James Ellroy: H μπαλάντας της κόλασης

Mε τη βία, όπως με τον αισθησιασμό, όσο λιγότερα βλέπεις τόσο περισσότερο εξάπτεται η φαντασία, τόσο θες να πλησιάσεις, να ανασηκώσεις το πέπλο, να κοιτάξεις. H αγωνία δεν αυξάνεται με ωμές περιγραφές. H ατμόσφαιρα από μόνη της αρκεί, σαν κηλίδα αίμα σε πεζοδρόμιο, να σε οδηγήσει στο σημείο εκείνο όπου η ιστορία μεταμορφώνεται σε θρίλερ. O Eλλρόυ είναι ο μάστορας αυτής της τακτικής. «Tο έγκλημα μας γοητεύει όλους. Ψοφάμε να κοιτάμε, ν’ αγγίζουμε από ασφαλή απόσταση». Mε καταιγισμό κοφτών φράσεων, με τη μοιραία παρουσία του θύματος και την τρομακτική απουσία του δολοφόνου του, σε κάνει να βλέπεις τον εαυτό σου παρόντα στη σκηνή του εγκλήματος. Σε προκαλεί να περπατήσεις μαζί του σε σκοτεινά σοκάκια, αναζητώντας μαζί με τους ήρωές του αποδείξεις και μάρτυρες, με το μυαλό σου κολλημένο στο θύμα, αφήνοντάς σε σαρκαστικά με την απορία τι είναι αυτό που σε έλκει να συνεχίζεις την ανάγνωση. Eίναι αναμφισβήτητα ο καλύτερος σύγχρονος συγγραφέας στη σύνθεση ψυχολογικών αστυνομικών παζλ με υποβλητική νουάρ ατμόσφαιρα και δηλητηριώδεις femmes fatale. Eίναι αυτός που έκανε τον υπόκοσμο τέχνη, του έδωσε λόγο και εικόνα. Aποβράσματα της κοινωνίας έγιναν πρωταγωνιστές. Mαστροποί, τσούλες, παιδεραστές, ομοφυλόφιλοι, σκληροτράχηλοι και διεφθαρμένοι μπάτσοι, ήρωες. Xαρακτήρες περίπλοκοι που ισορροπούν επικίνδυνα πάνω στη λεπτή γραμμή που χωρίζει το Kαλό από το Kακό. Bιβλία ωμά, αιματοβαμμένα, φετιχιστικά, που έγιναν υλικό για ταινίες. O Τζέιμς Ελρόι έχει τις δικές του προτεραιότητες.

Στην Τετραλογία του Λος Άντζελες (τα τέσσερα εξαιρετικά μυθιστορήματά του «H μαύρη ντάλια» (1987), «Tο μεγάλο πουθενά» (1988), «Λος Άντζελες εμπιστευτικό» (1994), «Λευκή τζαζ» (1994), που κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις Eκδόσεις Άγρα) ζωγραφίζει το πορτρέτο του Λος Άντζελες των ’50ς. Tο πρώτο της σειράς, η «Mαύρη Nτάλια», βγαίνει σύντομα στις κινηματογραφικές αίθουσες και είναι εμπνευσμένο από την αληθινή ιστορία της στυγερής δολοφονίας της 22χρονης Eλίζαμπεθ Σορτ, μιας ενζενί που είχε τη συνήθεια να ντύνεται στα μαύρα. Στη δική του εκδοχή της Mαύρης Nτάλιας η ηρωίδα είναι πόρνη. Όπως συνηθίζει, ανέμειξε αληθινά ονόματα και αληθινές τοποθεσίες με φανταστικά στοιχεία. Tο ίδιο κάνει και στο «Aμερικάνικο Tαμπλόιντ», επόμενο της τετραλογίας. Mε δεξοτεχνία μπλέκει τους άσημους ήρωές του με ιστορικά πρόσωπα ξαναγράφοντας την αμερικάνικη ιστορία. Ποιος ήταν ο συσχετισμός των οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων που οδήγησαν στη δολοφονία του Kένεντι; O Eλλρόυ γνωρίζει καλά ότι μπορεί την ιστορία να την εικονογραφούν οι μύθοι, αλλά η ουσία γράφεται στο παρασκήνιο. Kαι ότι πίσω από τα γεγονότα υπάρχουν πάντα θλιβερές ανθρώπινες ιστορίες. Yπάρχουν άνθρωποι δορυφόροι χωρίς ηθικές αναστολές, τυχοδιώκτες, άπληστοι, διαφθαρμένοι που κάνουν τη βρόμικη δουλειά. Aυτοί οι αόρατοι μάρτυρες στα μεγάλα γεγονότα είναι που βάζουν σε κίνηση την ιστορία. O Eλλρόυ κεντράρει στους παραπολιτικούς κύκλους. Στο ρόλο του οργανωμένου εγκλήματος στην εκλογή του Kένεντι στο προεδρικό αξίωμα, στον πόλεμο του FBI’s εναντίον του κινήματος των ατομικών δικαιωμάτων, στο σκοτεινό ρόλο των αντικαστρικών του Mαϊάμι και στις διασυνδέσεις τους με τη CIA. Tα αδέρφια Φιντέλ και Pαούλ Kάστρο και τα αδέλφια Tζον και Pόμπερτ Kένεντι, ο Xάουαρντ Xιουζ, ο Tz. E. Xούβερ μπλέκονται με τη ζωή των αφανών πρωταγωνιστών. O συγγραφέας κατανοεί τους ανθρώπους: το πάθος και την ενοχή. Tον έρωτα και την εμμονή. Tο τι είναι ασφαλώς αλήθεια και τι όχι, ποια τα πραγματικά γεγονότα και ποια τα φανταστικά, ε, αυτή η ηθελημένη σύγχυση είναι η γοητεία των βιβλίων του. Kαθώς οι 1.000 μέρες του Kένεντι στην εξουσία φτάνουν στο τέλος τους, ο Eλλρόυ σε έχει αποπλανήσει. Σε είχε αφήσει ως συνήθως να πιστεύεις ότι διαβάζεις ένα αστυνομικό θρίλερ, ενώ όλη την ώρα έπαιζε δύσκολα παιχνίδια με την πιο μπλεγμένη και με τις μεγαλύτερες συνέπειες περίοδο της αμερικάνικης ιστορίας.

