Explainer | Πώς η Ευρώπη προσπαθεί να αποτρέψει τον Τραμπ από το να πάρει τη Γροιλανδία

Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για απόκτηση της Γροιλανδίας, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα, δεν αντιμετωπίζονται πλέον στην Ευρώπη ως ρητορικές υπερβολές. Δηλώσεις του Λευκού Οίκου και του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο ότι το ζήτημα θα τεθεί επισήμως στην Κοπεγχάγη, έχουν σημάνει συναγερμό σε Βρυξέλλες, Παρίσι και Βερολίνο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε στενό συντονισμό με τη Δανία και τη ΝΑΤΟ, επεξεργάζεται σενάρια αντίδρασης. Το βασικό πρόβλημα: πώς αποτρέπεις έναν σύμμαχο που διαθέτει συντριπτική στρατιωτική ισχύ.

1. Συμβιβασμός με «αντάλλαγμα» ασφάλειας για τη Γροιλανδία

Η πρώτη –και λιγότερο επικίνδυνη– επιλογή είναι ένας πολιτικός συμβιβασμός. Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι η Γροιλανδία δεν προστατεύεται επαρκώς από ρωσική και κινεζική δραστηριότητα στην Αρκτική. Ευρωπαίοι και Νατοϊκοί αξιωματούχοι εξετάζουν αν μπορούν να του προσφέρουν κάτι που να παρουσιάζεται ως «νίκη»: περισσότερες ασκήσεις, αυξημένη στρατιωτική παρουσία και ενίσχυση της αρκτικής άμυνας.

Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και ένας ρόλος διαμεσολάβησης του ΝΑΤΟ, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν σε ενδοσυμμαχικές κρίσεις. Παράλληλα, συζητείται η δημιουργία ενός σχήματος τύπου «Arctic Sentry», με μεταφορά στρατιωτικών πόρων στην περιοχή ώστε να καθησυχαστούν οι αμερικανικές ανησυχίες χωρίς αλλαγή κυριαρχίας.

2. Χρήμα και ανάπτυξη για να «κρατηθεί» η Γροιλανδία

Η Ουάσινγκτον στηρίζει ανοιχτά το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υποσχόμενη οικονομική ευημερία αν αποδεσμευτεί από τη Δανία και συνδεθεί με τις ΗΠΑ. Η απάντηση της Ευρώπης είναι οικονομική.

Η Κομισιόν σχεδιάζει σχεδόν διπλασιασμό της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη Γροιλανδία από το 2028, φτάνοντας περίπου τα 530 εκατ. ευρώ για επταετία, συν επιπλέον κονδύλια για απομακρυσμένες περιοχές. Η στήριξη δεν θα αφορά μόνο κοινωνικές δαπάνες, αλλά και υποδομές και εκμετάλλευση ορυκτών πόρων, ώστε οι Γροιλανδοί να βλέπουν απτό όφελος από τη σύνδεση με την Ευρώπη.

3. Οικονομικά αντίποινα απέναντι στις ΗΠΑ

Η πιο «σκληρή» μη στρατιωτική επιλογή είναι η χρήση του ευρωπαϊκού Anti-Coercion Instrument, του λεγόμενου «εμπορικού μπαζούκα». Πρόκειται για μηχανισμό που επιτρέπει στην ΕΕ να απαντά σε πολιτικό εκβιασμό με στοχευμένα εμπορικά μέτρα.

Με εξαγωγές άνω των 600 δισ. ευρώ προς τις ΗΠΑ, η Ευρώπη διαθέτει σημαντική ισχύ. Το ερώτημα όμως είναι αν ο Τραμπ θα πιστέψει ότι η ΕΕ θα φτάσει πράγματι σε σύγκρουση, δεδομένης της διστακτικότητάς της στο παρελθόν.

4. Στρατεύματα ως αποτρεπτικό «tripwire»

Το πιο ακραίο σενάριο αφορά στρατιωτική δράση. Αν οι ΗΠΑ επιχειρούσαν να καταλάβουν τη Γροιλανδία, οι ευρωπαϊκές δυνατότητες αντίδρασης θα ήταν περιορισμένες. Ωστόσο, βάσει δανικών κανονισμών, επίθεση σε δανικό έδαφος θα επέβαλλε στρατιωτική απάντηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, συζητείται η αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία κατόπιν αιτήματος της Δανίας. Δεν θα μπορούσαν να αναχαιτίσουν τις ΗΠΑ, αλλά θα λειτουργούσαν ως αποτρεπτικό «σύρμα ενεργοποίησης»: η παρουσία Ευρωπαίων στρατιωτών θα αύξανε δραματικά το πολιτικό και ανθρώπινο κόστος μιας αμερικανικής επέμβασης.

Η Ευρώπη κινείται σε αχαρτογράφητα νερά. Από τον συμβιβασμό και τα χρήματα έως τα αντίποινα και την αποτροπή, όλες οι επιλογές έχουν κόστος. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο η Γροιλανδία, αλλά το αν η ΕΕ μπορεί να υπερασπιστεί την κυριαρχία και την ασφάλειά της ακόμη και απέναντι στον ισχυρότερο σύμμαχό της.

Πηγή : Politico