1821 Digital Gallery
Μια επισκέπτρια ατενίζει το άγαλμα του Ερμή από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: Επιστήμη και σοφία" στο Science Museum στο Λονδίνο

Μπήκαμε στην έκθεση για την αρχαία ελληνική επιστήμη στο Λονδίνο

Η δρ Jane Desborough, επικεφαλής επιμελήτρια, μας ξεναγεί στην έκθεση «Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία» στο Science Museum του Λονδίνου. Δείτε εδώ φωτογραφίες από την έκθεση
Μια επισκέπτρια ατενίζει το άγαλμα του Ερμή από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: Επιστήμη και σοφία" στο Science Museum στο Λονδίνο © Science Museum Group
«Ancient Greeks: Science and Wisdom»: ανακαλύψτε την έκθεση του Science Museum στο Λονδίνο

Πώς στοχάζονταν οι αρχαίοι Έλληνες για τον φυσικό κόσμο; Τι λογικές, συχνά μαθηματικές, εξηγήσεις αναζήτησαν για τη λειτουργία του; Και πώς η σύγχρονη επιστήμη προσπαθεί να ξεκλειδώσει τα μυστικά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού; Η σκέψη των προγόνων μας έχει την τιμητική της αυτό το διάστημα στο Λονδίνο στην έκθεση «Ancient Greeks: Science and Wisdom» (Αρχαίοι Έλληνες: Επιστήμη και σοφία) που μόλις εγκαινιάστηκε στο περίφημο Science Museum (και λειτουργεί με ελεύθερη είσοδο).

Επισκέπτρια περιεργάζεται έναν αυλό στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Science Museum
Επισκέπτρια περιεργάζεται έναν αυλό στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Science Museum © Science Museum Group

Όσοι διαβούν το κατώφλι του έως τις αρχές του προσεχή Ιουνίου θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν για πρώτη φορά στη Βρετανία σπάνια και πολύτιμα αντικείμενα που προέρχονται από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα, το Μουσείο Μπενάκη, το Λούβρο, τη Συλλογή Nicolas & Alexis Kugel, το γερμανικό Μουσείο Reiss Engelhorn, το Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης στη Βιέννη, τις Συλλογές αρχαίας τέχνης του Πανεπιστημίου του Μπόχουμ και το Reading Museum.

Μέσα από καλαίσθητα γλυπτά και κεραμικά, εντυπωσιακά κοσμήματα, ιατρικά εργαλεία, διάσημα τεχνολογικά επιτεύγματα αλλά και σύγχρονα εποπτικά μέσα το αφιέρωμα εστιάζει σε πέντε περιοχές του φυσικού κόσμου που γοήτευαν τους αρχαίους Έλληνες: τη θάλασσα, τα ζώα, το ανθρώπινο σώμα, τον ήχο της μουσικής και τα αστέρια. «Σε κάθε ενότητα, παρέχουμε ένα παράδειγμα αμφισβητήσεων και εξηγήσεων που κατέθεσε η αρχαία ελληνική σκέψη, από την παρατήρηση και την κατηγοριοποίηση θαλάσσιων πλασμάτων μέχρι τη χαρτογράφηση και την αποτύπωση του νυχτερινού ουρανού», μας εξηγεί η δρ Jane Desborough, επικεφαλής επιμελήτρια της έκθεσης.

Σχετικα
Η Ελλάδα στην παγκόσμια Έκθεση Τουρισμού στο Λονδίνο
Η Ελλάδα στην παγκόσμια Έκθεση Τουρισμού στο Λονδίνο

Λεπτομέρεια από ασημένια ουράνια σφαίρα (300-100 π.Χ) της συλλογής Kugel στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία"
Λεπτομέρεια από ασημένια ουράνια σφαίρα (300-100 π.Χ) της συλλογής Kugel στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" © Γκιγιόμ Μπενουά

Χρυσά ενώτια (350-100 π.Χ.) με μούσες που παίζουν λύρα. Δάνειο από το Μουσείο Μπενάκη στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Science Museum του Λονδίνου
Χρυσά ενώτια (350-100 π.Χ.) με μούσες που παίζουν λύρα. Δάνειο από το Μουσείο Μπενάκη στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Science Museum του Λονδίνου © Μουσείο Μπενάκη

