The Guardian: Ο πρώτος χρόνος της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, οι υποσχέσεις και τι πραγματικά συνέβη
Στην ορκωμοσία του τον Ιανουάριο του 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ, ως 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ, περιέγραψε με ζοφερά χρώματα τη χώρα του: κυβερνήσεις χωρίς λαϊκή στήριξη, αδυναμία υπεράσπισης των εθνικών συνόρων, σειρά αποτυχιών στο εξωτερικό. Καθώς γλίτωσε οριακά σε μια απόπειρα δολοφονίας εναντίον του, ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει σήμερα: «Ο Θεός με έσωσε για να κάνω την Αμερική μεγάλη ξανά.» Αν και πολλοί πιστεύουν ότι η πολιτική του μικραίνει την «Αμερική», ο Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του για τη μετανάστευση, για την οικονομία και για τη θέση των ΗΠΑ στον κόσμο. Να, σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Guardian, δέκα από αυτές τις υποσχέσεις και τι συνέβη από τον περασμένο Ιανουάριο.
1. Δικαιοσύνη
Η εγκληματικότητα μειώθηκε σε κάθε σημαντική κατηγορία στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τον Δείκτη Εγκλήματος σε Πραγματικό Χρόνο, ο οποίος χρησιμοποιεί τοπικά δεδομένα εγκληματικότητας από σχεδόν 600 δικαιοδοσίες, κατεγράφησαν 20% λιγότερες δολοφονίες από ό,τι το 2024, μια από τις μεγαλύτερες μειώσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Αλλά, σε θεσμικό επίπεδο, έγιναν πρωτοφανείς παραβιάσεις. Ο πρόεδρος δήλωσε «εμείς είμαστε ο ομοσπονδιακός νόμος» και απέλυσε με συνοπτικές διαδικασίες 17 ανεξάρτητους γενικούς επιθεωρητές. Επίσης, διέταξε το υπουργείο Δικαιοσύνης να διερευνήσει τους αβάσιμους ισχυρισμούς για απάτη στις εκλογές του 2020· κυνήγησε τον Τζέιμς Κόμεϊ, πρώην διευθυντή του FBI, τη Λετίσια Τζέιμς, γενική εισαγγελέα της Νέας Υόρκης, και τον Τζερόμ Πάουελ, τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας επειδή «δεν του άρεσαν». Όμως, παρά την αυθαιρεσία, όπως λέει ο Χένρι Όλσεν, συνεργάτης στο think tank «Ethics and Public Policy Center» στην Ουάσινγκτον, «οι υποστηρικτές του πιστεύουν ότι είναι απίστευτα επιτυχημένος. Γι' αυτό, έχει ευρεία στήριξη στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα. Ο Τραμπ έχει υψηλότερη βαθμολογία αποδοχής από την εργασία του σε αυτό το σημείο από ό,τι ο Μπάιντεν σε παρόμοιο σημείο της διοίκησής του […] Έχει βοηθήσει να γίνει η χώρα ασφαλέστερη όσον αφορά την εγκληματικότητα: τα στατιστικά στοιχεία για την εγκληματικότητα είναι σαφώς μειωμένα, οι θάνατοι από φαιντανύλη είναι σαφώς μειωμένοι. Δεν μπορώ να πω ότι το 100% των βελτιώσεων οφείλεται σε αυτόν, αλλά η συμβολή του δεν μπορεί να είναι μηδενική.»
2. Ψηφοφόροι από μειονότητες
«Προς τις μαύρες και ισπανόφωνες κοινότητες: θέλω να σας ευχαριστήσω για την τεράστια έκρηξη αγάπης και εμπιστοσύνης που μου δείξατε με την ψήφο σας. Σπάσαμε ρεκόρ και δεν θα το ξεχάσω. Άκουσα τις φωνές σας στην προεκλογική εκστρατεία και ανυπομονώ να συνεργαστώ μαζί σας τα επόμενα χρόνια,» είπε ο Ντόναλντ Τραμπ στην ορκωμοσία του. Υπενθυμίζεται ότι είχε εκλεγεί με πρωτοφανή υποστήριξη από μαύρους (13%) και ισπανόφωνους (46%) ψηφοφόρους το 2024, αλλά, στη συνέχεια η πολιτική του δέχτηκε κριτική επειδή έπληξε αυτές τις κοινότητες. Τα προγράμματα ποικιλομορφίας, ισότητας και ένταξης (DEI) καταργήθηκαν σε όλο τον δημόσιο τομέα: ο Τραμπ συγκρότησε τη λιγότερο ποικιλόμορφη κυβέρνηση των ΗΠΑ του 21ου αιώνα, ευνοώνοντας τους λευκούς άνδρες εις βάρος των εγχρώμων. Σύμφωνα με το think tank του Brookings Institution στην Ουάσινγκτον 9 στα 10 άτομα που επιβεβαιώθηκαν από τη Γερουσία τις πρώτες 300 ημέρες της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ ήταν λευκοί. Σε συνέντευξή του στους New York Times, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι ο Νόμος περί Πολιτικών Δικαιωμάτων του 1964 οδήγησε σε «κακομεταχείριση» των λευκών.
