Ομάδα Contratiempo: Συνέντευξη με αφορμή την παράσταση «Ο έμπορος της Βενετίας» του Σαίξπηρ που ανεβαίνει στο Θέατρο 104
Δύο φίλοι, ο ηθοποιός Γιώργος Αντωνόπουλος και ο σκηνοθέτης Θωμάς Θάνος γνωρίστηκαν στη Δραματική Σχολή, έγιναν φίλοι και από τότε ένωσαν τις δυνάμεις τους πρώτα στη μουσική και στη συνέχεια στο θέατρο.
Η αγάπη τους για την τέχνη τους έκανε να δημιουργήσουν τη δική τους μπάντα αλλά και μια θεατρική εταιρεία με το όνομα Contratiempo. Ήδη μετρούν τέσσερις δικές τους παραγωγές και δεκάδες παραστάσεις με έργα μεγάλων θεατρικών συγγραφέων.
Πέρυσι, γνώρισαν την επιτυχία με την εξαιρετική παράσταση «Το Τέλος του Παιχνιδιού» του Σάμιουελ Μπέκετ ενώ φέτος αποφάσισαν να ανεβάσουν τον «Έμπορο της Βενετίας» του Γουίλιαμ Σαίξπηρ. Ο Γιώργος πρωταγωνιστεί ως Εβραίος έμπορος Σάιλοκ ενώ ο Θωμάς σκηνοθετεί την παράσταση.
Η επιλογή αυτού του έργου μόνο τυχαία δεν είναι. Κλασσικός αλλά πάντα επίκαιρος και διαχρονικός, ο Σαίξπηρ και ο «Έμπορος» του αγγίζουν το θέμα του ρατσισμού, του καπιταλισμού, της ηθικής και της δικαιοσύνης.
Ο Θωμάς και ο Γιώργος
Ο Έμπορος της Βενετίας του Σαίξπηρ
Το δημοφιλές θεατρικό έργο πραγματεύεται θέματα όπως η φιλία, η αγάπη, η δικαιοσύνη και η εκδίκηση μέσα στο εμπορικό και κοινωνικό περιβάλλον της Βενετίας. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από τον έμπορο Αντόνιο, ο οποίος δανείζεται χρήματα από τον Εβραίο τοκογλύφο Σάιλοκ για να βοηθήσει τον φίλο του Μπασάνιο να παντρευτεί την πλούσια και όμορφη Πόρσια. Ως εγγύηση του δανείου, ο Σάιλοκ απαιτεί μια «λίβρα σάρκας» από το σώμα του Αντόνιο αν το χρέος δεν αποπληρωθεί εγκαίρως. Όταν τα πλοία του Αντόνιο χάνονται και δεν μπορεί να πληρώσει το χρέος, η υπόθεση οδηγείται σε δίκη, όπου αναδεικνύονται ζητήματα δικαιοσύνης, ελέους και προκατάληψης, ενώ τελικά η ευφυΐα της Πόρσια δίνει λύση στην κρίση.
Ο Γιώργος και ο Θωμάς ένα απόγευμα μας μίλησαν για το θέατρο αλλά και την απόφασή τους να ανεβάσουν το συγκεκριμένο έργο.
Πότε και πώς γνωριστήκατε; Γνωριστήκαμε ως φοιτητές στη Δραματική Σχολή Βεάκη, έχοντας κοινή αγάπη για το θέατρο και τη μουσική. Αφότου τελειώσαμε και οι δύο, σχηματίσαμε πρώτα την μπάντα μας, τα «Αλγίμωτρα» το 2018 και κυκλοφορήσαμε το δίσκο μας «Μυριάδες ιστορίες» το 2021. Την ίδια χρονιά, θέλοντας να υλοποιήσουμε και την πρώτη μας θεατρική παραγωγή («Η Επανάσταση δε θα γίνει ποτέ» σε σκηνοθεσία Δημοσθένη Παπαδόπουλου) ιδρύσαμε την ομάδα Contratiempo καθώς και την εταιρεία που τη στεγάζει. Τι σημαίνει Contratiempo; Είναι ένας μουσικός όρος στα ισπανικά που για εμάς συμβολίζει τη σύνδεσή μας με τη μουσική. Παράλληλα, είναι και κάτι που αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα της εποχής του Covid όπου θέλαμε να κάνουμε θέατρο κόντρα στις αντιξοότητες των καιρών (δηλαδή contra tiempo).
