Η Πειραματική Σκηνή στο Δίπυλον ανοίγει τις πρόβες της στο κοινό για τέσσερις ώρες - Τι μας είπαν Ακύλλας Καραζήσης και Νεφέλη Μαϊστράλη για το project
Μια συνθήκη ανοικτής πρόβας που δεν καταλήγει σε παράσταση. Αυτό που έχει σημασία στην όλη θεατρική εμπειρία που προσφέρεται στον θεατή είναι το… ταξίδι της πρόβας, η όλη διεργασία της δημιουργίας, των αυτοσχεδιασμών και της διάδρασης μέσα στην ομάδα των ηθοποιών αλλά και την επαφή τους με τον κόσμο που έχει τη δυνατότητα να μπαινοβγαίνει στην αίθουσα καθ' όλη τη διάρκεια της πρόβας.
Το πρότζεκτ της ανοιχτής πρόβας της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου στο Δίπυλον ξεκίνησε τον Οκτώβριο και θα συνεχιστεί μέχρι και τον Απρίλιο. Η αρχική ιδέα ανήκει στον Ακύλλα Καραζήση, ο οποίος υπήρξε ο πρώτος ενορχηστρωτής της όλης προσπάθειας μέχρι και τα τέλη Ιανουαρίου, ενώ τον Φεβρουάριο έδωσε τη σκυτάλη στη Νεφέλη Μαϊστράλη.
Εγώ παρακολούθησα το πρότζεκτ της Ανοιχτής πρόβας στο θέατρο Δίπυλον, που έχει ως κεντρικό άξονα το λογοτεχνικό έργο «Καπούτ» του Κούρτσιο Μαλαπάρτε, που μιλά για τον πόλεμο και τη βία. Ένα θέμα που είναι όλο και πιο επίκαιρο στις μέρες μας.
Η ανοιχτή πρόβα της Πειραματικής Σκηνής στο Δίπυλον
Βρέθηκα στο Δίπυλον και παρακολούθησα πάνω από μια ώρα από το πρότζεκτ της ανοιχτής πρόβας της Πειραματικής Σκηνής. Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν η ενέργεια των ηθοποιών επί σκηνής, ενώ είχαν κάνει ήδη δύο ώρες πρόβα. Ωστόσο, κινούνταν πέρα δώθε στη σκηνή, μεταπηδώντας από τη μια σκηνή στην άλλη, ενώ παρεμβάλλονταν απαγγελίες άλλων κειμένων ή ποιημάτων πάνω στη θεματική του πολέμου, τραγούδια και αυτοσχεδιασμοί με τη φωνή, live μουσική από μια ηθοποιό που έπαιζε βιολοντσέλο. Μια παράσταση που συνδυάζει πολλά και διαφορετικά μέσα, απαιτώντας από τους ηθοποιούς να βρίσκονται συνέχεια σε εγρήγορση.
Η Νεφέλη Μαϊστράλη, που συντόνιζε την πρόβα, κινούταν ανάμεσα στους ηθοποιούς άλλοτε παίζοντας μαζί τους, άλλοτε απαγγέλοντας κείμενα και συνθήματα, άλλοτε κάνοντας αυτοσχεδιασμούς με τη φωνή της. Ανά διαστήματα, τη βλέπαμε να πλησιάζει τους ηθοποιούς και να κάνει κάποιες παρατηρήσεις ή να δίνει οδηγίες. Δεν την είδα να διακόπτει παρά μόνο ελάχιστες φορές διότι, όπως ανάφερε τόσο εκείνη όσο και ο Ακύλλας Καραζήσης, δεν πρόκειται για μια συμβατική πρόβα, όπως την έχουμε συνηθίσει, όπου ο σκηνοθέτης διακόπτει συχνά για να επαναληφθούν οι σκηνές. «Είναι πολύ ανοικτό αυτό που κάνουμε και στόχος δικός μου είναι να το ανοίξω ακόμη περισσότερο», μου ανέφερε μετά τις πρόβες. Δηλαδή το ιδανικό για εκείνη είναι να εναλλάσσονται τα υλικά, αλλά να μην είναι εμφανές στον θεατή ποιος τα κινεί. Ο ρόλος του ενορχηστρωτή, δηλαδή, να αλλάζει χέρια, να μοιράζεται στους ηθοποιούς - να είναι βέβαια ένας κάθε φορά.
