Βιβλιο

Νατάσα Ιντζόγλου: «Τα μεγαλύτερα εγκλήματα γίνονται από συνηθισμένους ανθρώπους»

Μιλήσαμε με τη συγγραφέα για τη γοητεία του crime, τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής και το νέο της βιβλίο, «Φόνος στην άκρη του κόσμου»

Χαρά Αλεξανδροπούλου
7’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Η Νατάσα Ιντζόγλου μιλά για τη διαδρομή της από την Google και την Amazon στη συγγραφή με αφορμή το νέο της αστυνομικό μυθιστόρημα «Φόνος στην άκρη του κόσμου» (εκδόσεις Μίνωας) 

Μπορεί κάποιος να συνδυάζει τον κόσμο των επιχειρήσεων με τη συγγραφή βιβλίων και να τα καταφέρνει εξίσου καλά και στα δύο; Η Νατάσα Ιντζόγλου φαίνεται πως έχει βρει τον τρόπο.

Ως διευθύντρια διεθνών ομάδων πωλήσεων στην Amazon, έχει μια απαιτητική επαγγελματική καθημερινότητα. Στον ελεύθερο χρόνο της, όμως, γράφει αστυνομικά μυθιστορήματα, παρατηρεί τους ανθρώπους και αναζητά όσα κρύβονται πίσω από τις λέξεις και τις συμπεριφορές τους.

Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Διεθνές Μάνατζμεντ, με υποτροφία στην Ολλανδία και την Ισπανία. Παράλληλα με την επαγγελματική της πορεία στην Google και πλέον στην Amazon, σπούδασε Εγκληματολογία, Ανακριτική και Δημιουργική Γραφή, ενώ ασχολήθηκε και με την υποκριτική.

Μετά τον Φόνο στην ταράτσα, επιστρέφει τώρα με τον Φόνο στην άκρη του κόσμου, (εκδόσεις Μίνωας) ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με περισσότερους υπόπτους, μυστικά και μια υπόθεση χωρίς εύκολες διεξόδους. Με αφορμή το νέο της βιβλίο, μιλά για τη γοητεία του crime, τους χαρακτήρες που κρύβουν περισσότερα απ' όσα δείχνουν και την ανθρώπινη φύση, που μπορεί να αποδειχθεί πιο απρόβλεπτη ακόμη και από τη συγγραφική φαντασία.

Η Νατάσα Ιντζόγλου μιλά με αφορμή νέο της μυθιστόρημα Φόνος στην άκρη του κόσμου

― Από τον Φόνο στην ταράτσα στον Φόνο στην άκρη του κόσμου αλλάζετε σκηνικό, αλλά οι ήρωες βρίσκονται και πάλι σε καταστάσεις από τις οποίες δύσκολα μπορούν να ξεφύγουν. Τι σας γοητεύει σε αυτού του είδους τις ιστορίες και τι νιώθετε ότι έχει αλλάξει στον τρόπο που γράφετε από το ένα βιβλίο στο άλλο;

Με γοητεύει απεριόριστα η ιδέα του «κλειστού δωματίου» ή των απομονωμένων περιβαλλόντων, είτε πρόκειται για μια ταράτσα στην καρδιά της Αθήνας είτε για ένα απομακρυσμένο ξενοδοχείο στην άκρη του κόσμου! Αυτά τα σκηνικά λειτουργούν σαν καλλιεργητικά υλικά: συμπιέζουν τους χαρακτήρες και τους αναγκάζουν να δείξουν τους αληθινούς τους εαυτούς σε βάθος, αφήνοντας τα προσωπεία να πέσουν. Από τον Φόνο στην ταράτσα μέχρι τον Φόνο στην άκρη του κόσμουαισθάνομαι ότι έχω εστιάσει στην εμβάθυνση των χαρακτήρων. Ένιωσα μεγαλύτερη ελευθερία να αφεθώ στην ιστορία τους και να παίξω πιο ώριμα με τα συναισθηματικά τους αδιέξοδα, διατηρώντας πάντα στο επίκεντρο το κλασικό whodunnit ύφος.

― Στον Φόνο στην άκρη του κόσμου σχεδόν όλοι έχουν κάτι να κρύψουν και μοιάζουν να έχουν έναν λόγο να θέλουν νεκρό το θύμα. Πώς αποφασίζετε ποια μυστικά θα αποκαλύψετε στον αναγνώστη και ποια θα κρατήσετε για την ανατροπή του τέλους;

Είναι μια λεπτή ισορροπία πάνω σε τεντωμένο σχοινί! Σκέφτομαι τη γραφή σαν ένα παιχνίδι με τον/την αναγνώστη/τρια. Πρέπει να παίξω δίκαια και να του/της δώσω όλα τα στοιχεία ώστε, αν τα συνδυάσει σωστά, να μπορεί να λύσει το μυστήριο. Ωστόσο, η τέχνη του whodunnit κρύβεται όχι μόνο στο ποιος αλλά και στο γιατί.

