Νικολάς Μαδούρο: Η αναλογία με την υπόθεση Νοριέγκα και ο αντίκτυπος στις διεθνείς σχέσεις

Η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις και η μεταφορά του σε αμερικανικό έδαφος για να δικαστεί συνιστά ακόμα μια αμφιλεγόμενη «πρωτιά» της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Η προφανής αναλογία θα ήταν με τη σύλληψη, μεταφορά και καταδίκη στις ΗΠΑ του Παναμέζου «αφανούς δικτάτορα» Μανουέλ Νοριέγκα επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου. Ως προς τις ομοιότητες, και τα δύο αυτά πρόσωπα αντιμετώπιζαν ήδη κατηγορίες σε δικαστήρια των ΗΠΑ για έκνομες δραστηριότητες.

Ειδικότερα, δύο χρόνια πριν από τη σύλληψή του στις αρχές του 1990, σε βάρος του Νοριέγκα είχαν απαγγελθεί κατηγορίες για σωρεία αδικημάτων όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και στη Γαλλία. Οι κατηγορίες αφορούσαν κυρίως τη διακίνηση ναρκωτικών, σύσταση εγκληματικής οργάνωσης και ξέπλυμα βρώμικου χρήματος. Ο Νικολάς Μαδούρο αντιμετωπίζει επίσης κατηγορίες, που του έχει απαγγείλει το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ ήδη από την πρώτη προεδρία Τραμπ, τον Μάρτιο του 2020. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας συνέβαλε στην οργάνωση και, εν τέλει, ανέλαβε την καθοδήγηση καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών με την ονομασία de los Soles· το καρτέλ φέρεται να επιδιώκει όχι μόνο τον πλουτισμό των μελών του αλλά και να πλήξει την ασφάλεια των ΗΠΑ με όπλο την κοκαΐνη.

Με διαφορά 36 ετών, Νοριέγκα και Μαδούρο συνελήφθησαν έπειτα από αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση προκειμένου να προσαχθούν σε δίκη από αμερικανικό δικαστήριο. Από εδώ και πέρα, όμως, αρχίζουν οι διαφορές:

Η σύλληψη του Νοριέγκα πραγματοποιήθηκε μετά από στρατιωτική επιχείρηση σαφώς μεγαλύτερης κλίμακας από τη χθεσινή επιδρομή στο Καράκας. Σημειώθηκαν συγκρούσεις επί του εδάφους και υπήρξαν εκατοντάδες απώλειες και από τις δύο πλευρές. Σε αντίθεση με τον Μαδούρο, ο Νοριέγκα για ένα διάστημα βρήκε άσυλο στην παπική αποστολή στην Πόλη του Παναμά, προτού παραδοθεί στις αμερικανικές δυνάμεις που την είχαν κυκλώσει. Ακόμα σημαντικότερη διαφορά είναι το γεγονός ότι ο Μαδούρο είναι εν ενεργεία αρχηγός κράτους, ενώ ο Νοριέγκα ήταν αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, έστω και αν επί της ουσίας αυτός κινούσε τα νήματα της εξουσίας.

1990. Από τη σύλληψη του Μανουέλ Νοριέγκα στο Μαϊάμι © Getty Images

Σύμφωνα με το διεθνές αλλά και το αμερικανικό δίκαιο, οι εν ενεργεία αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων (και οι υπουργοί των Εξωτερικών) απολαμβάνουν πλήρους ασυλίας. Με άλλα λόγια, έχουν το ακαταδίωκτο για πράξεις ή παραλείψεις τους, δημόσιες ή ιδιωτικές, για όσο διάστημα ασκούν τα καθήκοντά τους. Απαγορεύεται να συλληφθούν, να τεθούν υπό κράτηση και να προσαχθούν σε δίκη. Ο Νοριέγκα δεν κατείχε κανένα από τα εν λόγω αξιώματα· επομένως, δεν υπήρχε νομικό κώλυμα στη σύλληψη, την κράτηση και την προσαγωγή του σε δίκη ενώπιον δικαστηρίου των ΗΠΑ (υπήρξαν άλλα ζητήματα που καθυστέρησαν τη δίκη, αλλά τελικά ξεπεράστηκαν). Ο Μαδούρο, όμως, είναι εν ενεργεία πρόεδρος της Βενεζουέλας. Το κλειδί για τη νομιμοποίηση των αμερικανικών ενεργειών σε βάρος του βρίσκεται σε μια ουσιώδη προϋπόθεση της ασυλίας: την αναγνώρισή του ως αρχηγού κράτους.

