Τιμή ρεκόρ για αριστούργημα του Καντίνσκι που λεηλατήθηκε από τους Ναζί

Ένα αριστούργημα του μεγάλου Ρώσου ζωγράφου και θεωρητικού της τέχνης Βασίλι Καντίνσκι, που είχε κλαπεί από τους Ναζί, οι οποίοι σκότωσαν τον ιδιοκτήτη του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς το 1944, πουλήθηκε έναντι 42 εκατομμυρίων ευρώ σε δημοπρασία στο Λονδίνο.

Ο πίνακας πουλήθηκε στον οίκο Sotheby's για λογαριασμό των δισέγγονων του ιδιοκτήτη. Πρόσφατα επανενώθηκαν με το έργο του 1910, με τίτλο «Άποψη του Μουρνάου με εκκλησία ΙΙ» (Murnau with Church II), το οποίο είχε ανακαλυφθεί σε ένα μουσείο στο Αϊντχόβεν στην Ολλανδία.

Οι απόγονοι της Γιοχάνα Μαργκαρέτε Στερν-Λίμπμαν και του Ζίγκμπερτ Στερν, ιδρυτές μιας εταιρείας κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ένθερμοι συλλέκτες έργων τέχνης, δήλωσαν ότι θα χρησιμοποιούσαν μερικά από τα έσοδα από την πώληση για να προσπαθήσουν να εντοπίσουν περισσότερη από την τεράστια συλλογή έργων τέχνης της οικογένειας που κατασχέθηκε από τους Ναζί τη δεκαετία του 1930.

Ο πίνακας του μεγάλου Ρώσου ζωγράφου και θεωρητικού της τέχνης, που απεικονίζει το βαυαρικό χωριό Μουρνάου σε μια έκρηξη χρωμάτων, είχε κρεμαστεί στην τραπεζαρία του ζευγαριού στη βίλα τους στο Πότσνταμ του Βερολίνου. Λέγεται ότι προανήγγειλε την κίνηση του Ρώσου ζωγράφου προς την αφηρημένη τέχνη.

Η πώληση 42 εκατομμυρίων ευρώ σε έναν άγνωστο ακόμη πλειοδότη, ήταν ο πρωταγωνιστής της δημοπρασίας του Sotheby's αυτή την εβδομάδα και σημείωσε νέο ρεκόρ τιμής για έναν Καντίνσκι. Το προηγούμενο υψηλότερο ποσό που καταβλήθηκε σε δημοπρασία για έναν Καντίνσκι ήταν 37 εκατομμύρια ευρώ, για τη «Ζωγραφική με λευκά σύνορα» (1913), που πουλήθηκε στον οίκο Sotheby's το 2017.

Ρεκόρ  σε δημοπρασία για πίνακα του Καντίνσκι: Η τραγική ιστορία των ιδιοκτητών του

Οι αρχικοί ιδιοκτήτες του ήταν φίλοι με μερικούς από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς και στοχαστές της εποχής τους, συμπεριλαμβανομένων των Τόμας Μαν, Φραντς Κάφκα και Άλμπερτ Αϊνστάιν.  

Η συλλογή του ζευγαριού με τα περισσότερα από 100 έργα τέχνης, κυμαινόταν από ολλανδικούς παλιούς πίνακες ζωγραφικής μέχρι Ρενουάρ και σύγχρονους καλλιτέχνες, όπως ο Μουνχ και ο Καντίνσκι.

Όλα άλλαξαν, ωστόσο, μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία. Αν και ο Στερν πέθανε από φυσικά αίτια το 1935, η Στερν-Λίπμαν αναγκάστηκε να φύγει από τη Γερμανία και αργότερα δολοφονήθηκε στο Άουσβιτς. Η εντυπωσιακή συλλογή έργων τέχνης τους λεηλατήθηκε και διασκορπίστηκε σε όλη την περιοχή. Η τοποθεσία πολλών από τους πίνακες είναι ακόμα άγνωστη.

Το έργο «Άποψη του Μουρνάου με εκκλησία ΙΙ» ανακαλύφθηκε σχεδόν πριν από 10 χρόνια στους τοίχους του Van Abbemuseum στο Αϊντχόβεν, όπου βρισκόταν κρεμασμένο από το 1951. Μετά από μακρά δικαστική μάχη, αποκαταστάθηκε στους 13 απογόνους της οικογένειας Στερν πέρυσι.

Κληρονόμοι του πίνακα του Καντίνσκι: «Κλείνει μια πληγή που έμενε ανοιχτή στο πέρασμα των γενεών»

«Αν και τίποτα δεν μπορεί να αναιρέσει τα λάθη του παρελθόντος, ούτε τον αντίκτυπο στην οικογένειά μας και σε αυτούς που κρύβονταν –ένας από τους οποίους είναι ακόμα ζωντανός– η αποκατάσταση αυτού του πίνακα που σήμαινε τόσα πολλά για τους προγόνους μας είναι εξαιρετικά σημαντική για εμάς. Είναι μια αναγνώριση και κλείνει εν μέρει μια πληγή που έμενε ανοιχτή στο πέρασμα των γενεών», είχε δηλώσει η οικογένεια.

Είπαν ότι ένα μέρος των εσόδων από την πώληση θα «χρηματοδοτήσει περαιτέρω έρευνα για την τύχη της συλλογής της οικογένειας».

Ο Λούσιαν Σίμονς, αντιπρόεδρος του Sotheby's και επικεφαλής της αποκατάστασης, δήλωσε: «Φέτος σηματοδοτείται η 25ης επέτειο του συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον, το οποίο καθόρισε για πρώτη φορά τους βασικούς κανόνες για την αποκατάσταση έργων τέχνης που λεηλατήθηκαν από τους Ναζί κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.

«Από τότε, το τμήμα αποκατάστασης του Sotheby's έχει συνεργαστεί με πολλούς κληρονόμους και οικογένειες για να τους επανενώσει με την κλεμμένη περιουσία τους, αλλά η επιστροφή, μετά από τόσα χρόνια, του Murnau mit Kirche II του Καντίνσκι στους κληρονόμους των Γιοχάνα Μαργκαρέτε και Ζίγκμπερτ Στερν Johanna Margarete και Siegbert Stern είχε μεγάλη απήχηση και ήταν ιδιαίτερα συγκινητική, και είμαστε χαρούμενοι που τώρα θα ειπωθεί ολόκληρη η ιστορία».

Η Χέλενα Νιούμαν, πρόεδρος του Sotheby's Europe, δήλωσε: «Η περίοδος Μουρνάου του Καντίνσκι ήρθε να καθορίσει την αφηρημένη τέχνη για τις μελλοντικές γενιές και η εμφάνιση ενός τόσο σημαντικού πίνακα –ένας από τους τελευταίους εκείνης της περιόδου που παραμένει σε ιδιώτες– είναι σημαντική στιγμή για την αγορά και για τους συλλέκτες.

«Η αποκατάστασή του μετά από τόσα χρόνια μας επιτρέπει επιτέλους να επανασυνδέσουμε αυτόν τον αξιόλογο πίνακα με την ιστορία του και να ανακαλύψουμε ξανά τη θέση των Στερν και της συλλογής τους στο λαμπερό πολιτιστικό περιβάλλον του Βερολίνου της δεκαετίας του 1920».

(Με πληροφορίες του Guardian)