Η ίδια θαυμάζει τους τρόπους με τους οποίους οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τα μαθηματικά για να εξηγήσουν και να συνδέσουν φυσικά φαινόμενα – από τους κύκλους ζωής των ζώων έως τη μουσική αρμονία και την κίνηση των πλανητών. «Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο είναι ο βαθμός στον οποίο αυτές οι ιδέες διαπερνούσαν τη ζωή, πέρα από τους διάσημους τόπους μάθησης όπως η Ακαδημία του Πλάτωνα και το Λύκειο του Αριστοτέλη. Στην αρχαία ελληνική σκέψη τέχνες, επιστήμη και θρησκεία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες, που σημαίνει ότι οι ιδέες τους που θα περιγράφαμε ως επιστήμη μπορούν να απαντώνται σε αντικείμενα τέχνης όπως αγάλματα, μουσικά όργανα και πιάτα με διακοσμητικές παραστάσεις ψαριών».

Σχετικα
Οι Πύλες στο παλιό Καπνεργοστάσιο, μια άλλη διάσταση στη Λένορμαν
Οι Πύλες στο παλιό Καπνεργοστάσιο, μια άλλη διάσταση στη Λένορμαν

Κωδωνόσχημος αττικός κρατήρας για κρασί με παράσταση αυλητή (430-420 π.Χ.) από ανώνυμο καλλιτέχνη γνωστό ως Ζωγράφος του Κάδμου
Κωδωνόσχημος αττικός κρατήρας για κρασί με παράσταση αυλητή (430-420 π.Χ.) από ανώνυμο καλλιτέχνη γνωστό ως Ζωγράφος του Κάδμου © Μουσείο Μπενάκη

Ancient Greeks: Science and Wisdom: τι παρουσιάζει η έκθεση του Science Museum

Για να αντικατοπτρίσει αυτή την ολιστική προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής σκέψης για τον κόσμο, η έκθεση ανοίγει με μια σαρκοφάγο που απεικονίζει τις εννέα Μούσες φέροντας σκηνές παρόμοιες με αυτές που θα κοσμούσαν χώρους μάθησης. «Έτσι οι επισκέπτες μπορούν να εκτιμήσουν από την αρχή πώς οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι έκαναν έκκληση στις Μούσες για πνευματική έμπνευση», σημειώνει η επιμελήτρια.

Στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" μπροστά στην σαρκοφάγο με παραστάσεις των Μουσών, του Απόλλωνα και της Αθηνάς
Στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" μπροστά στην σαρκοφάγο με παραστάσεις των Μουσών, του Απόλλωνα και της Αθηνάς (δάνειο από το Kunsthistorisches Museum της Βιέννης) © Science Museum Group

Παρακολουθώντας ένα ανιμέισιον που προβάλλεται πάνω σε σαρκοφάγο στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία". Οι 9 μούσες, που συνοδεύονται από τον Απόλλωνα και την Αθηνά, συμβολίζουν την ευφυία και την κουλτούρα του νεκρού που τάφηκε στη σαρκοφάγο
Παρακολουθώντας ένα ανιμέισιον που προβάλλεται πάνω σε σαρκοφάγο (δάνειο από το Kunsthistorisches Museum της Βιέννης) στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" © Science Museum Group