«Πρώτον, θα κηρύξω κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης στα νότια σύνορά μας. Όλες οι παράνομες εισροές θα σταματήσουν αμέσως και θα ξεκινήσουμε τη διαδικασία επιστροφής εκατομμυρίων και εκατομμυρίων εγκληματιών αλλοδαπών εκεί από όπου προήλθαν. Θα επαναφέρουμε την πολιτική «Παραμονή στο Μεξικό». […] Θα στείλω στρατεύματα στα νότια σύνορά μας για να αποκρούσω την καταστροφική εισβολή στη χώρα μας. […] Σύμφωνα με τις διαταγές που υπογράφω σήμερα, θα χαρακτηρίσουμε τα καρτέλ ξένες τρομοκρατικές οργανώσεις. Και επικαλούμενος τον Νόμο περί Εχθρών Αλλοδαπών του 1798, θα δώσω εντολή στην κυβέρνησή μας να χρησιμοποιήσει την πλήρη και τεράστια δύναμη των ομοσπονδιακών και πολιτειακών αρχών επιβολής του νόμου για να εξαλείψει την παρουσία όλων των ξένων συμμοριών και εγκληματικών δικτύων που φέρνουν καταστροφικό έγκλημα στο έδαφος των ΗΠΑ, στις πόλεις μας και ιδιαίτερα στο κέντρο τους,» είπε ο Ντόναλντ Τραμπ στην ορκωμοσία.
Κανένα ζήτημα δεν ήταν πιο διχαστικό κατά τον πρώτο χρόνο της προεδρίας του. Όπως είχε υποσχεθεί, κήρυξε εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης την πρώτη ημέρα, οδηγώντας σε περισσότερες από 622.000 απελάσεις και 1,9 εκατομμύρια αυτοαπελάσεις μέχρι τον Δεκέμβριο. Τα αμερικανικά στρατεύματα που αναπτύχθηκαν στα νότια σύνορα μείωσαν τις συνοριακές συγκρούσεις στα χαμηλότερα επίπεδα της δεκαετίας του 1970. Τα καρτέλ χαρακτηρίστηκαν τρομοκράτες και ο Νόμος περί Εχθρών Αλλοδαπών εφαρμόστηκε για την απέλαση Βενεζουελάνων σε μια τεράστια φυλακή στο Ελ Σαλβαδόρ. Για το λεγόμενο «μεγάλο, όμορφο νομοσχέδιο» δαπανήθηκαν 170 δισεκατομμύρια δολάρια: για την επιβολή του νόμου και την επέκταση των κρατήσεων και των συνοριακών φραγμών. Η Εθνοφρουρά, η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) και άλλες ομοσπονδιακές δυνάμεις αναπτύχθηκαν σε πόλεις που διοικούνταν από τους Δημοκρατικούς, συχνά ενάντια στις επιθυμίες των τοπικών αρχών. Υπήρξαν τρομακτικές αναφορές για πράκτορες της ICE που έκαναν χρήση υπερβολικής βίας και συνέλαβαν Αμερικανούς πολίτες, καθώς και για μασκοφόρους πράκτορες χωρίς ταυτότητες που απήγαγαν ανθρώπους από τους δρόμους. Τον Ιανουάριο, κατά τη διάρκεια μεγάλης επιχείρησης στη Μινεάπολη, η Ρενέ Γκουντ έχασε τη ζωή της από σφαίρα αξιωματικού της ICE. Ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι επρόκειτο για πράξη αυτοάμυνας και χαρακτήρισαν την Γκουντ εγχώρια τρομοκράτισσα. Ο δήμαρχος χαρακτήρισε την ενέργεια απερίσκεπτη και περιττή λέγοντας χαρακτηριστικά “Fuck off’’ και υπενθυμίζοντας την πολιτειακή αυτονομία. Εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωσαν διαμαρτυρίας καθώς κλιμακώνονταν οι εντάσεις.
