Ειρήνη στην Επίδαυρο: Είδαμε την (μισή) παράσταση του Νίκου Καραθάνου

Η διαδρομή προς την Επίδαυρο για να δω την «Ειρήνη» (σε σύλληψη του Νίκου Καραθάνου, κείμενο και μουσική του Φοίβου Δεληβοριά και σύμπραξη στη μουσική και τη σκηνοθεσία του Άγγελου Τριανταφύλλου) ήταν σίγουρα περιπετειώδης. Ίσως ήταν και ένα μήνυμα των θεών που είχαν αποσυρθεί από τον Όλυμπο και είχαν αφήσει την «Ειρήνη» δέσμια του πολέμου... Η βροχή με βρήκε κάπου στο μέσο της πορείας μου και, όπως πολλοί άλλοι, σταμάτησα στην άκρη του δρόμου καθώς η ορατότητα ήταν περιορισμένη. Σε ίση απόσταση ανάμεσα σε Αθήνα και Επίδαυρο, το δίλημμα ήταν εύλογο: προς τα πού να πάω; Εντέλει, συνέχισα προς το Αρχαίο Θέατρο και δεν το μετάνιωσα. Καθώς πλησίαζα, τα σύννεφα στον επιδαύριο ουρανό ήταν λιγοστά ενώ ο ήλιος είχε πάρει τη θέση της βροχής. Μέχρι τη μεγάλη μπόρα... 

Μια ευφυής ανάγνωση της «Ειρήνης» του Αριστοφάνη, όπου το γέλιο γίνεται ο πιο αιχμηρός τρόπος να μιλήσεις για τον πόλεμο

Η παράσταση «Ειρήνη» στην Επίδαυρο ξεκίνησε πολύ δυναμικά, με τη μουσική και το κείμενο του Φοίβου Δεληβοριά να μου υπενθυμίζουν πόσο τον εκτιμώ ως καλλιτέχνη. Η πρώτη του απόπειρα να προσεγγίσει ένα αρχαίο κείμενο φαίνεται να πήγε πολύ καλά. Άλλωστε αυτό που χαρακτηρίζει τη δική του «γραφή» είναι ότι μέσα από τα τραγούδια του διηγείται πάντα ιστορίες και δημιουργεί ευφάνταστες εικόνες, καταργώντας σε μεγάλο βαθμό το παραδοσιακό κουπλέ-ρεφρέν. Έτσι είναι και τα τραγούδια που έχει γράψει για την παράσταση, σε συνεργασία με τον Άγγελο Τριανταφύλλου, που δεν αποκλείεται να τα δούμε να κυκλοφορούν και σε δίσκο.

Κείμενο και μουσική σε απόλυτη ισορροπία, σάτιρα που σε κάνει να γελάς αλλά και να πονάς ταυτόχρονα γιατί μέσα από το γέλιο ή το γελοίο λέγονται οι πιο μεγάλες αλήθειες. Με οδηγό τον Νίκο Καραθάνο, που είχε την αρχική ιδέα και υπογράφει και τη σκηνοθεσία, γελάσαμε πολύ αλλά και προβληματιστήκαμε. Κυρίως για τον πόλεμο, ένα ζήτημα που απασχολεί τους ανθρώπους από την αρχή σχεδόν της ύπαρξής τους. Μπορούμε να αποτρέψουμε άραγε τον πόλεμο; Όπως διαβάζουμε στο πρόγραμμα της παράστασης, στο κείμενο της Βιρτζίνια Γουλφ, αυτό το ερώτημα παραμένει αναπάντητο, ενώ η ίδια η συγγραφέας παρατηρεί ότι η πολεμική σύγκρουση ήταν ανέκαθεν συνήθεια του άντρα κι όχι της γυναίκας... Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που σε αυτή την επίσκεψη στην κωμωδία του Αριστοφάνη, επιλέγεται μια γυναίκα να παλέψει για να σταματήσει ο πόλεμος, κι όχι ένας άντρας όπως στο πρωτότυπο.