Ένα άγαλμα του Ερμή από το περίφημο ναυάγιο των Αντικυθήρων δεσπόζει στην ενότητα για τη θάλασσα, όπως και ένας αμφορέας με παράσταση πλοίου – «ένα έκθεμα που αναδεικνύει πώς οι αρχαίοι Έλληνες ηγεμόνες προσέλαβαν μηχανικούς για να σχεδιάσουν πλοία που θα μπορούσαν να ταξιδεύουν περισσότερο και πιο γρήγορα μεταφέροντας προς ανταλλαγή τόσο εμπορικά προϊόντα όσο και ιδέες». Εδώ το κοινό θα αντικρύσει και δώδεκα πινάκια με ενδιαφέρουσες παραστάσεις ψαριών που, όπως αναφέρει η δρ Desborough, «μας δείχνουν πώς φιλόσοφοι, όπως ο Αριστοτέλης, προσπάθησαν να μελετήσουν συστηματικά τον ζωικό κόσμο. Ενώ τα αρχικά σχέδια του Αριστοτέλη δυστυχώς δεν έχουν διασωθεί, είναι συναρπαστικό ότι αυτά τα πιάτα, που φαίνεται να αποτυπώνουν μερικές από τις ανατομικές λεπτομέρειες που περιέγραψε, έγιναν κατά τη διάρκεια της ζωής του».

Αττικός αμφορέας (520-510 π.Χ.) ανώνυμου καλλιτέχνη από τον κύκλο του Ζωγράφου του Λυσιπίδη. Δάνειο από το Μουσείο Reiss Engelhorn στο Μανχάιμ
Αττικός αμφορέας (520-510 π.Χ.) ανώνυμου καλλιτέχνη από τον κύκλο του Ζωγράφου του Λυσιπίδη © Μουσείο Reiss Engelhorn στο Μανχάιμ / Carolin Breckle

Πιάτο με παραστάσεις ψαριών (370-300 π.Χ.) στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία". Δάνειο από την Kunstsammlungen Antike der Ruhr-Universitaet Bochum
Πιάτο με παραστάσεις ψαριών (370-300 π.Χ.) στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία". Δάνειο από την Kunstsammlungen Antike der Ruhr-Universitaet Bochum © Science Museum Group

Mια επιλογή αρχαίων ιατρικών οργάνων αλλά και ένα γλυπτό το οποίο αναπαριστά έναν αθλητή που αλείφει το σώμα του με λάδι πριν τη συμμετοχή του σε αγώνες συμπεριλαμβάνονται στην ενότητα σχετικά με την αντίληψη των αρχαίων Ελλήνων για το «ιδανικό σώμα», ενώ στην επόμενη εξετάζεται πώς ο Πυθαγόρας και οι ακόλουθοί του προσπάθησαν να εξηγήσουν τη μουσική με μαθηματικούς όρους, μέσα από έναν αυλό, ένα διαδραστικό έκθεμα και μια ταινία ζωντανεύει τους ήχους του αρχαίου οργάνου.

Θαυμάζοντας ένα κόσμημα κεφαλής και σκουλαρίκια με παραστάσεις της Αθηνάς και των Μουσών στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία"
Θαυμάζοντας ένα κόσμημα κεφαλής και σκουλαρίκια με παραστάσεις της Αθηνάς και των Μουσών (δάνειο από το Μουσείο Μπενάκη) στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" © Science Museum Group

Άγαλμα αθλητή που ετοιμάζεται για αγώνα από το Μουσείο του Λούβρου στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Λονδίνο
Άγαλμα αθλητή που ετοιμάζεται για αγώνα από το Μουσείο του Λούβρου στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Λονδίνο © Μουσείο του Λούβρου / Κριστιάν Λαριέ

Στο τέλος της διαδρομής, οι διοργανωτές μας καλούν να στρέψουμε το βλέμμα στον νυχτερινό ουρανό μέσα από τα μάτια των αρχαίων Ελλήνων για να μάθουμε πώς προσπαθούσαν να χαρτογραφήσουν τα αστέρια. «Μια όμορφη και σπάνια αρχαία ελληνική ασημένια ουράνια σφαίρα που απεικονίζει τους γνωστούς αστερισμούς εκτίθεται πλάι στο βυζαντινό ηλιακό ημερολόγιο του Science Museum, που πιστεύεται ότι είναι το δεύτερο παλαιότερο γνωστό μηχανικό ημερολόγιο μετά τον περίφημο Μηχανισμό των Αντικυθήρων».

