Γιατί οι Γερμανοί ανοίγουν τα παράθυρα μέσα στον χειμώνα – και γιατί έγινε viral στις ΗΠΑ
Όταν ο Γουάιατ Γκόρντον μετακόμισε από τη Χονολουλού στο Βερολίνο, δεν περίμενε ότι η μεγαλύτερη πολιτισμική του σύγκρουση θα ερχόταν στις 8 το πρωί. Η Γερμανίδασυγκάτοικός του, η Λάουρα, μπήκε στο υπνοδωμάτιό του και άνοιξε διάπλατα τα παράθυρα, αδιαφορώντας για το κρύο, την ώρα ή το αν εκείνος κοιμόταν.
Γρήγορα έμαθε τον λόγο: lüften. Τρεις φορές την ημέρα, σε συγκεκριμένες ώρες, όλα τα παράθυρα του σπιτιού έπρεπε να ανοίγουν για να ανανεώνεται ο αέρας. Χειμώνας, καλοκαίρι, καθημερινή ή Σαββατοκύριακο — οι κανόνες είναι κανόνες.
«Είχα φέρει κόσμο στο σπίτι μετά το κλαμπ και ξυπνούσαμε μια ώρα αργότερα από παγωμένο ρεύμα αέρα», θυμάται σήμερα ο 35χρονος πολεοδόμος. «Πώς εξηγείς σε κάποιον δίπλα σου στο κρεβάτι ότι αυτό απαιτεί η γερμανική κουλτούρα;»
Καλώς ήρθατε στον κόσμο του lüften — της εμμονικής γερμανικής πρακτικής του «αερισμού».
Στη Γερμανία, το άνοιγμα παραθύρων πολλές φορές την ημέρα θεωρείται σχεδόν ηθική υποχρέωση. Βροχή, ήλιος, παγωνιά ή καύσωνας, τα παράθυρα πρέπει να ανοίγουν για να φύγει ο «μπαγιάτικος» αέρας και να μπει φρέσκος. Σε πολλές μισθωτικές συμβάσεις υπάρχει ρήτρα lüften, ενώ γερμανικά δικαστήρια έχουν αποφανθεί ότι οι ένοικοι οφείλουν να αερίζουν το σπίτι τους τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα για 10 λεπτά.
«Δεν μας το μαθαίνουν, το βλέπουμε από τους γονείς μας», λέει ο 34χρονος Βερολινέζος Λούκας Γκέσε. «Είναι σαν τη γλώσσα — το μαθαίνεις αυτόματα.»
Για τους ξένους, ωστόσο, το lüften συχνά μοιάζει με βασανιστήριο. Ειδικά για τους Αμερικανούς που μεγάλωσαν σε σπίτια με κεντρική θέρμανση και κλιματισμό, όπου τα παράθυρα είναι σχεδόν διακοσμητικά. Κι όμως: τώρα οι Γερμανοί βιώνουν το δικό τους πολιτισμικό σοκ. Το lüften έγινε viral στις ΗΠΑ.
Στο TikTok, wellness influencers προωθούν την πρακτική του «house burping» — το «ρέψιμο του σπιτιού» μέσω ανοίγματος παραθύρων. Το αποτέλεσμα; Καταιγισμός ειρωνικών βίντεο από Γερμανούς που εξοργίζονται με το γεγονός ότι οι Αμερικανοί «ανακάλυψαν» το lüften και του έδωσαν νέο όνομα.
Η 36χρονη Σάρα Άρμστρονγκ, που μετακόμισε στο Βερολίνο από την Καλιφόρνια, λέει ότι το lüften συνέβαλε σοβαρά στον χωρισμό της. Ο σύντροφός της άφηνε όλα τα παράθυρα και τις πόρτες ανοιχτά όλη νύχτα, ακόμη και τον χειμώνα. Κάποτε τρεις νυχτερίδες μπήκαν στο διαμέρισμα. «Κατέληξε να είναι ένα από τα βασικά μας προβλήματα», λέει.
Πίσω από την εμμονή υπάρχει πάντως και επιστήμη. Σύμφωνα με ειδικούς στον αερισμό, τα σύγχρονα σπίτια είναι πολύ πιο αεροστεγή από παλιά. Χωρίς σωστό αερισμό, συσσωρεύονται υγρασία και διοξείδιο του άνθρακα, κάτι που ευνοεί τη μούχλα και προκαλεί πονοκεφάλους και υπνηλία.
Οι Γερμανοί εφαρμόζουν συχνά το λεγόμενο stoßlüften: ανοίγουν όλα τα παράθυρα διάπλατα για λίγα λεπτά ώστε να αλλάξει γρήγορα ο αέρας χωρίς να χαθεί πολλή θερμότητα. Στα περισσότερα γερμανικά διαμερίσματα δεν υπάρχουν συστήματα εξαερισμού ή κεντρικός κλιματισμός. Υπάρχουν μόνο καλοριφέρ και πολύ καλά μονωμένα παράθυρα.
Κατά την πανδημία, το lüften αναγορεύτηκε σχεδόν σε εθνικό καθήκον. Η Άνγκελα Μέρκελ το είχε χαρακτηρίσει «το φθηνότερο και αποτελεσματικότερο μέτρο» κατά του Covid.
Υπάρχει, βέβαια, και μια αντίφαση: οι Γερμανοί λατρεύουν τον φρέσκο αέρα, αλλά φοβούνται εξίσου τα ρεύματα. Συχνά κάποιος ανοίγει θεατρικά ένα παράθυρο λόγω «βαριάς ατμόσφαιρας» και κάποιος άλλος το κλείνει ένα λεπτό μετά παραπονούμενος για το ρεύμα.
Όπως λέει μια παλιά γερμανική παροιμία: «Πολλοί πέθαναν από το κρύο, κανείς από την κακοσμία». Ή, όπως θα έλεγαν τώρα στο TikTok: μερικές φορές το σπίτι απλώς χρειάζεται να ρευτεί.
11°