Ο Έμπορος της Βενετίας
Τι σας δίνει έμπνευση; Έμπνευσή μας αποτελεί το κοινό πάθος που μοιραζόμαστε για το θέατρο και τη μουσική. Αμέσως μετά την πρώτη μας παραγωγή, συνεχίσαμε με μια παιδική παράσταση το «Πες το Ψέματα», ένα κείμενο που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Γιώργος και παρουσιάστηκε στο Θέατρο Σταθμός το 2023. Πρόκειται, ουσιαστικά, για την πρώτη μας θεατρική δουλειά, στην οποία τα κάναμε όλα μόνοι μας. Πήραμε πολλά σπουδαία μαθήματα, τόσο σε σχέση με την θεατρική πράξη, όσο και με την διαδικασία της παραγωγής και της προώθησης. Στη συνέχεια, το 2025 η ομάδα μας επιχορηγήθηκε για πρώτη φορά και ανεβάσαμε «Το Τέλος του Παιχνιδιού» του Σάμιουελ Μπέκετ στο Θέατρο 104. Πρόκειται για ένα από τα σπουδαιότερα αριστουργήματα της παγκόσμιας δραματουργίας. Το θέατρο του Μπέκετ αποτελεί κεφάλαιο τόσο για τον ηθοποιό, όσο και για το σκηνοθέτη. Αυτή η παράσταση, αποτέλεσε την αφορμή να γνωριστούμε και με έναν σπουδαίο ηθοποιό, τον Σωτήρη Τσακομίδη, ο οποίος, μαζί με το Γιώργο, ενσάρκωσε το πρωταγωνιστικό δίδυμο Χαμ – Κλοβ.
Ο Γιώργος Αντωνόπουλος ως Σάιλοκ στον «Έμπορο της Βενετίας»
Ας μιλήσουμε για τον Έμπορο της Βενετίας - Γιατί Σαίξπηρ και γιατί το συγκεκριμένο έργο; Φέτος, ανεβάσαμε την τέταρτη παραγωγή μας, τον «Έμπορο της Βενετίας» επίσης στο Θέατρο 104. Ο Γουίλιαμ Σαίξπηρ είναι ίσως ο σπουδαιότερος συγγραφέας μετά τους αρχαίους τραγικούς και τον Αριστοφάνη. Είναι τόσο σπουδαία τα έργα του γι' αυτό παραμένουν κλασσικά. Είναι η χαρά του ηθοποιού και του σκηνοθέτη η ενασχόληση με τέτοια κείμενα καθώς ο πλούτος τους είναι αστείρευτος. «Τον Έμπορο της Βενετίας τον πρωτοδιάβασα πριν από 20 χρόνια και ξετρελάθηκα. Αφότου είδα και την ταινία, δημιουργήθηκε ένας διακαής πόθος κάποια στιγμή να ασχοληθώ με αυτό. Φέτος που μας δόθηκε αυτή η ευκαιρία, συνειδητοποιούμε πόσο επίκαιρο παραμένει. Ζούμε σε μια εποχή που το μίσος ανατροφοδοτείται, μεταξύ ανθρώπων και χωρών. Η κρίση αξιών που βιώνει η ανθρωπότητα εντείνεται συνεχώς και εστιάζουμε σε αυτά που μας χωρίζουν μέσα σε ένα καπιταλιστικό αμείλικτο περιβάλλον όπου όλα μετρούνται με όρους κέρδους. Ο Σαίξπηρ, 400 χρόνια πριν, συνέθεσε ένα έργο προφητικό, για την υποκρισία των ανθρώπων που αδυνατούν να λύσουν τις διαφορές τους μέσα στο νεογέννητο -τότε- καπιταλιστικό σύστημα, θέτοντας ερωτήματα περί ηθικής και δικαιοσύνης. Σαν μια μικρογραφία της σκληρής πραγματικότητας του σήμερα», αποκαλύπτει ο Θωμάς.
