Η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι συγγραφείς: Πόσοι και πώς τη χρησιμοποιούν;

Ας το παραδεχτούμε από την αρχή-αρχή, αν και, αλίμονο, δεν θα πούμε κάτι καινούργιο: η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένας από τους ισχυρότερους πυλώνες του σύγχρονου πολιτισμού — και κατά πάσα βεβαιότητα θα γίνει ο υπ’ αριθμόν 1 πολύ σύντομα (αν δεν έχει γίνει ήδη, και αν δεν καταρρεύσει το πράγμα στην πορεία). Παγκοσμίως, πάνω από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι αλληλεπιδρούν με την ΤΝ σε μηνιαία βάση, και οι περισσότεροι από αυτούς σε καθημερινή. Μάλιστα, ένας ολοένα ανερχόμενος αριθμός ανθρώπων σε όλη τη γη έχει αναπτύξει ένα είδος εξάρτησης από την ΤΝ, όπως αυτό που ο κόσμος έχει αναπτύξει την τελευταία δεκαπενταετία και βάλε με τα social media.

Όμως… πώς τη χρησιμοποιούμε; Τι μας ενδιαφέρει περισσότερο να κάνουμε με αυτήν;

Λοιπόν, αν και δεν υπάρχει ένας μεμονωμένος παγκόσμιος φορέας που να καταγράφει με απόλυτη ακρίβεια τη συνολική χρήση της, βάζοντας λεπτομερώς κάτω στατιστικά και δεδομένα —καθώς οι στρατιωτικές και εργαστηριακές εφαρμογές παραμένουν απόρρητες, ενώ οι εμπορικοί δείκτες εστιάζουν κυρίως σε οικονομικούς κλάδους—, η γενική εικόνα της αγοράς και οι επιμέρους μετρήσεις επιτρέπουν μια σαφή χαρτογράφηση.

Έτσι, έχουμε τα εξής (τα νούμερα που θα διαβάσετε είναι, για προφανείς λόγους, στρογγυλοποιημένα):

• 75%: Η συντριπτική πλειονότητα της χρήσης συγκεντρώνεται στον ευρύτερο ιδιωτικό τομέα.
• 25%: Το υπόλοιπο ποσοστό απορροφάται από τους τομείς της υγείας (διαγνώσεις, φαρμακευτική έρευνα), της επιστήμης (ανάλυση μεγάλων δεδομένων, προσομοιώσεις) και του στρατού (κυβερνοασφάλεια, αυτόνομα συστήματα).

Εστιάζοντας στον ιδιωτικό τομέα (αυτό το 75%), η χρήση χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες:

• 57% (Επιχειρήσεις & B2B): Αφορά εταιρικές λειτουργίες, όπως η αυτοματοποίηση των διαδικασιών, το εμπορικό μάρκετινγκ, η εξυπηρέτηση πελατών, η ανάλυση δεδομένων, η διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας κλπ.
• 18% (Καθημερινές εφαρμογές πολιτών / B2C): Αφορά τη μεμονωμένη αλληλεπίδραση των απλών χρηστών με εργαλεία ΤΝ.

Αν τώρα αναλύσουμε το ποσοστό των απλών ανθρώπων, την ιδιωτική χρήση τής ΤΝ, αυτού δηλαδή τού 18%, έχουμε τα εξής άκρως ενδιαφέροντα:

