H «Φόνισσα» στη Σκιάθο, μια σύμπραξη Εθνικής Λυρικής Σκηνής και Εθνικού Θεάτρου

Μια μουσική διασκευή της Φόνισσας του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη παρουσιάζει φέτος το Εθνικό Θέατρο σε συμπαραγωγή με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Στον ρόλο της Φραγκογιαννούς η Καριοφυλλιά Καραμπέτη, τη μουσική υπογράφει ο Γιώργος Κουμεντάκης, ενώ τη μουσική διεύθυνση και τη δραματουργία έχει επιμεληθεί ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος. Η πρεμιέρα της νέας αυτής παραγωγής έγινε στην πατρίδα του μεγάλου λογοτέχνη, τη Σκιάθο.

Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα στην Ιερά Μονή Ευαγγελιστρίας, η Φόνισσα θα παρουσιαστεί στις 5 Οκτωβρίου 2026 στη Θεσσαλονίκη, στο Βασιλικό Θέατρο, στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων. Στη συνέχεια, από τις 23 έως τις 25 Οκτωβρίου 2026, θα μεταφερθεί στην Αθήνα, στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, στο κτήριο Τσίλλερ.

Η Φόνισσα του Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο 

«Αντικρύ της σιδηράς πύλης του Κοινοβίου». Εκεί, στην Ιερά Μονή Ευαγγελιστρίας Σκιάθου, στον τόπο όπου ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης τοποθέτησε μεγάλο μέρος του μυθολογικού και λογοτεχνικού του σύμπαντος, η Φόνισσα έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της, τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου. Το εμβληματικό διήγημα του Σκιαθίτη συγγραφέα παρουσιάστηκε σε μια νέα μελοδραματική εκδοχή, με τη μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη και την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη να αναμετριέται ξανά με τη Φραγκογιαννού, τρία χρόνια μετά την κινηματογραφική της ενσάρκωση.

Μέσα στην οργιώδη φύση της Σκιάθου –την ίδια φύση που ο Παπαδιαμάντης έκανε λογοτεχνικό τοπίο– και στην απόλυτη ησυχία του δειλινού, η Φόνισσα βρήκε έναν χώρο σχεδόν φυσικό για να ακουστεί. Η φωνή της Καραμπέτη, πυρετική και εσωτερική, συναντήθηκε με τη μουσική του Κουμεντάκη, δημιουργώντας ένα σκοτεινό μουσικό ψυχογράφημα. Το Ergon Ensemble, υπό τη μουσική διεύθυνση του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, έδωσε στην παρτιτούρα μια ιδιαίτερη σκηνική διάσταση. Ο Χρυσικόπουλος υπογράφει επίσης τη δραματουργική επεξεργασία του διηγήματος και τη μουσική δραματουργία, ενώ η μεταγραφή για μικρό μουσικό σύνολο είναι του μουσικολόγου, κλαρινετίστα και Αναπληρωτή Καθηγητή στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Γιάννη Σαμπροβαλάκη.

Η νέα αυτή Φόνισσα αποτελεί συμπαραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Εθνικού Θεάτρου και επιχειρεί να φέρει σε έναν διαφορετικό διάλογο τον λόγο του Παπαδιαμάντη με τη σύγχρονη μουσική δημιουργία.

Στη μελοδραματική μορφή του μυθιστορήματος, η γλώσσα του Παπαδιαμάντη παραμένει στο επίκεντρο. Οι αναφορές στα τοπόσημα της Σκιάθου, το ιδιαίτερο γλωσσικό του ιδίωμα, αλλά και η μοίρα των «θυγατρίων» σε μια κλειστή, φτωχή αγροτική κοινωνία αποκτούν μέσα από τη μουσική μια νέα δραματική ένταση. Η σύνθεση του Γιώργου Κουμεντάκη συνομιλεί με τον σκοτεινό και βαθιά ποιητικό πυρήνα του έργου, ενσωματώνοντας στοιχεία της ελληνικής μουσικής παράδοσης. Δεν πρόκειται απλώς για μια μουσική επένδυση του κειμένου, αλλά για μια νέα σκηνική ανάγνωση, στην οποία ο λόγος και η μουσική λειτουργούν ως δύο ισότιμες φωνές.

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ακολουθεί την παρτιτούρα και αφηγείται αποσπάσματα του έργου σε μια ιδιότυπη, απαιτητική ερμηνεία. Η σπάνια μουσικότητα της γλώσσας του Παπαδιαμάντη γίνεται εδώ βασικό εργαλείο της ερμηνείας της, με τη δραματική ένταση να παραμένει διαρκώς παρούσα. Η Χαδούλα ή Φραγκογιαννού είναι μια γυναίκα που έχει περάσει ολόκληρη τη ζωή της υπηρετώντας τους άλλους: τους γονείς, τον σύζυγο, τα παιδιά, τα εγγόνια της. Έχει γνωρίσει από πρώτο χέρι τη σκληρότητα μιας ζωής στην οποία η γυναίκα γεννιέται για να υπηρετεί και να υπομένει. Όταν αντιλαμβάνεται πως η ίδια μοίρα περιμένει και τα κορίτσια που γεννιούνται γύρω της, οδηγείται σε μια διαστρεβλωμένη πεποίθηση: ότι η εξόντωσή τους αποτελεί, με έναν τρόπο, πράξη λύτρωσης.

Η Φραγκογιαννού ξεκινά το φονικό στραγγαλίζοντας τη νεογέννητη εγγονή της και στη συνέχεια επαναλαμβάνει την πράξη. Ο Παπαδιαμάντης δεν δημιουργεί απλώς μια ιστορία εγκλήματος. Δημιουργεί ένα σκοτεινό ψυχογράφημα, όπου η ανθρώπινη δικαιοσύνη, η κοινωνική συνθήκη και η θρησκευτική συνείδηση συγκρούονται διαρκώς. Και είναι ακριβώς αυτή η σύγκρουση που εξακολουθεί να κάνει τη Φόνισσα ένα έργο τόσο οδυνηρά επίκαιρο.

Η ενδυματολογική επιμέλεια είναι της Εύας Νάθενα, η οποία έχει υπογράψει και την κινηματογραφική μεταφορά της Φόνισσας. Το κοστούμι είναι μια ευγενική προσφορά των Deux Hommes.

ΙΝFO
Bασιλικό Θέατρο, 5 Οκτωβρίου
Εθνικό Θέατρο, 23 έως 25 Οκτωβρίου