Ιράν: Οι επιλογές του Τραμπ για το τέλος του πολέμου - Σε επικίνδυνο σημείο οι σχέσεις με τους Ευρωπαίους

Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται σαν να ετοιμάζεται απλώς να αποχωρήσει. Ο αμερικανός πρόεδρος είπε στους συμμάχους των ΗΠΑ — που δεν συμμετείχαν στον πόλεμό του με το Ιράν επειδή δεν είχαν προηγούμενη ενημέρωση, δεν το ήθελαν και πίστευαν ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο — ότι θα επωμιστούν οι ίδιοι τις συνέπειες.

«Πηγαίνετε να βρείτε το δικό σας πετρέλαιο», έγραψε στο Truth Social την Τρίτη,ενώ πηγές που μίλησαν στο CNN ανέφεραν ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να εγγυηθεί την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ πριν κηρύξει την αποστολή ολοκληρωμένη.

Ο Τραμπ προέβλεψε αργότερα ότι ο πόλεμος θα «τελειώσει» μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες. «Ό,τι συμβεί στα Στενά, δεν θα έχουμε καμία σχέση», δήλωσε σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο.

Να σημειωθεί ότι ο Τραμπ θα απευθύνει διάγγελμα στους Αμερικανούς όσον αφορά τον πόλεμο στο Ιράν το βράδυ της Τετάρτης (ξημερώματα Πέμπτης, ώρα Ελλάδας).

Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει αυτό το στρατηγικό σημείο στην είσοδο του Περσικού Κόλπου για να διακόπτει κρίσιμες προμήθειες πετρελαίου και να κρατά την παγκόσμια οικονομία σε ομηρία. Αν ο πόλεμος τελειώσει με το Ιράν να ελέγχει τη ζωτικής σημασίας αυτή θαλάσσια οδό, θα πρόκειται για στρατηγική νίκη για την Τεχεράνη.

Μέσα σε νέες ενδείξεις ότι ο Τραμπ θέλει να τελειώσει τον πόλεμο, αξιωματούχοι φαίνεται να διαμορφώνουν ρητορική κάλυψη ώστε να μπορέσει να τον λήξει χωρίς να επιλύσει τις συνέπειες. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε την Τρίτη ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν — παρόλο που η χώρα εξακολουθεί να κυβερνάται από σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές που αντιπαθούν βαθιά τις ΗΠΑ.

Οι δύσκολες επιλογές του Τραμπ

Οι τελευταίες προσπάθειες της κυβέρνησης να επαναπροσδιορίσει την έννοια της επιτυχίας αντικατοπτρίζουν τις δύσκολες επιλογές που αντιμετωπίζει ο Τραμπ περισσότερο από έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, καθώς και την αυξανόμενη πίεση από το χρονικό όριο τεσσάρων έως έξι εβδομάδων που είχαν θέσει αξιωματούχοι για τη διάρκειά του. Ακολουθούν επίσης τις δηλώσεις του προέδρου ότι διεξάγονται «παραγωγικές» συνομιλίες με το Ιράν — κάτι που η Τεχεράνη αρνείται, ενώ δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία προόδου στη διπλωματία.

Η λήξη του πολέμου με το Ιράν να ελέγχει τα Στενά θα θεωρηθεί διεθνώς ως στρατηγική ήττα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Ιράν θα ισχυριστεί σίγουρα ότι νίκησε και ίσως θεωρήσει ότι αποκατέστησε την αποτρεπτική του ισχύ έναντι μελλοντικών επιθέσεων. Πιθανότατα θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί οικονομικά τη νέα του θέση, επιβάλλοντας διόδια στα δεξαμενόπλοια που διέρχονται από την περιοχή. Αυτό θα του προσέφερε έσοδα για την ανασυγκρότηση στρατιωτικών, πυραυλικών και ακόμη και πυρηνικών προγραμμάτων που επλήγησαν από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις.

Όλα αυτά θα δοκιμάσουν την ικανότητα του Τραμπ να παρουσιάζει σχεδόν τα πάντα ως επιτυχία. Ωστόσο, ίσως αυτό να αποτελεί την προτιμότερη κατάληξη για τον ίδιο, καθώς οποιαδήποτε προσπάθεια επαναλειτουργίας των Στενών με τη βία θα μπορούσε να οδηγήσει σε βαριές αμερικανικές απώλειες και να παρατείνει τον πόλεμο, υπονομεύοντας ακόμη περισσότερο την πολιτική του ισχύ στο εσωτερικό.

Ο Τραμπ δεν μπορεί να ξεφύγει από τις συνέπειες των αποφάσεών του.

Η αποχώρηση μπορεί να αφήσει χάος. Όμως θα ήταν σύμφωνη με τη μεθοδολογία του, η οποία στην πράξη έχει αποδειχθεί πιο αποτελεσματική στην καταστροφή υφιστάμενων καταστάσεων παρά στη δημιουργία νέων. Θα ενίσχυε επίσης τη λογική του «America First», σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ πρέπει να δρουν αποκλειστικά βάσει των δικών τους συμφερόντων. Και θα ικανοποιούσε την οργή του απέναντι στους συμμάχους του ΝΑΤΟ, τους οποίους θεωρεί ότι εκμεταλλεύονται τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.