Δεν θέλω να κρύβω πληροφορίες, απλώς για να αιφνιδιάσω στο τέλος. Θέλω να δημιουργώ μια ιστορία στην οποία κάθε χαρακτήρας έχει τη δική του αλήθεια, τη δική του εκδοχή και κάτι που φοβάται να αποκαλύψει. Είναι οι βαθύτεροι ψυχολογικοί μηχανισμοί, τα πραγματικά κίνητρα και οι λεπτομέρειες της συμπεριφοράς τους που τους ξεχωρίζουν.

Νομίζω ότι το παράδοξο είναι μικρότερο απ’ όσο φαίνεται. Όταν διαβάζουμε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, δεν αναζητούμε απαραίτητα τον φόβο, αλλά την ευκαιρία να τον εξερευνήσουμε με ασφάλεια. Αυτή η ευκαιρία συνδυάζεται με κάτι ακόμα πιο ενδιαφέρον: την προσπάθεια να καταλάβουμε τους ανθρώπους και τα κίνητρά τους.

Ο ξαφνικός, αδικαιολόγητος αιφνιδιασμός είναι μόνο ένα τρικ. Ο εγκέφαλός μας θέλει να κατανοεί, να εντοπίζει μοτίβα, να συνδέει στοιχεία και να αναζητά απαντήσεις. Αυτό που πάντα κάνω με τα αστυνομικά μυθιστορήματά μου είναι να προσκαλώ τους αναγνώστες σε ένα παιχνίδι: πληροφορίες και στοιχεία που πρέπει να συνδυαστούν τέλεια σαν κομμάτια ενός παζλ, υποθέσεις και ανατροπές των δεδομένων. Εκείνο που κάνει ένα βιβλίο να μένει αξέχαστο είναι η στιγμή που φτάνεις στο τέλος, κοιτάς πίσω και συνειδητοποιείς ότι όλα τα στοιχεία ήταν μπροστά σου, απλώς η ανθρώπινή σου φύση σε έκανε να κοιτάς αλλού. Αυτή είναι η αληθινή μαγεία του είδους.

― Στα βιβλία σας πίσω από ένα έγκλημα κρύβονται συχνά τραύματα και κακοποιητικές σχέσεις. Όταν γράφετε για τόσο δύσκολες εμπειρίες, πόσο εύκολο είναι να κρατήσετε συναισθηματική απόσταση από τους ήρωές σας; Υπάρχουν ιστορίες που σας δυσκόλεψαν περισσότερο απ' όσο περιμένατε;

Δεν είναι καθόλου εύκολο να κρατήσεις απόσταση και για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω αν πρέπει κιόλας. Αν δεν νιώσεις το βάρος του τραύματος ή την πίεση μιας κακοποιητικής δυναμικής, δεν μπορείς να το αποδώσεις με αλήθεια στη σελίδα. Οι χαρακτήρες μου κουβαλούν σκιές, γιατί έτσι είναι και οι πραγματικοί άνθρωποι. Όταν γράφω γι’ αυτές τις σκοτεινές πτυχές, τις ζω έντονα. Με δυσκολεύουν ιδιαίτερα οι στιγμές που πρέπει να αποκωδικοποιήσω το πώς ένας άνθρωπος φτάνει στο σημείο να γίνει θύτης εξαιτίας των δικών του ανεπίλυτων τραυμάτων. Εκεί χρειάζεται τεράστια προσοχή, ώστε να υπάρχει ενσυναίσθηση για την ανθρώπινη τραγωδία χωρίς καμία απολύτως δικαιολογία για το έγκλημα.

― Έχετε σπουδάσει εγκληματολογία και ανακριτική, πέρα από τη δημιουργική γραφή. Έχει αλλάξει αυτή η γνώση τον τρόπο που βλέπετε τους ανθρώπους; Υπάρχει κάτι που έχετε ανακαλύψει για την ανθρώπινη συμπεριφορά και σας έχει εκπλήξει περισσότερο απ' όσο θα μπορούσε η ίδια σας η φαντασία;