Το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών της 28ης Ιουλίου 2024 στη Βενεζουέλα έχει ευρύτατα αμφισβητηθεί ως προϊόν νοθείας. Οι περισσότερες χώρες της Οργάνωσης Αμερικανικών Κρατών (πλην Κούβας, Νικαράγουας και Βολιβίας), της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία δεν αναγνώρισαν το αποτέλεσμα των εκλογών. Αντίθετη στάση τήρησαν η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν, η …Μαδαγασκάρη, αλλά και η Τουρκία που βλέπουν στο πρόσωπο του (για τρίτη θητεία) προέδρου της Βενεζουέλας ένα χρήσιμο αγκάθι στα πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος O Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι «συνελήφθη» ο Νικολάς Μαδούρο

Newsroom 03.01.2026, 11:47

Συνεπώς, η μη αναγνώριση του Μαδούρο ως νόμιμα εκλεγμένου προέδρου της χώρας του επιτρέπει την προσαγωγή του ενώπιον (και) αμερικανικού δικαστηρίου. Φυσικά, η βασιμότητα του κατηγορητηρίου που τον βαραίνει μένει να αποδειχτεί. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν εκφράσει αμφιβολίες για την υπόσταση του καρτέλ de los Soles και τον ρόλο του Μαδούρο σε αυτό. Πέραν της νομικής πτυχής, όμως, υπάρχει και η πολιτική που, και στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι η βαρύνουσα.

Ήταν νόμιμη η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση για τη σύλληψη προσώπων στο έδαφος μιας τρίτης, ανεξάρτητης χώρας; Κατά το Διεθνές Δίκαιο, η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι αρνητική. Κατά το Συνταγματικό Δίκαιο των ΗΠΑ, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα: Πληρούνται άραγε οι όροι ώστε ο Πρόεδρος να διατάξει στρατιωτική επιχείρηση χωρίς έγκριση, ούτε καν ενημέρωση, του Κογκρέσου; Και τι σημαίνει η δήλωση του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «θα κυβερνήσουν τη χώρα» για απροσδιόριστο διάστημα, αν όχι κατοχή ξένου εδάφους;

Ωστόσο, όπως συνέβη και με τα πλήγματα σε βάρος ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον περασμένο Ιούνιο και τη βύθιση πλοιαρίων στα ανοικτά της Βενεζουέλας τους τελευταίους μήνες, ο Τραμπ έχει αποδειχθεί θιασώτης του αξιώματος «Might is Right» – αυτό που στα ελληνικά αποκαλείται το «Δίκαιο του ισχυροτέρου». Αξίωμα, την ισχύ του οποίου είναι πρόθυμος να αναγνωρίσει και σε άλλους (Ρωσία, Ισραήλ), αρκεί να μη θίγονται αμερικανικά συμφέροντα.

Κοντολογίς, λίγοι στον δυτικό κόσμο (και ίσως κάπως περισσότεροι στην Ελλάδα) θα θρηνήσουν για την κακή τύχη του Μαδούρο, που ουδέποτε κατηγορήθηκε για δημοκρατικές ευαισθησίες. Αρκετοί, όμως, ανησυχούν ήδη για την τροπή που παίρνει το διεθνές σκηνικό, το οποίο όλο και περισσότερο θυμίζει Άγρια Δύση.