Περίπου το 50% των Αμερικανών αντιτίθενται στη μετανάστευση. Ταυτοχρόνως, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο αμερικανικός λαός δεν εγκρίνει τους τρόπους με τους οποίους η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει τον περιορισμό της μετανάστευσης. Η πλειοψηφία πιστεύει ότι «το έχει παρακάνει», αλλά ότι στο βάθος έχει δίκιο.
4. Οικονομία
«Θα δώσω εντολή σε όλα τα μέλη του υπουργικού μου συμβουλίου να επιστρατεύσουν τις τεράστιες δυνάμεις που διαθέτουν για να καταπολεμήσουν το ρεκόρ πληθωρισμού και να μειώσουν γρήγορα το κόστος και τις τιμές,» είχε υποσχεθεί ο Ντόναλντ Τραμπ.
Στη συνέχεια, προσπάθησε να δείξει ότι επικεντρώνεται στη μείωση των τιμών, ενώ συχνά υπονόμευε την προσπάθεια ισχυριζόμενος ότι η οικονομία είναι ισχυρή και το ζήτημα της ακρίβεια είναι απάτη των Δημοκρατικών. Όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, ο πληθωρισμός ήταν 3%. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 2,7% έως τον Δεκέμβριο, αλλά εξακολουθεί να δείχνει επίμονο πληθωρισμό. Άλλα οικονομικά στοιχεία ήταν ανάμεικτα: το τέταρτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4,3% σε ετήσια βάση, από 3,8% το δεύτερο τρίμηνο. Η απασχόληση παραμένει μάλλον σταθερή. Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 4,4% τον Δεκέμβριο· στην πραγματικότητα είναι σχεδόν μηδέν λόγω της μαύρης εργασίας. Η χρηματιστηριακή αγορά έφτασε σε ιστορικά υψηλά, κυρίως χάρη στις εταιρείες τεχνολογίας και τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, μόνο το 36% των Αμερικανών εγκρίνει τον συνολικό τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χειρίζεται την οικονομία, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos που διεξήχθη στις 12 και 13 Ιανουαρίου· πολύ χαμηλότερο από το αρχικό ποσοστό του 42% για το θέμα όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα καθήκοντά του πέρυσι. Οι επικριτές του λένε ότι το «μεγάλο, όμορφο νομοσχέδιο» που μετονομάστηκε σε Νόμο για τη Μείωση του Φόρου για τις Εργαζόμενες Οικογένειες θα μεταφέρει πλούτο από τους φτωχούς στους πλούσιους και θα στερήσει την υγειονομική περίθαλψη από εκατομμύρια ανθρώπους. Το κόστος ζωής, η στέγαση —στεγαστικά δάνεια ή ενοίκια— η υγειονομική περίθαλψη, η φροντίδα των παιδιών είναι πιο ακριβά υπό τον Ντόναλντ Τραμπ από ό,τι πριν από αυτόν. Δεν φαίνεται να υπάρχει σχέδιο για να γίνουν αυτά τα πράγματα πιο προσιτά και εφικτά για τις εργαζόμενες οικογένειες· ο πλουτισμός της τάξης των δισεκατομμυριούχων στις πλάτες της εργατικής και μεσαίας τάξης της χώρας συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό.
«Η πληθωριστική κρίση προκλήθηκε από μαζικές υπερδαπάνες και κλιμάκωση των τιμών της ενέργειας, και γι' αυτό σήμερα θα κηρύξω εθνική ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Θα κάνουμε γεωτρήσεις, μωρέ, θα κάνουμε γεωτρήσεις! Η Αμερική θα ξαναγίνει βιομηχανικό έθνος και θα έχουμε κάτι που κανένα άλλο βιομηχανικό έθνος δεν θα έχει ποτέ: τη μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου από οποιαδήποτε άλλη χώρα στη Γη — και θα το χρησιμοποιήσουμε. Θα το χρησιμοποιήσουμε. Θα μειώσουμε τις τιμές, θα γεμίσουμε ξανά τα στρατηγικά μας αποθέματα μέχρι το όριο και θα εξάγουμε αμερικανική ενέργεια σε όλο τον κόσμο,» είχε δηλώσει ο Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος στη συνέχεια ακολούθησε ατζέντα «ενεργειακής κυριαρχίας». Οι ΗΠΑ έγιναν ο κορυφαίος παραγωγός και καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο με επίπεδα ρεκόρ παραγωγής να επιτυγχάνονται μέσω πολιτικών που ενθάρρυναν την υδραυλική ρωγμάτωση και την επέκταση της πρόσβασης στις γεωτρήσεις. Οι άδειες γεώτρησης πετρελαίου και φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 55%. Ο Τραμπ ξεκίνησε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα την πρώτη ημέρα της ανάληψης των καθηκόντων του. Τον Ιανουάριο του 2026 απέσυρε τις ΗΠΑ από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης-Πλαισίου για την Κλιματική Αλλαγή, μιας συνθήκης που στηρίζει όλες τις διεθνείς προσπάθειες για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Για να αποκαταστήσει την ικανότητα και την αποτελεσματικότητα της ομοσπονδιακής μας κυβέρνησης, θα ιδρύσω Υπουργείο Αποδοτικότητας», είχε υποσχεθεί —και πράγματι, ο Τραμπ διόρισε τον δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία στον τομέα της τεχνολογίας Ήλον Μασκ, τον μεγαλύτερο χρηγματοδότη της προεκλογικής του εκστρατείας το 2024, επικεφαλής της εν λόγω υπηρεσίας. Αλλά οι εμφανίσεις του Μασκ στον Λευκό Οίκο προκάλεσαν σύγχυση: ο Μασκ εμφανίστηκε στο Συνέδριο Πολιτικής Δράσης των Συντηρητικών (CPAC) κρατώντας ένα αλυσοπρίονο. Το Υπουργείο Αποδοτικότητας είχε στόχο τη δραστική μείωση των ομοσπονδιακών δαπανών, με μείωση έως και κατάργηση της βοήθειας σε ξένες χώρες και απολύσεις κυβερνητικών υπαλλήλων.