Θαυμάζοντας μία από τις μόλις τρεις σωζόμενες αρχαιοελληνικές σφαίρες που αναπαριστούν γνωστούς αστερισμούς (300-100 π.Χ.) στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία"
Θαυμάζοντας μία από τις μόλις τρεις σωζόμενες αρχαιοελληνικές σφαίρες που αναπαριστούν γνωστούς αστερισμούς (300-100 π.Χ.) στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία". Δάνειο από τη συλλογή Nicolas & Alexis Kugel © Science Museum Group

Επισκέπτης μπροστά στο βυζαντινό ηλιακό ημερολόγιο του Science Museum
Επισκέπτης μπροστά στο βυζαντινό ηλιακό ημερολόγιο στην ενότητα "Έναστρο σύμπαν" της έκθεσης "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" © Science Museum Group

Προσπαθώντας να ανακαλέσει «μια αίσθηση Ελλάδας και του φυσικού κόσμου» η σκηνογραφία της έκθεσης βασίστηκε στις αποχρώσεις του μπλε και του χρυσού, ενώ χρησιμοποιήθηκαν και καθρέπτες, κίονες και γραφικά μεγάλης κλίμακας.

Ξεκλειδώνοντας τα μυστικά της αρχαίας επιστήμης

«Ο τρόπος με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες διερωτήθηκαν για τον κόσμο γύρω τους και αναζητούσαν μαθηματικές εξηγήσεις για τη λειτουργία του ήταν πολύ ιδιαίτερος. Αυτό το πνεύμα της περιέργειας εξακολουθεί να μας αφορά σήμερα και οι επισκέπτες μπορούν μέσα από μια σειρά βίντεο να εμβαθύνουν στις σύγχρονες επιστημονικές πρακτικές που μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα αυτόν τον αρχαίο πολιτισμό» επισημαίνει η συνομιλήτριά μας.

Άποψη από την ενότητα "Αρμονική μουσική" στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" στο Μουσείο Επιστήμης στο Λονδίνο
Άποψη από την ενότητα "Αρμονική μουσική" στην έκθεση "Αρχαίοι Έλληνες: επιστήμη και σοφία" © Science Museum Group

Επιδιώκοντας να μας «βάλει» στα εργαστήρια των ερευνητών, το αφιέρωμα πλαισιώνεται από παράλληλες εκδηλώσεις ενώ θα προβάλλει και τρία επιστημονικά προγράμματα που με σύγχρονες τεχνικές επιδιώκουν να βελτιώσουν την κατανόησή μας για τον αρχαίο κόσμο. Ειδικοί από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον θα μοιραστούν τα συμπεράσματα της έρευνάς τους σχετικά με το αρχαιότερο ανέπαφο αρχαιοελληνικό ναυάγιο που έχει ανακαλυφθεί στον πυθμένα της Μαύρης Θάλασσας. Ο μουσικολόγος δρ Stefan Hagel, από το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο στη Βιέννη, θα ανασυνθέσει τους ήχους του αρχαίου αυλού χρησιμοποιώντας ειδικό λογισμικό και την ανακατασκευή ενός αρχαίου αυλού. Ενώ η δρ Αρχαιοαστρονομίας Μαγδαληνή Αναστασίου, πρώην ερευνήτρια στο Ερευνητικό Πρόγραμμα για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, θα εξηγήσει πώς οι σαρώσεις του Μηχανισμού μας βοήθησαν να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα και τις δυνατότητές του. «Η δρ Αναστασίου αναφέρει πως βλέποντας για πρώτη φορά μερικές από τις κρυμμένες επιγραφές ένιωσε σαν οι αρχαίοι “να της μιλούσαν”, μια τόσο ισχυρή δήλωση! Και κατά μία έννοια, αυτό κάνει καθένα από τα τρία πρότζεκτ: χρησιμοποιούν τη σύγχρονη επιστήμη για να ζωντανέψουν τα δημιουργήματα, τους ήχους και τα λόγια των αρχαίων Ελλήνων μετά από χιλιάδες χρόνια».


INFO:
Αρχαίοι Έλληνες: Επιστήμη και σοφία
Μουσείο Επιστήμης, Λονδίνο
Διάρκεια: έως 5 Ιουνίου 2022

Back to top
Το Soundtrack της Πόλης
Athens Voice 102.5