Το ριψοκίνδυνο στοίχημα του Βανς για συμφωνία με το Ιράν που απειλείται ξανά
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, έγινε το δημόσιο πρόσωπο της ειρηνευτικής συμφωνίας που σχεδιάστηκε για να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν, μια ιδιαίτερα επικίνδυνη επιλογή, δεδομένου ότι η κυβέρνηση είχε περάσει μήνες προσπαθώντας χωρίς επιτυχία να εξαναγκάσει την Τεχεράνη σε υποχώρηση.
Όπως αναφέρει το CNN, η τελευταία εβδομάδα έκανε αυτή την απόφαση να φαίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη, μετατρέποντας αυτό που θα μπορούσε να αποτελέσει κορυφαία στιγμή της πολιτικής του καριέρας σε πιθανό λάθος με σοβαρές συνέπειες για τον Βανς και τις φιλοδοξίες του ενόψει του 2028.
Ένας Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη χειρότερη αποτυχία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες».
Παράλληλα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Βανς έχουν δώσει αντικρουόμενες δηλώσεις για την πορεία της συμφωνίας, ακόμη και για το τι θα συμβεί αν το Ιράν παραβιάσει τους όρους της.
Μέρος της οργής έχει στραφεί ειδικά προς τον Βανς, γνωστό για τον σκεπτικισμό του απέναντι στους πολέμους, ο οποίος προώθησε τη συμφωνία ως μεγάλη επιτυχία μέσα από περισσότερες από δώδεκα τηλεοπτικές και διαδικτυακές εμφανίσεις αυτή την εβδομάδα, παρά τις ενδείξεις ότι δεν θα επιτύγχανε άμεσα τους βασικούς στόχους των ΗΠΑ.
«Κάποιος έχει πείσει τον Τζέι Ντι Βανς ότι μια κακή συμφωνία είναι καλύτερη από καμία συμφωνία», δήλωσε πρώην ανώτερο στέλεχος της κυβέρνησης Τραμπ. «Και είναι προφανές ότι κανείς άλλος δεν θέλει να φορέσει αυτό το σακάκι όταν η κατάσταση στραβώσει».
Η κριτική αποτελεί το τελευταίο πλήγμα για τον Βανς κατά τη διάρκεια του πολέμου, τον οποίο διαχειρίστηκε με προσοχή, καθώς είχε εκφράσει ιδιωτικά επιφυλάξεις ήδη από την αρχή της σύγκρουσης.
Ταυτόχρονα, απειλεί να περιπλέξει την πορεία του προς την προεδρία, εφόσον αποφασίσει να είναι υποψήφιος. Αν και κάποτε ήταν έντονος επικριτής των ξένων πολέμων, ο αντιπρόεδρος υπερασπίστηκε με σθένος την επιχείρηση κατά του Ιράν, ενώ παράλληλα αναζητούσε ιδιωτικά μια διπλωματική διέξοδο.
Η στάση αυτή ανησύχησε συμμάχους του εκτός κυβέρνησης που τον θεωρούσαν ανάχωμα απέναντι στην παρεμβατική πτέρυγα των Ρεπουμπλικανών, στην οποία συγκαταλέγεται και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, πιθανός αντίπαλός του στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Ο Τραμπ, ο οποίος παρακολουθεί στενά την πορεία του Βανς στο ζήτημα του Ιράν και συχνά ρωτά φίλους και συμβούλους να συγκρίνουν τον Βανς με τον Ρούμπιο, αναγνώρισε το πολιτικό δίλημμα του αντιπροέδρου κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου την Τετάρτη.
«Αν πετύχει, θα πάρω εγώ τα εύσημα», είπε ο Τραμπ για τη συμφωνία ειρήνης. «Αν δεν πετύχει, θα κατηγορήσω τον Τζέι Ντι».
Ο Βανς έχει παρουσιάσει τη συμφωνία ως την καλύτερη διαθέσιμη επιλογή για τον τερματισμό του πολέμου.
