Πεδίον του Άρεως: Γκιώνηδες, χρήστες και υπαίθριοι έρωτες

«Είμαι το ΔΑΣΑΚΙ πίσω από τα Δικαστήρια (πρώην σχολή Ευελπίδων) και ΜΟΥ ΚΟΨΑΝΕ ΤΟ ΝΕΡΟ! Σας καλώ μαζί με την οικογένειά μου που ζει εδώ (τα Κοτσύφια, τις Δεκαοχτούρες, τους Τσαλαπετεινούς, τις Σουσουράδες, τις Καρδερίνες, τους Τσαλαπετεινούς, τους Γκιώνηδες τις Γάτες, τους Σκύλους και τις Χελώνες) σε Γενική Συνέλευση Κατοίκων στις 25 Ιουνίου 2014».

Η μικρή αφίσα επάνω στον κορμό του πεύκου μάλλον έλεγε αλήθεια. Το τεκμηρίωναν τα ξερά, πεσμένα δέντρα που δεν είχαν αντικατασταθεί, το χώμα το οργωμένο από μηχανάκια. Αν όμως το Δασάκι είναι ο φτωχός (μη περιφραγμένος, μη φωτισμένος) συγγενής σε σχέση με το διπλανό Πεδίο του Άρεως, ούτε κι εκείνο είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Παρά την ανάπλασή του 2010 των δέκα εκατομμυρίων ευρώ, δεν δείχνει να έχει γίνει προϋπολογισμός για συντήρηση των υποδομών. Μόλις στην αρχή του καλοκαιριού, για παράδειγμα, η συντήρηση των δέντρων και των φυτών του έγινε από τους Εθελοντές Οικολόγους Αττικής που του αφιέρωσαν ένα μήνα εργασιών πριν μετακινηθούν βόρεια.

Νερό εδώ υπάρχει, και άφθονο, μιας και έχει προστεθεί υπόγειο δίκτυο άρδευσης πολλών χιλιομέτρων. Στις βρύσες του πάρκου ξεδιψούν οι επισκέπτες και τα ζώα του κι επίσης πλένονται (συνήθως αργά το βράδυ) όσοι στην ευρύτερη περιοχή δεν έχουν το προνόμιο μιας στέγης πάνω από το κεφάλι τους, με τρεχούμενο νερό. Στο κεντρικό, δε, συντριβάνι του πάρκου, ημέρες ντάλας, κόσμος και κοσμάκης απολαμβάνουν το μπάνιο τους, με πλήρη ένδυση. Στη χαρούμενη φασαρία πρωτοστατεί συχνά το Πακιστάν, που κατεβαίνει κάθιδρο μετά από το παιχνίδι κρίκετ επάνω στην πλατεία Πρωτομαγιάς.

Τα βράδια ωστόσο η εικόνα αλλάζει σε τοπίο από ρομαντικό εφιάλτη. Ο φωτισμός έχει γίνει δυσεύρετος καθώς το φιλόδοξο δίκτυο φωτισμού του 2010 έχει σταδιακά ξηλωθεί – από αμέλεια αλλά και από δολιοφθορές. Οι εραστές του πάρκου, του οποίου οι φυλλωσιές φιλοξενούν εδώ και δεκαετίες τις υπαίθριες συνευρέσεις των αντρών της Αθήνας, θεωρούν πως εδώ δεν αρμόζει ο ο ίδιος φωτισμός μ’ ένα Mall και πως οι πολυέλαιοι των ευκαλύπτων δεν χρειάζονται ηλεκτρισμό.

Σίγουρο σημάδι εγκατάλειψης, οπωσδήποτε οι για βδομάδες ανέγγιχτοι κάδοι σκουπιδιών που δημιουργούν μικρές, και διαρκώς εξαπλούμενες, νησίδες εντροπίας. Μέχρι πριν λίγους μήνες, προσωρινοί εργαζόμενοι έκαναν ένα βασικό νοικοκύρεμα και οι επισκέπτες έμπαιναν σ’ ένα πάρκο που δεν ήταν διάσπαρτο με κηλίδες πλαστικού. Με τη λήξη όμως των τρίμηνων συμβάσεων, και λόγω της διοικητικής περιπλοκότητας του Πεδίου, βασικά θέματα συντήρησης έχουν επανενσκήψει και μένουν άλυτα.