Οι σπουδές εγκληματολογίας και ανακριτικής στη σχολή Tabula Rasa με την εξαιρετική καθηγήτρια Έλενα Μπολονάση με βοήθησαν τρομερά να κατανοήσω τις σύγχρονες τεχνικές διερεύνησης εγκλημάτων και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται μια υπόθεση. Ήθελα να αποκτήσω μια πιο ουσιαστική εικόνα για το τι συμβαίνει έξω από τις τηλεοπτικές σειρές και τις αστυνομικές ιστορίες που διαβάζουμε.
Αυτό που με έχει εκπλήξει περισσότερο –και που καμία φαντασία δεν μπορεί να ξεπεράσει─ είναι η ικανότητα του ανθρώπου για διπλή ζωή και η ψυχική του ανθεκτικότητα, είτε προς τη φωτεινή είτε προς τη σκοτεινή κατεύθυνση. Συνειδητοποιείς ότι τα μεγαλύτερα εγκλήματα δεν γίνονται από τέρατα με εξωτερικά χαρακτηριστικά, αλλά από «συνηθισμένους» ανθρώπους που έφτασαν σε οριακές καταστάσεις εξαιτίας της ζήλειας, του φόβου ή της απληστίας. Η πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής είναι πολύ πιο τρομακτική και συναρπαστική από οτιδήποτε επινοημένο.

― Η Ανδριάνα και ο Ερμής δεν είναι απλώς δύο ερευνητές που προσπαθούν να λύσουν μια υπόθεση. Κουβαλούν τις δικές τους απώλειες και δυσκολίες. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να έχουν οι ήρωές σας αδυναμίες και να βλέπουμε και την ευάλωτη πλευρά τους;

Είναι απολύτως αδιαπραγμάτευτο για μένα! Δεν με ενδιαφέρουν οι αλάνθαστοι, ατσάλινοι ήρωες που λύνουν υποθέσεις με απόλυτη ψυχραιμία. Η Ανδριάνα και ο Ερμής είναι πολυδιάστατοι, ακριβώς επειδή είναι ευάλωτοι, τραυματισμένοι και κουβαλούν τις δικές τους ανθρώπινες ατέλειες. Η ευάλωτη πλευρά τους είναι αυτή που τους κάνει αληθινούς και μας επιτρέπει να ταυτιστούμε μαζί τους. Οι αδυναμίες τους δεν είναι απλώς διακοσμητικά στοιχεία· συχνά αποτελούν το κλειδί για το πώς προσεγγίζουν μια έρευνα ή πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Άλλωστε, η ευαλωτότητα δεν είναι απαραίτητα αδυναμία. Μερικές φορές είναι ακριβώς αυτό που μας επιτρέπει να συνδεθούμε με τους άλλους.

― Από την Google και την Amazon μέχρι την εγκληματολογία, τη δημιουργική γραφή και την υποκριτική, η διαδρομή σας είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη ενός συγγραφέα που ασχολείται αποκλειστικά με το βιβλίο. Υπάρχει κάτι από την επαγγελματική σας καθημερινότητα που περνάει, συνειδητά ή ασυνείδητα, στον τρόπο που γράφετε;

Σίγουρα! Στη δουλειά μου ασχολούμαι καθημερινά με σύνθετα προβλήματα, διαφορετικές οπτικές, ανθρώπους από άλλες κουλτούρες και μεγάλες ομάδες που πρέπει να συνεργαστούν για έναν κοινό στόχο. Όλα αυτά σε συνδυασμό με ένα τεράστιο όγκο πληροφορίας, που συνεχώς αλλάζει σε ένα πιεστικό χρονικό πλαίσιο.

Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ομοιότητα με την κατασκευή ενός αστυνομικού μυστηρίου: έχεις πολλές πληροφορίες, ορισμένες μόνο πραγματικά σημαντικές, ελάχιστο χρόνο και πρέπει να κάνεις προτεραιοποίηση και να στήσεις τους μηχανισμούς που θα σε οδηγήσουν στον στόχο σου. Χρειάζεται να κάνεις τις σωστές ερωτήσεις και να μη βιαστείς να καταλήξεις σε συμπεράσματα.

Από την άλλη, η καθημερινή επαφή με ανθρώπους από περισσότερες από 35 κουλτούρες με έχει βοηθήσει να παρατηρώ καλύτερα τις διαφορετικές προσωπικότητες και τις δυναμικές των σχέσεων. Νομίζω ότι αυτό είναι εξίσου σημαντικό με την ίδια την πλοκή. Άλλωστε, ένα έγκλημα μπορεί να είναι ο πυρήνας μιας ιστορίας, αλλά οι άνθρωποι είναι εκείνοι που την κάνουν ενδιαφέρουσα.