«Κάποιοι λένε ότι οι Ιρανοί δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξουν συμπεριφορά. Ίσως να είναι έτσι, και αν είναι, δεν θα αποκομίσουν κανένα από τα οφέλη της συμφωνίας. Αλλά δεν αξίζει να το προσπαθήσουμε;» δήλωσε σε ενημέρωση δημοσιογράφων την Πέμπτη.
Παράλληλα, έχει υποβαθμίσει τις πιθανές συνέπειες για τις προσωπικές πολιτικές του φιλοδοξίες, επιμένοντας ότι δεν σκέφτεται ακόμη μια υποψηφιότητα το 2028 και ότι η συμμετοχή του στις συνομιλίες είχε αποκλειστικό στόχο την επίτευξη εκεχειρίας.
«Υπάρχει ο κίνδυνος, αν η συμφωνία καταρρεύσει, αν αποτύχει παταγωδώς ή αν γίνει εξαιρετικά αντιδημοφιλής, ο Βανς να μετατραπεί σε αποδιοπομπαίο τράγο», δήλωσε ο Κερτ Μιλς, σύμμαχος του Βανς και εκτελεστικός διευθυντής του περιοδικού The American Conservative. «Όμως η εναλλακτική ήταν μια καταστροφή. Ο Τζέι Ντι δεν πρόκειται να γίνει πρόεδρος αν η κυβέρνηση παραμείνει τόσο αντιδημοφιλής».
Επαναλαμβανόμενες αποτυχίες στις διαπραγματεύσεις
Ο Βανς επιδίωκε να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες ειρήνευσης ακόμη και πριν από την έναρξη του πολέμου.
Στις 27 Φεβρουαρίου συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τη σύγκρουση με το Ιράν, μόνο για να δει τον Τραμπ να εξαπολύει την επόμενη ημέρα μπαράζ επιθέσεων που εξόντωσαν την ηγεσία της χώρας.
Αφού πέρασε τα πρώτα στάδια του πολέμου συμμετέχοντας σε παρασκηνιακές επαφές για μια μελλοντική διαπραγματευτική λύση, ο Βανς πίεσε ώστε να έχει ρόλο και στις πρώτες πρόσωπο με πρόσωπο συνομιλίες με το ιρανικό καθεστώς.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου συμφώνησαν, θεωρώντας ότι η παρουσία του θα εξασφάλιζε τη συμμετοχή υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων.
Ωστόσο, ορισμένοι ανησυχούσαν ήδη τότε ότι η ανάθεση της ηγεσίας της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον Βανς θα μπορούσε να αποδειχθεί πολιτικό λάθος εάν οι συνομιλίες αποτύγχαναν — όπως και τελικά συνέβη.
«Δεν το σκέφτηκε αρκετά», είπε ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου για τη σύνοδο του Ισλαμαμπάντ, υποστηρίζοντας ότι ο αντιπρόεδρος θα έπρεπε να είναι πιο προσεκτικός στις κινήσεις που μπορεί να επηρεάσουν μια πιθανή υποψηφιότητά του το 2028.
«Έβαλε τον εαυτό του στην πρώτη γραμμή και μετά ο τίτλος των New York Times έγινε: “Ο Βανς χάνει”».
Παρά την αποτυχία, ο Βανς δεν άλλαξε πορεία. Σχεδίαζε να επιστρέψει στο Πακιστάν για δεύτερο γύρο συνομιλιών πριν αυτές ακυρωθούν. Έκτοτε, σύμφωνα με αξιωματούχους, συμμετείχε στενά στις εβδομάδες διαβουλεύσεων που οδήγησαν τελικά στο μνημόνιο κατανόησης αυτής της εβδομάδας.
Ο αντιπρόεδρος, ο οποίος παράλληλα προωθεί και το νέο του βιβλίο, κατέστησε σαφές στον Τραμπ τις τελευταίες ημέρες ότι επιθυμούσε να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση της συμφωνίας.
Πηγή με γνώση των εσωτερικών συζητήσεων ανέφερε ότι ο Τραμπ ενθάρρυνε αυτή την επιλογή.