Ωστόσο, η Αμερική δεν υπάρχει σε ένα κενό που καθορίζεται από τη ρητορική του Τραμπ. Θα δυσκολευτεί να αποφύγει τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες αν τα Στενά παραμείνουν υπό τον έλεγχο ενός ενισχυμένου Ιράν. Μπορεί να δημιουργήσει πολιτική αφήγηση για να δικαιολογήσει την αποχώρηση, αλλά οι αγορές δύσκολα θα πειστούν.

«Παρόλο που οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, αυτό δεν προστατεύει τους Αμερικανούς καταναλωτές από τις τιμές του πετρελαίου, επειδή αυτές είναι παγκόσμιες», δήλωσε η Ρόζμαρι Κελάνικ στο CNN. «Έτσι, όλοι στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο επηρεάζονται από αυτό το σοκ στην προσφορά.»

Αυτό το οικονομικό πλήγμα απειλεί να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση, η οποία θα επηρεάσει και τις ΗΠΑ — πιθανώς λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, όπου οι Δημοκρατικοί ελπίζουν σε σημαντικά κέρδη.

Σε επικίνδυνο σημείο οι σχέσεις ΗΠΑ - Ευρώπης

Πιο γενικά, οι συνέπειες του πολέμου με το Ιράν απειλούν να προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερη ρήξη στη διατλαντική συμμαχία. Αυτό θα ενισχύσει την ανάγκη οι ευρωπαϊκές χώρες και άλλες «μεσαίες δυνάμεις» να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνά τους, καθώς η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας φαίνεται πλέον αναξιόπιστη.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνειδητοποιούν ότι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται πλήρως στις ΗΠΑ, ειδικά όταν η υποστήριξη φαίνεται να εξαρτάται από την πλήρη ευθυγράμμιση με τις αποφάσεις του Τραμπ.

Ορισμένες χώρες, όπως η Βρετανία, αρχικά αρνήθηκαν να επιτρέψουν τη χρήση των βάσεών τους για επιθετικές επιχειρήσεις. Άλλες, όπως η Ισπανία, πήγαν ακόμη πιο μακριά. Ως αποτέλεσμα, ο Τραμπ επιτέθηκε λεκτικά στους συμμάχους, απειλώντας ακόμη και με διακοπή εμπορικών σχέσεων.

Ωστόσο, οι ηγέτες αυτοί βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, καθώς η στάση του Τραμπ το τελευταίο έτος — με επικρίσεις, δασμούς και απαιτήσεις — περιόρισε τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών τους.

Το γεγονός ότι δεν συμμετείχαν στον πόλεμο δεν σημαίνει ότι θα αποφύγουν τις συνέπειες.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας και ο πληθωρισμός απειλούν τις ήδη εύθραυστες ευρωπαϊκές οικονομίες. Υπάρχουν ακόμη και συζητήσεις για δελτίο καυσίμων σε ορισμένες χώρες της ΕΕ. Παράλληλα, υπάρχει φόβος ότι μια πιθανή κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα προσφύγων προς την Ευρώπη.

Η ιδέα ότι οι ευρωπαϊκές χώρες μπορούν απλώς να «βρουν το δικό τους πετρέλαιο» δεν είναι ρεαλιστική. Οι μειωμένες στρατιωτικές τους δυνατότητες έχουν ήδη φανεί. Χωρίς τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να εξασφαλίσει τον έλεγχο των Στενών. Ακόμη και το αμερικανικό ναυτικό θεωρεί την περιοχή εξαιρετικά επικίνδυνη.

Όπως συμβαίνει συχνά με τον Τραμπ, δεν πρέπει να λαμβάνονται όλα όσα λέει κυριολεκτικά. Οι δηλώσεις του μπορεί να αποτελούν διαπραγματευτική τακτική για να πιέσει άλλες χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος.

Ίσως δεν υπάρχει σαφής διέξοδος για τις ΗΠΑ και το Ιράν — αλλά μπορεί να υπάρχει για τους συμμάχους των ΗΠΑ στη διαμάχη τους με τον Τραμπ. Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν ικανότητες, όπως η εξουδετέρωση ναρκών, που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες.

Ωστόσο, δεν υπάρχει διάθεση στην Ευρώπη για συμμετοχή σε έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή με αβέβαιους στόχους και αποτελέσματα.

«Τι περιμένει ο Ντόναλντ Τραμπ; Να κάνουν λίγες ευρωπαϊκές φρεγάτες στα Στενά του Ορμούζ ό,τι δεν μπορεί να κάνει το ισχυρό αμερικανικό ναυτικό;» δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας.

«Αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος. Δεν τον ξεκινήσαμε.»

Ωστόσο, αυτή η στάση δεν θα προστατεύσει τους συμμάχους από τις συνέπειες — κάτι που αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της δεύτερης θητείας του Τραμπ.

Πηγή: CNN