8. Ελευθερία λόγου
«Μετά από χρόνια παράνομων και αντισυνταγματικών ομοσπονδιακών προσπαθειών για τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης, θα υπογράψω εκτελεστικό διάταγμα για να σταματήσει αμέσως κάθε κυβερνητική λογοκρισία και να επανέλθει η ελευθερία του λόγου στην Αμερική,» είχε πει προεκλογικά. «Ποτέ ξανά η τεράστια δύναμη του κράτους δεν θα χρησιμοποιηθεί ως όπλο για τη δίωξη πολιτικών αντιπάλων.»
Όμως, ο Τραμπ στοχοποίησε δικηγορικά γραφεία που εκπροσωπούσαν υποτιθέμενους εχθρούς, αφαιρώντας συμβόλαια και άδειες ασφαλείας για να αποσπάσει συμβάσεις πολλών εκατομμυρίων δολαρίων. Δισεκατομμύρια ομοσπονδιακής χρηματοδότησης πάγωσαν για πανεπιστήμια, όπως το Χάρβαρντ και το Κολούμπια, επιβάλλοντας αλλαγές στα προγράμματα σπουδών και την ηγεσία, εκμεταλλευόμενος τις αντιπαραθέσεις για τον αντισημιτισμό και τις πολιτικές ποικιλομορφίας. Κήρυξε επίσης πόλεμο στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, μηνύοντας ειδησεογραφικούς οργανισμούς όπως το BBC, το CBS/Paramount, τη Wall Street Journal και τους New York Times, πιέζοντας την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών να ανακαλέσει τις άδειες μετάδοσης και περιορίζοντας την πρόσβαση για ορισμένα μέσα ενημέρωσης, προωθώντας παράλληλα τα «MΑGA Media». Ο Στίβεν Κόλμπερτ απολύθηκε από το CBS, αλλά ο κωμικός Τζίμι Κίμελ επανήλθε στο δυναμικό του από το ABC μετά από thn κατακραυγή.
9. Ποικιλομορφία, θετικές διακρίσεις και τρανς
«Θα τερματίσω την κυβερνητική πολιτική που προσπαθεί να ενσωματώσει κοινωνικά τη φυλή και το φύλο σε κάθε πτυχή της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής. Θα σφυρηλατήσουμε μια κοινωνία που δεν διακρίνει χρώματα και βασίζεται στην αξιοκρατία. Από σήμερα, η επίσημη πολιτική της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών θα είναι ότι υπάρχουν μόνο δύο φύλα: το αρσενικό και το θηλυκό,» είχε πει. Ο Τραμπ κινήθηκε γρήγορα για να εξαλείψει την « ριζοσπαστική ιδεολογία του φύλου και την κριτική θεωρία της φυλής [CRT]» από τα αμερικανικά σχολεία. Έκανε επίσημη κυβερνητική πολιτική ότι υπάρχουν μόνο δύο φύλα και αφαίρεσε την επιλογή μη δυαδικού Χ (ουδέτερου φύλου) από τα αμερικανικά διαβατήρια. Υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επεδίωκε να τερματίσει τις ιατρικές θεραπείες που επιβεβαιώνουν το φύλο για παιδιά και εφήβους κάτω των 19 ετών. Διέταξε επίσης την κατάργηση όλων των προγραμμάτων θετικών διακρίσεων στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και στα σχετικά γραφεία, θέτοντας το προσωπικό σε αναγκαστική άδεια και αφαιρώντας σχετικούς ιστότοπους επειδή αντιπροσωπεύουν «τεράστια δημόσια σπατάλη και επαίσχυντη διάκριση».
