«Κολυμπώντας» στην άνοια

Η Julie Otsuka είναι ακόμα άγνωστη στο ελληνικό κοινό: το μυθιστόρημα «Κολυμπώντας» (εκδόσεις Πατάκη) είναι το πρώτο της που μεταφράστηκε στα ελληνικά. Η Otskuka γεννήθηκε το 1962 στο Palo Alto της Καλιφόρνιας από γονείς ιαπωνικής καταγωγής. Αφού σπούδασε στο Yale και στο Columbia, το 2002 εξέδωσε το πρώτο της βιβλίο με τίτλο «When the Emperor Was Divine» γύρω από τον εγκλεισμό σε στρατόπεδα των Αμερικανο-Ιαπώνων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ένα θέμα που έχουν προσεγγίσει κινηματογραφικές ταινίες: το «Come See the Paradise» (1990), το «American Pastime» (2007), το «Farewell to Manzanar» (1976), «Unfinished Business» (1985). Ακολούθησε το μυθιστόρημα «The Buddha in the Attic» (2011), που έγινε μπεστ σέλερ των New York Times και του San Francisco Chronicle. Το 2022, το περιοδικό Publishers Weekly χαρακτήρισε το «Κολυμπώντας» ένα από τα δέκα κορυφαία έργα μυθοπλασίας εκείνης της χρονιάς.

Ένα από τα επιτεύγματα του «Κολυμπώντας» είναι η νηφάλια απεικόνιση της απώλειας του μυαλού προτού εκπνεύσει το σώμα. Αλλά ίσως ακόμη πιο εντυπωσιακός είναι ο σεβασμός που δείχνει η Otsuko στη γενική σύγχυση της ζωής —μια περιρρέουσα και μόνιμη ανθρώπινη κατάσταση, με ή χωρίς τη φθορά της άνοιας. Η κεντρική ηρωίδα, η Άλις, και οι συναθλητές της στην κολύμβηση έχουν στόχο να συνεχίσουν να κολυμπούν, για όσο το δυνατόν περισσότερο: η Otsuka επιτυγχάνει έναν αριστοτεχνικό και συγκινητικό συνδυασμό κοινωνικής σάτιρας με την ανατομία της απώλειας και του πένθους, υιοθετώντας διαφορετικές οπτικές γωνίες· η αφήγηση των κολυμβητών σε πρώτο πληθυντικό εντάσσει τον αναγνώστη στον κόσμο τους, ενώ το δεύτερο πρόσωπο μεταφέρει με ενάργεια τις εμπειρίες της κόρης της Άλις που προσπαθεί να κερδίσει τον χαμένο χρόνο σε μια κούρσα με αντίπαλο τη μνήμη που χάνεται. Η πρόζα είναι επιβλητική: χτίζει λίστες και λιτανείες που δεν δείχνουν να έχουν ιδιαίτερη σημασία, ώσπου η παράγραφος φτάνει στο τέλος της και μένεις κατάπληκτος: στο «Κολυμπώντας» τα δεδομένα δεν λειτουργούν αθροιστικά, αλλά επαναληπτικά, οι σκηνές επανέρχονται όπως οι σκέψεις στον νου, όπως οι επαναληπτικές διαδρομές σε μια πισίνα. Όπως έγραψαν οι New York Times, «σε μια εποχή μονοτονίας και χάους, όπου ο θάνατος είναι τόσο απτός όσο και αδιανόητος, το βιβλίο είναι ανεκτίμητος σύμμαχος. Πράγματι, η Οtsuka καταφέρνει να μιλήσει για (σχεδόν) όλα, από την απόλαυση της κολύμβησης μέχρι το δράμα της άνοιας και μαζί για την ομορφιά του κόσμου.

Τη μετάφραση του «Κολυμπώντας» έκανε ο Θωμάς Σκάσσης.