Ακολούθησε μια πολυήμερη επικοινωνιακή εκστρατεία, κατά την οποία ο Βανς χαρακτήρισε τη συμφωνία «μεγάλη νίκη για τον αμερικανικό λαό» και υποστήριξε ότι προσέφερε στις ΗΠΑ μεγαλύτερη επιρροή απέναντι στο Ιράν.
«Αν οι Ιρανοί τηρήσουν αυτή τη συμφωνία, θα μεταμορφώσει θεμελιωδώς τη Μέση Ανατολή», δήλωσε στο Fox News λίγο μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας.
«Η χειρότερη αποτυχία εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες»
Ωστόσο, μέρα με τη μέρα η κριτική γινόταν ολοένα και πιο έντονη.
Ο συντηρητικός σχολιαστής Μαρκ Τίσεν, που είχε υποστηρίξει τον πόλεμο κατά του Ιράν, αποκάλεσε τη συμφωνία «η ειρηνευτική συμφωνία του Βανς», καταγγέλλοντας ως «απόλυτα καταστροφική» την πιθανή δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν.
Δημοκρατικοί βουλευτές αλλά και ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί επέκριναν τη συμφωνία επειδή αίρει βασικές κυρώσεις κατά του Ιράν χωρίς να εξασφαλίζει συγκεκριμένες παραχωρήσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο γερουσιαστής της Λουιζιάνα Μπιλ Κάσιντι επιτέθηκε στο πλαίσιο συμφωνίας μετά τη δημοσιοποίηση του κειμένου.
«Ο Ρόναλντ Ρίγκαν στριφογυρίζει στον τάφο του», έγραψε στο Χ.
Βανς εναντίον Ρούμπιο
Παρά τις διαβεβαιώσεις από κύκλους του Λευκού Οίκου ότι ο Βανς δεν χρησιμοποιείται ως αποδιοπομπαίος τράγος και ότι ο Τραμπ πιστεύει πως η συμφωνία οδηγεί τις ΗΠΑ σε νικηφόρα πορεία, αρκετοί από τους υποστηρικτές του ανησυχούν.
«Αν ήμουν πολιτικός του σύμβουλος, θα του έλεγα να καθίσει πίσω και να αφήσει τα πράγματα να εξελιχθούν», δήλωσε Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος με στενές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο.
Άλλοι παρατήρησαν ότι όσο αυξανόταν η πίεση προς τον Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε αποσυρθεί διακριτικά από το προσκήνιο.
«Ο Ρούμπιο βρίσκεται σε πολύ ισχυρή θέση αυτή τη στιγμή», σχολίασε πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ.
Παρ’ όλα αυτά, σύμμαχοι του Βανς επιμένουν ότι μπορεί τελικά να βγει πολιτικά ενισχυμένος, έχοντας ενισχύσει τα διαπιστευτήριά του στην εξωτερική πολιτική και έχοντας διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια απεμπλοκής των ΗΠΑ από έναν πόλεμο που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, λίγοι Αμερικανοί υποστηρίζουν.
«Είναι μια σταθερή φωνή στη διαχείριση του μηνύματος και μια μεγάλη ευκαιρία να αναδείξει τη συμβολή του στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής», δήλωσε πρόσωπο κοντά στον Λευκό Οίκο.
Ωστόσο, ακόμη και καθώς ο Βανς προετοιμαζόταν για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, αρκετοί μέσα στον ίδιο τον Λευκό Οίκο εμφανίζονταν απαισιόδοξοι για το κατά πόσο η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη.
Σε συνέντευξή του στη Μεγκίν Κέλι, ο Βανς είχε δηλώσει ότι ακόμη κι αν η συμφωνία αποτύχει, τουλάχιστον τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά και «μπορούμε να συνεχίσουμε τη ζωή μας ως χώρα».
Ο Τραμπ, όμως, είχε διαφορετική άποψη.
«Αν δεν ολοκληρωθεί μέσα σε 60 ημέρες, δεν πειράζει», δήλωσε την Τετάρτη.
17°
