Το σχέδιο διεύρυνσης της ΕΕ με μειωμένα δικαιώματα προκαλεί αντιδράσεις και νέες γεωπολιτικές ισορροπίες
Χώρες που αναμένουν εδώ και χρόνια την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζονται διχασμένες απέναντι σε σχέδιο που εξετάζεται στις Βρυξέλλες και προβλέπει την είσοδο νέων μελών χωρίς άμεση απόδοση πλήρων δικαιωμάτων ψήφου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται το ενδεχόμενο μιας μεταβατικής μορφής ένταξης, προκειμένου να καθησυχάσει τις ανησυχίες υφιστάμενων κρατών-μελών ότι μια διευρυμένη ΕΕ θα δυσκολευτεί να λαμβάνει αποφάσεις ομοφωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, τα νέα μέλη θα αποκτούν πλήρη δικαιώματα ψήφου μόνο αφού προηγηθεί θεσμική μεταρρύθμιση της Ένωσης.
Σταδιακή ένταξη στην ΕΕ για να περιοριστεί το βέτο
Σήμερα, τα νέα κράτη-μέλη αποκτούν πλήρη δικαιώματα από την πρώτη ημέρα ένταξης, όπως συνέβη με την Κροατία το 2013. Ωστόσο, στις Βρυξέλλες εξετάζεται η προσωρινή στέρηση ορισμένων αρμοδιοτήτων, όπως η δυνατότητα μπλοκαρίσματος κυρώσεων και αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής.
Η συχνή απειλή ή χρήση βέτο από χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία έχει αποδειχθεί χρονοβόρα και πολιτικά επιζήμια, ενισχύοντας τη συζήτηση για μεταρρυθμίσεις που θα καθιστούν την Ένωση πιο λειτουργική σε ένα διευρυμένο σχήμα.
Το σχέδιο, που διέρρευσε στα τέλη του προηγούμενου έτους, αποσκοπεί στην επανεκκίνηση της διαδικασίας διεύρυνσης, η οποία συχνά μπλοκάρεται από φόβους για οικονομικό ανταγωνισμό, ζητήματα ασφάλειας ή πολιτικές σκοπιμότητες. Η Ουγγαρία έχει επανειλημμένα απειλήσει με βέτο την ένταξη της Ουκρανίας.
Αντίθετες προσεγγίσεις σε Ουκρανία, Βαλκάνια και Ανατολική Ευρώπη
Οι υποψήφιες χώρες δεν αντιμετωπίζουν ενιαία το ενδεχόμενο ένταξης με περιορισμένα δικαιώματα. Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, χαρακτήρισε την πρόταση «καλή ιδέα», δηλώνοντας ότι η χώρα του θα δεχόταν ακόμη και προσωρινή απουσία εθνικού επιτρόπου στις Βρυξέλλες. Όπως σημείωσε, τα μεγάλα ιδρυτικά κράτη, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, έχουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.
Θετικά έχει τοποθετηθεί και η πρώην πρόεδρος της Γεωργίας, Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, τονίζοντας ότι για μικρές χώρες προτεραιότητα είναι η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή «οικογένεια» και στα προγράμματά της, ακόμη και χωρίς ισότιμο ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Γεωργίας έχουν ωστόσο παγώσει λόγω ανησυχιών για δημοκρατική οπισθοδρόμηση.
Η Μολδαβία δηλώνει ότι αναμένει τις λεπτομέρειες των προτάσεων, επισημαίνοντας ότι η πλήρης ένταξη με ίσα δικαιώματα πρέπει να παραμείνει ο τελικός στόχος.
Αντίθετα, η Ουκρανία απορρίπτει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ξεκαθαρίσει ότι η ένταξη στην ΕΕ δεν μπορεί να είναι «δεύτερης κατηγορίας», ειδικά τη στιγμή που η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία και έχει προχωρήσει σε εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις.
Παρόμοια στάση κρατά και το Μαυροβούνιο, η χώρα που βρίσκεται πιο κοντά στην ολοκλήρωση της ενταξιακής διαδικασίας, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει λόγος αλλαγής των όρων ένταξης.
Η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, έχει προαναγγείλει ότι συγκεκριμένες προτάσεις θα παρουσιαστούν τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, πριν τεθούν προς πολιτική και νομική αξιολόγηση από τα κράτη-μέλη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
15°