Επομένως, ο Τρυγαίος έχει γίνει Τρυγαία στην παράσταση αυτή. Μάλιστα, είναι μια γυναίκα που έχει χάσει τον άντρα της στον πόλεμο και έχει μείνει μόνη της να μεγαλώνει δύο παιδιά. Πέρα από τα αστεία στοιχεία της υπόθεσης, όπως το ότι δεν θυμάται το όνομα της κόρης της, η Τρυγαία είναι μια γυναίκα που τολμά να πάει μέχρι τον Όλυμπο ώστε να πείσει τους θεούς να σταματήσει ο πόλεμος. Ποιο είναι το όχημά της; Ένας κάνθαρος που τον ταΐζουν με περιττώματα, που υπάρχουν ακόμη σε αφθονία. Οι θεοί έχουν εγκαταλείψει τους ανθρώπους διότι φαίνεται να μην τους αντέχουν άλλο, ενώ ο Πόλεμος έχει φυλακίσει την Ειρήνη. Η Αθηνά μιλά με λόγια σκληρά στην Τρυγαία: «Αφού το θέλατε τόσο πολύ σκορπίστε στους εαυτούς σας. Και μείνε τώρα εσύ, που αξιώθηκες μια τέτοια Πόλι, να μας κοιτάς να ανεβαίνουμε τη σκάλα και απόχαιρέτα τον, τον Ουρανό που χάνεις». 

Εδώ ο Πόλεμος έχει μορφή Γορίλα, ενώ ο γιος του, ο Πάνος Παπαδόπουλος (που υποδύεται, ενδεχομένως όχι τυχαία και τον γιο του πολέμου και τον γιο της ειρηνοποιού Τρυγαίας), προσπαθεί να διεκδικήσει τη δική του θέση στην κακία, ακολουθώντας τα βήματα του πατέρα του που κριτικάρει ό,τι και αν κάνει. 

Κι έτσι κύλησε η πρώτη ώρα της παράστασης. Ενώ ο διασκευαστής, όπως ο ίδιος αυτοαποκαλείται, Φοίβος Δεληβοριάς, άλλαξε πολλά στοιχεία από το αρχικό έργο του Αριστοφάνη, κινήθηκε στο ίδιο πνεύμα του μεγάλου ποιητή γιατί -όπως γράφει ο ίδιος στο πρόγραμμα- «είχαμε στα χέρια μας ένα κωμικό παραμύθι που δεν έπρεπε με τίποτα να ξεφύγει από την πρωτόγονη ομορφιά του». Αυτή την πρωτόγονη ομορφιά προσπάθησαν να διαφυλάξουν επί σκηνής και φάνηκε να το καταφέρνουν.

Αφού οι θεοί αδιαφορούν, πρέπει οι ίδιοι οι θνητοί μόνοι τους να καταφέρουν να τα βάλουν με τον πόλεμο ώστε να απελευθερώσουν την Ειρήνη. Ο θάνατος των δύο στρατηγών ήταν σίγουρα ένα από τα πιο ευχάριστα νέα που θα μπορούσαν να έχουν λάβει. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι ο Αριστοφάνης έγραψε την κωμωδία αυτή σε μια περίοδο που είχε κουραστεί πολύ από τους συνεχείς πολέμους και αποζητούσε την ανακωχή και την παύση των αλληλοσκοτωμών. Και ενώ η Τρυγαία και οι σύντροφοί της μαθαίνουν ότι οι δύο υπαίτιοι του πολέμου από τα δυο αντίπαλα στρατόπεδα έχουν πια πεθάνει κι η Ειρήνη είναι πιο κοντά από ποτέ, αρχίζει ένα ξέφρενο γλέντι που ταίριαζε απόλυτα με τα σύννεφα του ουρανού και με το ξέσπασμα μιας καταρρακτώδους βροχής που δεν άφησε την Ειρήνη να βγει στη σκηνή.

