Φόβοι για ντόμινο στην οικονομία από το ράλι τιμών στα καύσιμα, στάση αναμονής στην Ευρώπη για τα μέτρα στήριξης
Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με τον εφιάλτη της ενεργειακής κρίσης, καθώς η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, βάζοντας «φωτιά» στα καύσιμα. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ξυπνά μνήμες από το 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε σοβαρές αναταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία και εκτίναξε το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν έχει δημιουργήσει νέα αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Μέσα σε λίγες ημέρες, η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας συναγερμό σε κυβερνήσεις και αγορές. Στη συνέχεια, υπήρξε μικρή αποκλιμάκωση των τιμών, ωστόσο η αστάθεια είναι μεγάλη και μπορεί ανά πάσα στιγμή η τιμή στο βαρέλι του πετρελαίου Brent να ξεπεράσει ξανά τα 100 δολάρια, βάζοντας πλώρη ακόμα και για τα 120 δολάρια.
Ανάλογη εικόνα και στο φυσικό αέριο, που σημείωσε σημαντική αύξηση τιμών, ξεπερνώντας τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα -επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από την κορύφωση της ενεργειακής κρίσης τους πρώτους μήνες του πολέμου στην Ουρανία.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οι απειλές του Ιράν προς τη ναυσιπλοΐα και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή του Αραβικού Κόλπου έχουν επιβραδύνει ή ακόμη και διακόψει την παραγωγή σε ορισμένες χώρες (σ.σ. Κατάρ), δημιουργώντας φόβους για περαιτέρω περιορισμό της προσφοράς, η οποία θα οδηγήσει σε εκρηκτικό ράλι τιμών, με τελικό χαμένο τον καταναλωτή, που θα σηκώσει το βάρος στην αντλία.
Ράλι τιμών στα καύσιμα, ποια μέτρα εξετάζονται
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας ήδη αρχίζουν να επηρεάζουν τους καταναλωτές. Σε αρκετές χώρες, οι τιμές στα καύσιμα ανεβαίνουν, ενώ υπάρχει ανησυχία ότι η άνοδος των τιμών θα μετακυλιστεί σύντομα και στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει διάφορα πιθανά μέτρα για την αντιμετώπιση μιας νέας ενεργειακής κρίσης. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, οι κοινές αγορές φυσικού αερίου και η πιθανότητα επιβολής πλαφόν στις τιμές. Ωστόσο, προς το παρόν οι περισσότερες κυβερνήσεις επιλέγουν να τηρήσουν στάση αναμονής, ελπίζοντας ότι η σύγκρουση θα περιοριστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Πότε θα υπάρξει αποκλιμάκωση τιμών
Η διάρκεια του πολέμου στο Ιράν θεωρείται ο καθοριστικός παράγοντας για το πόσο σοβαρές θα είναι οι οικονομικές επιπτώσεις. Αν η ένταση αποκλιμακωθεί γρήγορα, οι αγορές ενέργειας ενδέχεται να σταθεροποιηθούν χωρίς μεγάλες συνέπειες. Αν όμως η κρίση παραταθεί, οι ειδικοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο ενός νέου «στασιμοπληθωριστικού» σοκ, όπου ο συνδυασμός υψηλών τιμών ενέργειας και αργής οικονομικής ανάπτυξης θα επιβαρύνει την ευρωπαϊκή οικονομία.
Την ίδια στιγμή, το ζήτημα αποκτά και πολιτικές διαστάσεις. Ορισμένοι πολιτικοί στην Ευρώπη υποστηρίζουν ότι οι στρατιωτικές ενέργειες που οδήγησαν στην κλιμάκωση της σύγκρουσης θα έχουν άμεσο κόστος για τους πολίτες μέσω αυξημένων τιμών ενέργειας.
Μεταξύ αυτών είναι και επικρίσεις προς τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει υποστηρίξει ότι η άνοδος των τιμών είναι προσωρινή και ότι θα υποχωρήσει μόλις ολοκληρωθεί η στρατιωτική επιχείρηση.
Για την Ευρώπη, ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει αβέβαιη. Με τις αγορές ενέργειας να παρουσιάζουν έντονη μεταβλητότητα και τις γεωπολιτικές εντάσεις να συνεχίζονται, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να δοκιμάσει ξανά τις αντοχές της οικονομίας και των πολιτών, ξυπνώντας τον εφιάλτη του 2022, όταν η Ευρωπη ξύπνησε απότομα από τον «λήθαργο» της ενεργειακής ασφάλειας με φθηνό ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
14°