Παρόλα αυτά, ένα πολύτροπο πλήθος επισκεπτών συνεχίζει να προσέρχεται. Προσέλευση που ευνοείται από την πολυδαίδαλη γεωγραφία του πάρκου με τις πάμπολλες, λίγο πολύ απομονωμένες αλέες και πλατείες. Joggers και πεζοπόροι, ταϊστές περιστεριών, παρέες εφήβων με ποδήλατα, συνταξιούχοι με το τάβλι υπό μάλλης, μαμάδες στις παιδικές χαρές που συνομιλούν μεταξύ τους στα ρωσικά, τα αραβικά, τα ουρντού. Επιπλέον, στην κεντρική αλέα που καταλήγει στο άγαλμα του Έφιππου Κωνσταντίνου, μπροστά στην πλατεία Αιγύπτου, εδράζεται μια φυλή αλλιώτικη από τις άλλες. Εδώ και αρκετούς μήνες, οι χρήστες της Τοσίτσα και της Ομόνοιας έχουν βρει εδώ απάγγειο και χαλαρώνουν στα παγκάκια με τις στρογγυλές, από γυαλί ηλεκτρικής λάμπας, πίπες του shisha στο χέρι. Η made-in-greece κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη παρέχει την πιο απολαυστική κακουχία σε Έλληνες και ξένους, κάθε φύλου και ηλικίας. Που όμως μοιάζουν όλοι μεταξύ τους καθώς ιδρυματοποιούνται μέσα στον εθισμό, κλειδωμένοι έξω από το συλλογικό χρόνο, από το ίδιο τους το σώμα. Λείπουν πάντως ολωσδιόλου οι διενέξεις και η επιθετικότητα που υποτίθεται πως προκαλεί η «κοκαΐνη των φτωχών».

Άλλη αξιομνημόνευτη φυλή του Πεδίου του Άρεως, οι περιπατητές των σκύλων. Κάθε ώρα της ημέρας, βρέξει χιονίσει, κάποιου το τετράποδο –είτε το γκριφόν της ώριμης κυρίας, είτε το ροτβάιλερ του Ρουμάνου μποντιμπιλντερά– θα έχει μία ανάγκη που δεν γίνεται να αναβληθεί. Αφεαυτού, το δημόσιο, κοινόχρηστο Χώμα αποτελεί μέσα στην πόλη ένα φυσικό πόρο όπου οι σκύλοι δεν χορταίνουν να κυλιούνται και να καλπάζουν. Την αξία του γνωρίζουν το ίδιο καλά και τα παιδιά που δεν δείχνουν ποτέ να βαριούνται την ευεργετική, οργανική του ενέργεια σε αντίθεση με τα πλαστικά παιχνίδια τους.

(Συνειρμός επάνω στους κύνες και το πλαστικό: οι σκύλοι δεν έχουν κανένα πρόβλημα να ξεχωρίσουν το μπλε και το κίτρινο, ενώ το πράσινο και το κόκκινο τους είναι ακαθόριστα. Είναι μία από τις πληροφορίες που διακινούνται στις σκυλοκουβέντες του πάρκου.)

Επιπλέον, τα σκυλιά, λένε αυτοί που τα αγαπούν, έχουν εξισορροπιστική επίδραση. Προφυλάσσουν τον κάτοχό τους τόσο από τη νευρωτική ακαμψία όσο και από τη δυστοπική επιθυμία, κρατώντας τον προσδεδεμένο στο ζωντανό, ενσώματο τώρα. «Ένα από τα καλά της διαφορετικότητας του σκύλου είναι ότι επεκτείνει την εμβέλεια των πραγμάτων αυτού του κόσμου που είναι μυστηριώδη» γράφει ο Νεοζηλανδός Ian Wedde.* «Βγάζοντας βόλτα τον Βίνσεντ, έχω μάθει να σκέφτομαι καλύτερα. Η όρεξη και η περιέργειά του για καινούργια πράγματα και συναναστροφές, εμπλουτίζουν την άγνοιά μου».

Αυτή είναι μια αντίληψη κοινή σε πολλούς «ιδιοκτήτες» σκύλων. Εκείνοι που κατανοούν την ανάγκη του σκύλου τους για κοινωνικές σχέσεις και εξερεύνηση δείχνουν χαλαροί και γελάνε εύκολα, αλλά χωρίς αίσθηση ανωτερότητας. Οι άλλοι που σφίγγουν συνέχεια το λουρί δείχνουν να κάνουν αγγαρεία και τα σκυλιά τους τείνουν να είναι ακοινώνητα και επιθετικά.

«Οι Στωικοί πίστευαν ότι εκείνο που μας κάνει δυστυχείς είναι οι άστοχες προσδοκίες και ότι η βάση της ευτυχίας είναι η ελευθερία και η φιλότητα» καταλήγει ο Wedde. «Νομίζω πως όσοι δεν κατανοούν την ανάγκη των σκύλων τους για κοινωνική ζωή, αντί για εγχειρίδια εκπαίδευσης σκύλων, καλύτερα να διαβάσουν Επίκουρο και Σενέκα».

Πεδίο του Άρεως: ένας ανοιχτός ναός που τα τοιχώματά του ριπιδίζουν/ καταφύγιο ανέστιων ερώτων/ ζωτικός πνεύμονας της ζωντανής Αθήνας/ διοικητικός πονοκέφαλος της Υπερνομαρχίας Αττικής/ κολυμβήθρα του Σιλωάμ... Πολύτιμο.

*Ian Wedde, «Walking the Dog στο Making Ends Meet » (Ουέλινκτον, Νέα Ζηλανδία, Victoria Uni Press 2005), 357-58.

Info: Το τελευταίο βιβλίο του Κ. Ματσούκα «Για τέσσερα χέρια», που συνέγραψε με τη Μαρία Τοπάλη, κυκλοφορεί από τις εκδ. Γαβριηλήδη