Σκηνή από την θεατρική παράσταση «Ο Έμπορος της Βενετίας»
Του δώσατε μια πιο μοντέρνα, αφαιρετική ματιά. Ο χορός, τα κοστούμια, τα σκηνικά, οι ρόλοι. Από τι επηρεαστήκατε; Τι θέλετε να πείτε στο κοινό; «Το ανέβασμα της παράστασης δεν είναι κλασσικό. Τα έργα του Σαίξπηρ γράφτηκαν για θιάσους 15-20 ηθοποιών. Στην παράσταση μας πέντε ηθοποιοί καλούνται να ενσαρκώσουν 13 ρόλους. Αυτή η συνθήκη μας περιόρισε, αλλά μας υποχρέωσε να γίνουμε εφευρετικοί και δημιουργικοί. Χρησιμοποιώντας σαν πηγή έμπνευσης το γελωτοποιό και το τσίρκο, οδηγηθήκαμε στη συγκεκριμένη αισθητική. Ο Έμπορος της Βενετίας γράφτηκε σαν κωμωδία. Εμείς δεν το αντιμετωπίσαμε, όμως, μόνο ως τέτοια. Προσπαθήσαμε να φωτίσουμε και τις "σκοτεινές" πτυχές του, για να μπορεί ο θεατής να προβληματιστεί εκτός από το να ψυχαγωγηθεί, μέσα από το λεπτό περιβάλλον του σαιξπηρικού χιούμορ», αναφέρει στη συνέχεια. «Ο Σαίξπηρ έχει γράψει ένα βαθιά αντιρατσιστικό έργο. Όλοι οι χαρακτήρες βιώνουν πίεση από διάφορες πλευρές και καταστάσεις. Μας δείχνει, από τότε, το πώς θα λειτουργήσει η κοινωνία τα επόμενα χρόνια με βάση το νεοσύστατο καπιταλιστικό σύστημα. Οι ρόλοι περνάνε από τη δικαίωση στην αμφισβήτηση και τούμπαλιν, φαίνεται ότι αγγίζουν το λυτρωμό αλλά στο τέλος χάνουν την ουσία της λύτρωσης. Είναι όλοι μαζί και ο καθένας μόνος. Ο απρόσωπος νόμος, τα πρώτα παραθυράκια, η δολιοφθορές, οι παρερμηνείες, τα λάθη, τα φανατικά συναισθήματα, η σειρά των κυρώσεων και των αποτελεσμάτων ηθελημένων και μη είναι στοιχεία που κάνουν το έργο διαχρονικό και παντοτινά επίκαιρο», προσθέτει ο Γιώργος. «Ο πιο γνωστός χαρακτήρας του έργου, ο τοκογλύφος Σάιλοκ, αποτελεί έναν από τους πιο διάσημους "κακούς" στην ιστορία του θεάτρου. Ο ίδιος, ανήκοντας στην εβραϊκή μειονότητα της Βενετίας, έχει άσπονδη έχθρα με τους Χριστιανούς εμπόρους, καθώς εκείνος δανείζει με τόκο, γεγονός που εκείνοι απεχθάνονται, παρόλο που συνεργάζονται μαζί του προκειμένου να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους. Ο Χριστιανός έμπορος Αντόνιο του ζητάει δανεικά, και ο Σάιλοκ, αντί για χρηματική εγγύηση, του ζητάει μια λίβρα από τη σάρκα του. Όταν λήγει το συμβόλαιο που έχουν υπογράψει, και ο Αντόνιο αδυνατεί να αποπληρώσει το χρέος του, ο Σάιλοκ διεκδικεί, λυσσαλέα, τη λίβρα σάρκας, κάτι το οποίο - τύποις - είναι δίκαιο. Είναι όμως και ηθικό; Όπως και στη ζωή, έτσι και στο θέατρο, κανένας δεν είναι μόνο κακός ή μόνο καλός. Ο συγκεκριμένος χαρακτήρας προβαίνει σε τέτοιες ακραίες πράξεις, επειδή διώκεται ως παρίας μέσα σε μια εχθρική κοινωνία. Ως εκ τούτου, βασική επιδίωξη μου ήταν να φωτιστεί η υποκρισία των Χριστιανών σαν αντιδιαστολή στην αδιαλλαξία του Σάιλοκ. Αυτών των Χριστιανών οι οποίοι τον λοιδορούν, τόσο λόγω θρησκεύματος, όσο και λόγω τοκογλυφίας. Κάτι που με έμαθε, τελικά, "ο Έμπορος της Βενετίας" είναι ότι αυτή η υποκριτική κοινωνία στην οποία ζούμε είναι αυτή που συντηρεί το μίσος ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι αυτή που οδηγεί τα θύματα να γίνονται θύτες», τονίζει ο Θωμάς.
Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια; «Σχετικά με τα μελλοντικά μας σχέδια, μετά την περσινή μας ενασχόληση με το θέατρο του παραλόγου και "Το Τέλος του Παιχνιδιού" του Σάμιουελ Μπέκετ νιώθουμε την ανάγκη να ασχοληθούμε περαιτέρω με το παράλογο, με καινούριο έργο αυτή τη φορά. Οι αναγνώστες μας, μπορούν να μάς ακολουθήσουν στα social media της ομάδας Contratiempo, όπου θα υπάρξουν σύντομα νέα μας», καταλήγει.
17°