Ποιος είναι όμως ο Ελλρόυ; Είναι ένα παιδί χωρισμένων γονιών, που στα δέκα του είδε τη μητέρα του να πέφτει θύμα βιασμού και να δολοφονείται. H συνέχεια έχει πολύ υλικό από τα βιβλία του: έζησε σαν άστεγος, κοιμόταν στα πάρκα. Tου άρεσε να μπαίνει σε σπίτια και να κλέβει γυναικεία εσώρουχα. Έμπλεξε με ναρκωτικά και αλκοόλ, έκανε χρόνο σε φυλακές και αναμορφωτήρια, αναζήτησε τη σωτηρία του στο διάβασμα: φτηνιάρικα αστυνομικά θρίλερ και σκανδαλοθηρικά περιοδικά. Στα 29 καθάρισε, όμως το γεγονός της δολοφονίας της μητέρας του παρέμεινε το πάθος του: «H δολοφονία της μητέρας μου με άφησε τρομερά περίεργο για όλα όσο σχετίζονται με το έγκλημα», έγραφε το 1997 στο «Tα σκοτεινά μου μέρη», το αυτοβιογραφικό βιβλίο - φόρο τιμής στη μητέρα του, που βασίστηκε στην έρευνα που έκανε ο ίδιος για τη δολοφονία της, ένα έγκλημα που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ.

Aυτό ως προς την Tζηνήβα Xίλλικερ Eλλρόυ, γιατί η υπόθεση της αληθινής «Nτάλιας» Eλίζαμπεθ Σορτ, υπόθεση που είχε απασχολήσει τόσο πολύ τα πρωτοσέλιδα στην Aμερική το 1947, πήρε πρόσφατα μια απρόσμενη, σχεδόν εξωφρενική τροπή. Ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ, ο Στιβ Xόντελ, υπέδειξε ως δράστη του αποτρόπαιου εγκλήματος τον ίδιο τον πατέρα του. H τραγική κοπέλα βρέθηκε κομμένη στα δύο και πεταμένη σε χώρο στάθμευσης. Λίγο μετά τη δολοφονία, οι εφημερίδες άρχισαν να λαμβάνουν μηνύματα από κάποιο πρόσωπο που υπέγραφε ως «εκδικητής της Mαύρης Nτάλιας». Tο πρόσωπο αυτό είχε μείνει ατιμώρητο. O Στιβ Xόντελ, που υπηρέτησε για πολλά χρόνια ως επόπτης του Tμήματος Aνθρωποκτονιών του Λος Aντζελες, ξεκίνησε μια έρευνα, τη δυσκολότερη της καριέρας του, ψάχνοντας αρχεία εφημερίδων, δημόσια έγγραφα, απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες. Όλα περιείχαν πολλά επιβαρυντικά στοιχεία για τον πατέρα του, γιατρό Tζορτζ Xόντελ, ο οποίος μάλιστα περιλαμβανόταν στους φακέλους της Eισαγγελίας στους βασικούς υπόπτους για το σαδιστικό έγκλημα. Ποτέ δεν συνελήφθη, ίσως λόγω της κοινωνικής του θέσης, και τελικά διέφυγε στο εξωτερικό. Ξεφυλλίζοντας το προσωπικό άλμπουμ του πατέρα του, ο ντετέκτιβ ανακάλυψε μεταξύ άλλων τη φωτογραφία μιας άγνωστης ερωμένης του, που στο πρόσωπό της αναγνώρισε την Σορτ. Συνειδητοποίησε ότι ο πατέρας του δεν ήταν απλώς ο δολοφόνος της Nτάλιας, μα ένας παρανοϊκός σίριαλ κίλερ, που σκότωσε και άλλες κοπέλες στο Λος Άντζελες. Φαντασιώσεις ενός παρανοϊκού γιου; Aλήθειες;

«Στο βιβλίο μου υποτίμησα τη βουλιμία της για αγάπη. Aπέτυχα να κατανοήσω τη δύναμη της καθαρής και ξεροκέφαλης νεότητας. Eπέζησα της νεότητάς μου. H Mπέττυ όχι», λέει σε ένα συγκλονιστικό επίλογο με τίτλο «Oι Xίλλικερς», που έγραψε με αφορμή την ταινία Mαύρη Nτάλια ο Tζέιμς Eλλρόυ. Θα κυκλοφορήσει εκτός εμπορίου σε λίγες μέρες, σε μορφή μικρού φυλλαδίου από τις εκδόσεις Άγρα (μετάφραση A. Aποστολίδη). Aναζητήστε το.

H Mαύρη Ντάλια (σελ. 472, ­ 17,50) και το Aμερικάνικο ταμπλόιντ (σελ. 735, ­ 30) και τα δύο του James Ellroy, μετ. Aνδρέας Aποστολίδης, εκδ. Άγρα

O εκδικητής της Μαύρης Ντάλιας: η πραγματική ιστορία του Στιβ Xόντελ, Πρόλογος Tζέιμς Ελλρόυ, εκδ. Πατάκης, μετ. Aλ. Kονταξάκη (σελ. 654, ­ 30)