― Ασχολείστε και με την υποκριτική. Όταν γράφετε έναν χαρακτήρα, προσπαθείτε να μπείτε στη θέση του όπως θα έκανε ένας ηθοποιός ή τον προσεγγίζετε περισσότερο μέσα από την ιστορία που θέλετε να αφηγηθείτε;

Λειτουργώ ακριβώς όπως ένας ηθοποιός! Πριν γράψω μια σκηνή ή έναν διάλογο, θέλω να «φοράω» το κοστούμι του κάθε χαρακτήρα. Αναρωτιέμαι: «Γιατί το λέει αυτό; Τι κρύβει πίσω από τις λέξεις; Ποια είναι η υπο-κείμενη πρόθεσή του;». Αρκετές φορές πιάνω τον εαυτό μου να διαβάζει τους διαλόγους δυνατά στο δωμάτιο, δοκιμάζοντας διαφορετικές χροιές και τόνους, για να δω αν ακούγονται αληθινοί.
Τα τέσσερα χρόνια υποκριτικής αποτέλεσαν μεγάλο σχολείο για μένα και μια εμπειρία που με βοήθησε πολύ, όχι μόνο ως συγγραφέα αλλά και ως άνθρωπο. Εννοείται πως είναι πολύ δυσκολότερο απ’ ότι μας φαίνεται σαν θεατές!

― Ποιοι Έλληνες ή ξένοι συγγραφείς έχουν διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε το αστυνομικό μυθιστόρημα; Υπάρχουν βιβλία που θα θέλατε να είχατε γράψει εσείς;

Πάρα πολλοί! Από μικρό παιδί διαβάζω πάντα ένα λογοτεχνικό βιβλίο κάθε βράδυ πριν κοιμηθώ και είμαι άπειρα ευγνώμων στους/στις συγγραφείς που με συντροφεύουν και ηρεμούν το μυαλό μου από την ένταση της ημέρας.
Είχα πάντα μια ιδιαίτερη αδυναμία στην κλασική λογοτεχνία. Οι υπέροχες αδελφές Brontë με δίδαξαν πόσο παθιασμένα και αντιφατικά μπορούν να είναι τα ανθρώπινα συναισθήματα, ενώ η Daphne du Maurier με επηρέασε βαθιά στον τρόπο που χτίζει ατμόσφαιρα και υποδόρια ένταση – αγαπώ τα βιβλία που ο φόβος δεν κραυγάζει, αλλά ψιθυρίζει! Ο Gabriel García Márquez με έκανε να καταλάβω τον τρόπο που το πραγματικό και το φανταστικό μπορούν να συνυπάρχουν φυσικά και να φωτίζουν την ανθρώπινη μοίρα μέσα από καθημερινές λεπτομέρειες.
Η απόλυτη επιρροή μου, η βάση πάνω στην οποία χτίστηκε η αγάπη μου για το είδος, είναι η Agatha Christie. Η μαεστρία της στο πώς στήνει κλειστά δωμάτια και πώς παίζει με το μυαλό του αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα είναι ανεπανάληπτη.
Όμως, θαυμάζω τη γραφή και των σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων στον χώρο του αστυνομικού, όπως η Ειρήνη Βαρδάκη, η Κλαίρη Θεοδώρου, η Ελευθερία Μεταξά, η Έλενα Μπολονάση, ο Δημήτρης Σίμος, ο Βαγγέλης Γιαννίσης, ο Άλεξ Μιχαηλίδης, ο Βαγγέλης Μαργιωρής και πολλοί άλλοι που αποδεικνύουν πόσο υψηλού επιπέδου αστυνομική λογοτεχνία γράφεται σήμερα στη χώρα μας.

― Αν αφήνατε για λίγο στην άκρη το αστυνομικό μυθιστόρημα, θα θέλατε να γράψετε κάτι εντελώς διαφορετικό; Υπάρχει κάποια ιστορία που έχετε στο μυαλό σας αλλά δεν έχετε τολμήσει ακόμη να γράψετε;

Με ιντριγκάρει πολύ ο κόσμος της φαντασίας και της επιστημονικής φαντασίας. Είμαι λίγο nerd, αγαπώ και τα επιτραπέζια παιχνίδια, οπότε θα μπορούσα εύκολα να φανταστώ τον εαυτό μου να δοκιμάζει κάτι σε αυτά τα είδη. Με γοητεύει η δημιουργία ολόκληρων κόσμων, με τους δικούς τους κανόνες, τις δικές τους πραγματικότητες και τα δικά τους μυστήρια. Άλλωστε, ακόμα κι αν αλλάξει το είδος, αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο στις ιστορίες παραμένει το ίδιο: οι άνθρωποι, οι επιλογές τους και όσα κρύβονται πίσω από αυτές.