Η ανακάλυψη του Κόλσον Γουάιτχεντ

Tα βιβλία του Κόλσον Γουάιτχεντ −«Ο υπόγειος σιδηρόδρομος», «Τα αγόρια του Νίκελ» και το «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» − κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος σε μετάφραση Μυρσίνης Γκανά. Αργήσαμε να ανακαλύψουμε αυτόν τον Νεοϋρκέζο συγγραφέα που πρωτοεμφανίστηκε το 1999 με το μυθιστόρημα «The Intuitionist», ο οποίος έχει ήδη εκδώσει οκτώ επιτυχημένα μυθιστορήματα μαζί με μια σειρά διηγημάτων και ιστορικών δοκιμίων. Νομίζω ότι το πιο συγκλονιστικό από τα τρία μυθιστορήματα είναι «Τα αγόρια του Νίκελ» που κυκλοφόρησε στα αγγλικά το 2019 και βασίζεται στην πραγματική ιστορία του Dozier School (το οποίο εδώ έχει το όνομα Nickel Academy), ενός αναμορφωτηρίου της πολιτείας της Φλόριντα που λειτούργησε επί 111 χρόνια ως κολαστήριο νεαρών Αφροαμερικανών. Το 2020 το βιβλίο κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ, το δεύτερο που απέσπασε ο Γουάιτχεντ: μόνο τέσσερις συγγραφείς έχουν βραβευτεί δύο φορές με το Πούλιτζερ.

Η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ της δεκαετίας του 2010 και της δεκαετίας του 1960 την οποία αναπολούν οι επιζήσαντες του αναμορφωτηρίου: πρόκειται για τη συγκλονιστική αφήγηση ενός ρατσιστικού σκανδάλου στο περιβάλλον του φυλετικού διαχωρισμού και των αγώνων για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων στις ΗΠΑ, καθώς και για τη γενική αποτίμηση των φυλετικών σχέσεων που δεν έχουν διευθετηθεί ακόμα. Μετά από δεκαετίες καταγγελιών εναντίον του σχολείου ότι επέτρεψε ξυλοδαρμούς, βιασμούς, βασανιστήρια, ακόμη και δολοφονίες μαθητών από φρουρούς και υπαλλήλους, οι δικαστικές αρχές της Φλόριντα ξεκίνησαν την έρευνα μόλις το 2010, η οποία αποκάλυψε «συστημικές, κραυγαλέες και επικίνδυνες πρακτικές που επιδεινώθηκαν από την έλλειψη λογοδοσίας και ελέγχων». Παράλληλη έρευνα του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα ανακάλυψε περίπου 55 τάφους σε σχολικούς χώρους μέχρι τον Δεκέμβριο του 2012 και συνέχισε να εντοπίζει τάφους μέχρι τον Μάρτιο του 2019.

Αφού ασχολήθηκε με τη δουλεία στoν «Υπόγειο σιδηρόδρομο», ο Γουάιτχεντ είχε πει ότι δεν ήθελε να γράψει «ακόμα ένα βαρύ βιβλίο», όμως η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ τον έκανε να αλλάξει γνώμη. Αν και ο 52χρονος Νεοϋρκέζος έχει γράψει μυθιστορήματα τρόμου και αποκάλυψης∙ τίποτα δεν αγγίζει τη ζοφερότητα των πραγματικών ιστοριών που μεταφέρει εδώ. «Τα αγόρια του Νίκελ» καταστρέφουν την εύκολη εμπιστοσύνη μας στον θρίαμβο της καλοσύνης και δημιουργεί στον αναγνώστη βαθιά ανησυχία για όσα μένουν να αποκαλυφθούν για τον ρατσισμό στην Αμερική. «Τα αγόρια του Νίκελ» απέσπασαν 5 λογοτεχνικά βραβεία αλλά δεν γνώρισαν τη μεγάλη εμπορική επιτυχία του «Υπόγειου σιδηρόδρομου» (850.000 αντίτυπα μόνο στις ΗΠΑ) εξαιτίας του σκληρού θέματος και της έλλειψης του στοιχείου της λύτρωσης που υπήρχε στον «Υπόγειο σιδηρόδρομο». Εξάλλου, όπως συμβαίνει συχνά με τα μυθιστορήματα καταγγελίας, ο ρεπουμπλικανικός Τύπος αμφισβήτησε τα γεγονότα θεωρώντας «Τα αγόρια του Νίκελ» «καθαρή μυθοπλασία».