. Το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή την αντίληψη.

Τι άλλαξε;

Ο καύσωνας του 2003 αποτέλεσε σημείο καμπής. Εκείνο το καλοκαίρι ήταν το θερμότερο που είχε καταγραφεί στην Ευρώπη εδώ και τουλάχιστον 500 χρόνια. Μόνο στη Γαλλία καταγράφηκαν 14.802 θάνατοι, κυρίως ηλικιωμένων. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι νεκροί ξεπέρασαν τις 70.000.

Μετά την τραγωδία, η Γαλλία προχώρησε σε σειρά μέτρων. Από το 2004 όλα τα γηροκομεία υποχρεούνται να διαθέτουν τουλάχιστον έναν κλιματιζόμενο χώρο, ενώ οι δήμοι τηρούν ειδικά μητρώα ηλικιωμένων ώστε να επικοινωνούν μαζί τους σε περιόδους ακραίας ζέστης. Ωστόσο, στα ιδιωτικά σπίτια οι αλλαγές ήταν περιορισμένες.

Αλλάζει τώρα η εικόνα;

Σταδιακά, ναι. Εγκαταστάτες στη Βρετανία αναφέρουν ότι η ζήτηση από ιδιώτες έχει τριπλασιαστεί τα τελευταία πέντε χρόνια. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή αγορά κλιματιστικών, η οποία αποτιμήθηκε στα 24,93 δισ. δολάρια το 2024, εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 43,34 δισ. δολάρια έως το 2033.

Υπάρχει και η άλλη πλευρά

Η αυξανόμενη χρήση κλιματισμού δημιουργεί ένα νέο δίλημμα. Σήμερα, μόνο το 20% περίπου των ευρωπαϊκών κτιρίων διαθέτει κλιματισμό. Οι κυβερνήσεις καλούνται να προστατεύσουν τους πολίτες από τους ολοένα συχνότερους καύσωνες χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω την κλιματική κρίση.

Κάθε νέα μονάδα κλιματισμού αυξάνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ συμβάλλει και στο φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Τι αναμένεται στο μέλλον;

Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), ο αριθμός των κλιματιστικών μονάδων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να φτάσει τα 275 εκατομμύρια έως το 2050, υπερδιπλάσιος σε σχέση με το 2019.

Αν η κλιματική αλλαγή συνεχιστεί με τον σημερινό ρυθμό, το ερώτημα δεν θα είναι αν η Ευρώπη θα υιοθετήσει μαζικά τον κλιματισμό, αλλά πόσο γρήγορα θα αναγκαστεί να το κάνει.

Πηγή: Reuters