• 32% (Πρακτικές Οδηγίες & Επίλυση Προβλημάτων): Συμβουλές, σχεδιασμός ταξιδιών και προγράμματος, ιδέες για μαγείρεμα, οδηγίες καθημερινής φύσεως (6% του συνόλου / 600 εκατομμύρια άνθρωποι).
• 24% (Δημιουργία & Διόρθωση Κειμένου): Σύνταξη email, επαναδιατύπωση μηνυμάτων, διόρθωση ορθογραφίας και σύνταξης (4% του συνόλου / 450 εκατομμύρια άνθρωποι).
• 18% (Αναζήτηση Πληροφοριών): Συμπλήρωση ή αντικατάσταση των παραδοσιακών μηχανών αναζήτησης (3% του συνόλου / 350 εκατομμύρια άνθρωποι).
• 11% (Επιμέλεια Κειμένου): Μεταφράσεις, περιλήψεις μεγάλων κειμένων και αρχείων (2% του συνόλου / 210 εκατομμύρια άνθρωποι).
• 9% (Αυτοέκφραση & Ψυχαγωγία): Δημιουργική γραφή, παιχνίδια ρόλων, ελεύθερη συζήτηση, παραγωγή εικόνων (1,5% του συνόλου / 170 εκατομμύρια άνθρωποι).
• 6% (Τεχνική Υποστήριξη & Κώδικας): Επίλυση τεχνικών ζητημάτων, απλές εντολές προγραμματισμού (1% του συνόλου / 120 εκατομμύρια άνθρωποι).

Αν τώρα απομονώσουμε την κατηγορία «Αυτοέκφραση & Ψυχαγωγία» (170 εκατομμύρια άνθρωποι), η συντριπτική πλειονότητα είναι απλοί χρήστες που πειραματίζονται, παίζουν παιχνίδια ρόλων ή δημιουργούν εικόνες και κειμενάκια για προσωπική χρήση. Ένα μάλιστα ποσοστό αυτών των ανθρώπων «με τα κειμενάκια» είναι συγγραφείς.

Όσον αφορά αυτούς τους τελευταίους λοιπόν (επαγγελματίες, ανεξάρτητους/indie και ερασιτέχνες συγγραφείς που χρησιμοποιούν την ΤΝ σαν βοηθό για τα βιβλία τους), το πράγμα αλλάζει — και θα λέγαμε, «αλλάζει δραματικά».

Αλλά καταρχάς, πόσοι είναι αυτοί; Αστεία-αστεία, πόσους συγγραφείς έχουμε;

Λοιπόν, δεν είναι και λίγοι — θα μπορούσαν να φτιάξουν μία χώρα μεσαίου προς μεγάλου μεγέθους αν μαζεύονταν όλοι μαζί: μολονότι στην ειδική κατηγορία όσων γράφουν ή προσπαθούν να γράψουν βιβλίο ο πραγματικός αριθμός βρίσκεται πιο κοντά στα 10 με 15 εκατομμύρια (άρα το 0,5% έως το 0,75% των ενεργών χρηστών παγκοσμίως), στο σύνολό τους είναι διπλάσιοι: 25-30 εκατομμύρια (άρα φτάνουν έως και το 1,5% των ενεργών χρηστών). Νά πώς κατανέμονται στο ευρύτερο οικοσύστημα της συγγραφής:

• 3 έως 5 εκατομμύρια: Επαγγελματίες και αυτοεκδιδόμενοι (indie) συγγραφείς βιβλίων.
• 10 έως 15 εκατομμύρια: Ερασιτέχνες συγγραφείς και χρήστες fan-fiction πλατφορμών όπως το Wattpad ή το AO3.
• Υπόλοιποι δημιουργοί: Ακαδημαϊκοί, αρθρογράφοι, σεναριογράφοι, δοκιμιογράφοι και λοιποί.

Τώρα, έρευνες στον χώρο της βιβλιοπαραγωγής (όπως εκείνες των BookBub και Authors Guild) δείχνουν ότι το 45% με 60% των συγγραφέων (ή αλλιώς, για να συνεννοούμεθα: ένας στους δύο συγγραφείς) αξιοποιεί πλέον την ΤΝ σε κάποιο στάδιο της δημιουργικής διαδικασίας (μάλιστα, το ποσοστό αυτό αυξάνεται διαρκώς, όσο τελειοποιούνται και τα μηχανήματα).

Πώς τη χρησιμοποιούν για τα βιβλία τους; Οι συγγραφείς σπάνια ζητούν από την ΤΝ να «γράψει το βιβλίο» (για την ώρα, λιγότερο από το 2% του συνόλου αφήνει την παραγωγή του βιβλίου στην ΤΝ, και ανάμεσά τους ούτε ένας κανονικός, επαγγελματίας συγγραφέας). Αντίθετα, τη χρησιμοποιούν σχεδόν αποκλειστικά σαν διαδραστικό βοηθό σκέψης, έρευνας και επιμέλειας.