«Όπως και το 2017, θα κατασκευάσουμε και πάλι τον ισχυρότερο στρατό που έχει δει ποτέ ο κόσμος. Θα μετρήσουμε την επιτυχία μας όχι μόνο από τις μάχες που κερδίζουμε, αλλά και από τους πολέμους που τερματίζουμε - και ίσως το πιο σημαντικό, από τους πολέμους στους οποίους δεν εμπλεκόμαστε ποτέ»: αυτή ήταν η προεκλογική του θέση. «Η κληρονομιά μου για την οποία θα είμαι υπερήφανος θα είναι αυτή του ειρηνοποιού και του ενοποιητή. Αυτό θέλω να είμαι: ειρηνοποιός και ενοποιητής. Η Αμερική θα ανακτήσει τη θέση που της αξίζει ως το μεγαλύτερο, ισχυρότερο, πιο σεβαστό έθνος στη Γη, εμπνέοντας το δέος και τον θαυμασμό ολόκληρου του κόσμου.»
Παρότι κατήγγειλε τις ξένες περιπέτειες προηγούμενων προέδρων κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Τραμπ διέταξε στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράκ, στη Νιγηρία, στη Σομαλία, στο Ισλαμικό Κράτος στη Συρία, στους μαχητές Χούθι στην Υεμένη και στις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν. Η πιο δραματική κίνηση έγινε στις αρχές του 2026, όταν μήνες στρατιωτικής συγκέντρωσης στην Καραϊβική κορυφώθηκαν με τη σύλληψη του Νικόλας Μαδούρο. Ο Τραμπ προκάλεσε νευρικότητα και αλλού, κάνοντας σκέψεις για μια στρατιωτική επιχείρηση στην Κολομβία, υπονοώντας ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία και αναζητώντας περαιτέρω επιλογές για να χτυπήσουν το ιρανικό καθεστώς, καθώς οι αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες μαίνονται σε όλη τη χώρα. Επανειλημμένα τάχθηκε υπέρ της Ρωσίας για την Ουκρανία και έκανε τον αμφισβητήσιμο ισχυρισμό ότι τερμάτισε οκτώ πολέμους. Υπερβάλλει διαρκώς ως προς τον βαθμό της επιρροής του στην ολοκλήρωση διαφόρων συγκρούσεων ή ως προς το αν αυτές οι συγκρούσεις έχουν πράγματι ολοκληρωθεί: πιστεύει πράγματι ότι είναι ειρηνοποιός διότι μεγάλο μέρος του κόσμου φοβάται την αμερικανική ισχύ. Έχει μια δική του ιδέα για το τι σημαίνει σεβασμός από όλο τον κόσμο: μάλλον εννοεί εκφοβισμό χωρίς κανόνες. Η μεγαλύτερη αντίφαση εκεί είναι ότι υποσχέθηκε να δώσει προτεραιότητα στο εσωτερικό και να αποφύγει τις στρατιωτικές επεμβάσεις.
Με λίγα λόγια: πολλοί Αμερικανοί ενοχλούνται από το ύφος της άσκησης πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά, στο εσωτερικό, ιδιαίτερα στον οικονομικό τομέα, δεν έχει συμβεί καμιά καταστροφή που να μπορεί να τους κινητοποιήσει εναντίον του. Δεν έχει υπάρξει πιο διχαστικό άτομο στην αμερικανική πολιτική από τον Ντόναλντ Τραμπ: ο πρόεδρος είναι ακραία ανάγωγος, ακραία νάρκισσος, ψυχικά ανασφαλής και ένας από τα αντιπαθέστερους πολιτικούς όλων των εποχών. Όμως, αν μια πιο ελκυστική προσωπικότητα έκανε τα ίδια στο εσωτερικό, θα είχε ακόμα πολύ ευρύτερη στήριξη. Το πρόβλημα με την αμερικανική διοίκηση σήμερα είναι η διεθνής της πολιτική, η οποία βλάπτει το κλίμα, την ειρήνη, την ενότητα του δημοκρατικού κόσμου της Δύσης. Επιπλέον, δίνει τη χειρότερη εντύπωση για τις ΗΠΑ με αποτέλεσμα όξυνση του αντιαμερικανισμού στον κόσμο και ενθάρρυνση του δεξιού και αριστερού εξτρεμισμού.
12°