Οπότε η πρεμιέρα της Ειρήνης έληξε άδοξα, ενδεχομένως στο πιο κρίσιμο σημείο, αφήνοντάς μας με την ελπίδα για την καταστολή των όπλων, κάτι που ο καιρός δεν επέτρεψε. Η αλήθεια είναι πως όταν ξεκίνησε η βροχή κανείς δεν φαινόταν να θέλει να μετακινηθεί από τη θέση του. Όσοι είχαμε ομπρέλες –και δεν ήμασταν λίγοι– τις ανοίξαμε και η Επίδαυρος καλύφθηκε από ένα πολύχρωμα στρώμα, ενώ η βροχή δυνάμωνε και οι ηθοποιοί συνέχιζαν να παίζουν και να τραγουδούν. Μέχρι που βγήκε η ανακοίνωση για την εκκένωση του θεάτρου... 

Την επόμενη ημέρα, η παράσταση πραγματοποιήθηκε κανονικά αφού την καταρρακτώδη βροχή διαδέχτηκε μια ηλιόλουστη μέρα, και συνολικά 15.700 θεατές παρακολούθησαν την Ειρήνη στην Επίδαυρο. Εμείς της πρώτης βραδιάς θα έχουμε την ευκαιρία να τη δούμε σε κάποιον από τους σταθμούς της περιοδείας.

«Ειρήνη» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου και διασκευή Φοίβου Δεληβοριά: Οι σταθμοί της περιοδείας

Πέμπτη 30/7 — Ανοιχτό Θέατρο Καλαμάτας
Παρασκευή 31/7 — Θέατρο «Γιώργος Παππάς» — Αίγιο
Σάββατο 1/8 — Θέατρο Αρχαίας Ολυμπίας
Κυριακή 2/8 — Αρχαίο Θέατρο Οινιαδών — Μεσολόγγι
Τετάρτη 5/8 — Υπαίθριο Θέατρο Ηγουμενίτσας «Μ. Γκανάς»
Παρασκευή 7/8 — Ανοιχτό Θέατρο Νέων Μουδανιών — Χαλκιδική
Σάββατο 8/8 — Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων — Καβάλα
Κυριακή 9/8 — Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων — Καβάλα
Δευτέρα 10/8 — Αρχαίο Θέατρο Δίου — Πιερία
Τετάρτη 12/8 — Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο — Λαύριο
Δευτέρα 17/8 — Θέατρο «Ορέστης Μακρής» — Χαλκίδα
Τρίτη 18/8 — Υπαίθριο Θέατρο Δελφών «Φρύνιχος» — Δελφοί
Τρίτη 1/9 — Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» — Βύρωνας
Τετάρτη 2/9 — Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» — Βύρωνας
Πέμπτη 3/9 — Παμπελοποννησιακό Στάδιο — Πάτρα
Παρασκευή 4/9 — Βεάκειο Θέατρο — Πειραιάς
Δευτέρα 7/9 — Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού — Αθήνα
Τρίτη 8/9 — Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού — Αθήνα
Πέμπτη 10/9 — Κηποθέατρο Αλκαζάρ — Λάρισα
Παρασκευή 11/9 — Θέατρο Δάσους — Θεσσαλονίκη
Σάββατο 12/9 — Θέατρο Δάσους — Θεσσαλονίκη
Τετάρτη 16/9 — Θέατρο Νταμάρι «Αλίκη Βουγιουκλάκη» — Βριλήσσια
Πέμπτη 17/9 — Δημοτικό Θέατρο «Αλέξης Μινωτής» — Αιγάλεω
Σάββατο 19/9 — Θέατρο Μοσχοποδίου — Θήβα
Δευτέρα 21/9 — Θέατρο Πέτρας — Πετρούπολη
Τρίτη 22/9 — Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης «Δημήτρης Κιντής»
Τετάρτη 23/9 — Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης «Δημήτρης Κιντής»
Σάββατο 26/9 — Κατράκειο Θέατρο — Νίκαια

Δείτε περισσότερα για την παράσταση «Ειρήνη» στον city guide της Athens Voice