Η κατανομή της χρήσης τής ΤΝ από τους συγγραφείς διαμορφώνεται χονδρικά ως εξής:

• 50% (Brainstorming & Πλοκή): Αναζήτηση ιδεών, ανάπτυξη χαρακτήρων, σχεδιασμός σκηνών, λύσεις πλοκής, και ξεπέρασμα του επάρατου writer’s block.
• 30% (Έρευνα & World-building): Διασταύρωση ιστορικών ή τεχνικών λεπτομερειών και διατήρηση της συνέπειας στον μυθοπλαστικό κόσμο.
• 25% (Επεξεργασία & Επιμέλεια): Διορθώσεις συντακτικού, βελτίωση ρυθμού, και γλωσσικός έλεγχος.
• 15% (Εικονογράφηση & Μάρκετινγκ): Δημιουργία εξωφύλλου, εικονογράφηση χαρακτήρων, σύνταξη περιγραφών για το οπισθόφυλλο και προωθητικών email.

Του χρόνου τα παραπάνω νούμερα θα έχουν αυξηθεί κάμποσο.

Αυτά ήταν τα συμπεράσματα της μικρής έρευνάς μας, και αυτά είχαμε να πούμε. Δεν χρειάζεται να ανησυχούμε, ίσως. Όλα θα πάνε καλά. Ή και όχι.

* * *

Σημείωση 1: Το θέμα τής ΑΙ στην επιμέλεια δεν είναι καθόλου απλό. Καθώς η τεχνολογία προχωρά μεν αλματωδώς αλλά ταυτόχρονα βρίσκεται σε ένα μάλλον ερασιτεχνικό στάδιο, τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα τα καλύτερα δυνατά. (Ξαναλέμε: αυτή τη στιγμή). Ένας επαγγελματίας επιμελητής εκδόσεων μπορεί να δει τα ίχνη της ψηφιακής επιμέλειας σαν μεγάλα φωτεινά σήματα απλωμένα στο κείμενο. Όμως πέρυσι έβλεπε πολύ, πολύ περισσότερα. Έβλεπε μία θάλασσα από φώτα.

Σημείωση 2: Δεν θέλουμε να επεκταθούμε σήμερα στον υπαρκτό κίνδυνο μιας ομογενοποίησης της γραφής, ή της συστηματικής χρήσης συγκεκριμένων γλωσσικών μοτίβων και αφηγηματικών συμβάσεων, ή της —άνευ ορίων, άνευ όρων— αναπαραγωγής αυτού που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «αισθητικές προκαταλήψεις», τόσο στην καθαυτό γλωσσική επιμέλεια, όσο και σε κάτι άλλο, με το οποίο θα ασχοληθούμε σε επόμενο σημείωμα: στην αξιολόγηση των χειρογράφων που συρρέουν στους εκδοτικούς οίκους και στα γραφεία των λογοτεχνικών πρακτόρων από την ΤΝ, και στο ενδεχόμενο να ευνοούνται έργα που ανταποκρίνονται σε προβλέψιμα αφηγηματικά πρότυπα. (Όχι ότι τώρα δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο: βασικά, συμβαίνει κυρίως αυτό: πάνω από τα 9 στα 10 νέα βιβλία που εκδίδονται πήραν το πράσινο φως επειδή μοιάζουν σαν δίδυμα αδέλφια με κάποια άλλα που προχώρησαν με επιτυχία στην αγορά στο πρόσφατο παρελθόν). Απλώς, εδώ, μια μικρή συμβουλή: προσπαθήστε με κάθε τρόπο να διατηρήσετε την προσωπική σας φωνή, εφόσον έχετε μια τέτοια. Διαβάστε πολύ. Διαβάστε μέχρις αηδίας. Ρίξτε το έξω. Πείτε όχι στη σύγκλιση του ύφους, δεν είναι καλό πράγμα. Είναι μίζερο πράγμα, και καθόλου fun.

* * *