Πώς δουλεύουν; «Έχουμε ένα συλλογικό thread, όπου θέτω στους ηθοποιούς κάποια ερωτήματα μέσα στην εβδομάδα. Τα ετοιμάζουν και τα φέρνουν να τα δουλέψουμε στην πρόβα ενώ παράλληλα δουλεύουμε και τα δικά μου υλικά που φέρνω κάθε φορά. Κεντρικός άξονας βέβαια είναι πάντοτε το "Καπούτ". Το κείμενο αυτό, που είναι το βασικό μας υλικό, μας γειώνει κάθε φορά που πάμε να ξεφύγουμε με τα υλικά που φέρνουμε».
Αυτό που έχει ενδιαφέρον για τον θεατή είναι ότι καμία πρόβα δεν είναι σαν την άλλη. Πέρα του ότι έχουν να διαχειριστούν διαφορετικά υλικά κάθε φορά, είναι και οι συνθήκες που ενδέχεται να τους επηρεάσουν. «Δηλαδή μπορεί μια μερα να είμαστε κουρασμένοι, μια άλλη να φέρουμε υλικά που θα μας πάνε κάπου αλλού». Άλλωστε το 4ωρο είναι και για τους ηθοποιούς κάτι πολύ προκλητικό: πώς να διατηρήσεις την ενέργειά σου επί σκηνής για τόσο διάστημα; Σίγουρα τα διαλείμματα βοηθούν, ώστε να πάρουν δυνάμεις.
Η απόσταση ανάμεσα στους ηθοποιούς και το κοινό είναι σχεδόν εκμηδενισμένη. Σαφώς καθόσουν στη θέση σου, αλλά είχες τη δυνατότητα να μετακινηθείς και να βγεις έξω και να ξαναμπείς, περνώντας σχεδόν αναγκαστικά μέσα από τη σκηνή, ανάμεσα στους ηθοποιούς. Δεν είμαστε συνηθισμένοι σε μια τέτοια συνθήκη αλλά σίγουρα κάτι τέτοιο φέρνει τη σκηνή και το θέατρο πιο κοντά σου. Παράλληλα, οι ηθοποιοί επεδίωκαν συχνά μια οπτική επαφή με το κοινό, βάζοντάς σε έντονα στο παιχνίδι.
Πώς ξεκίνησε το πρότζεκτ της Ανοιχτής Πρόβας στην Πειραματική Σκηνή
Αφού παρακολούθησα την πρόβα και μίλησα με τη Νεφέλη Μαϊστράλη, ήθελα να μάθω περισσότερα για το πώς ξεκίνησε το πρότζεκτ τον Οκτώβριο. Γι' αυτό και απευθύνθηκα στον Ακύλλα Καραζήση, ο οποίος είναι και ο σκηνοθέτης της παράστασης και εκείνος που ουσιαστικά πρότεινε την ιδέα της υλοποίησής της.
«Την ιδέα την έχω εδώ και πάρα πολλά χρόνια και την πρότεινα και στη Νεφέλη, η οποία τη δέχτηκε αμέσως. Στη συνέχεια τη δουλέψαμε μαζί ώστε να προσαρμοστεί στις ανάγκες της Πειραματικής Σκηνής. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει ένας ανοιχτός χώρος στον κόσμο, όπου ο κόσμος να μπαινοβγαίνει και εμείς θα δουλεύουμε πάνω σε συγκεκριμένα υλικά. Διαλέξαμε μαζί το μυθιστόρημα "Καπούτ" του Κούρτσιο Μαλαπάρτε, ένα έργο που αναφέρεται στον πόλεμο και στη βία. Αυτό είναι το καλούπι της ιδέας, πάνω στην οποία δουλεύουμε». Η αρχή και ειδικά το τέλος είναι πάντα τα ίδια. Στο ενδιάμεσο κάνουν πολλές αλλαγές, ανάλογα με τον κόσμο, την όρεξη, για να ανανεώνονται και ως ομάδα.
Ο κόσμος που έρχεται να παρακολουθήσει το πρότζεκτ, εν μέρει μπορεί να συμμετέχει, εν μέρει όχι, όπως μου ανέφερε. «Δεν είναι ότι παίρνουμε έναν θεατή και τον βάζουμε συμμετοχικά να κάνει κάτι. Αλλά όταν βλέπαμε για παράδειγμα τους φοιτητές της ΑΣΚΤ που σκιτσάρανε ενώ παρακολουθούσαν την πρόβα, τους δίναμε μεγαλύτερα χαρτιά και τους βάζαμε να σκιτσάρουν ενόσω εμείς παίζαμε. Επίσης, ερχόταν στην πρόβα ένας μουσικός πολύ συχνά. Όταν το ανακάλυψα, τον έβαζα να παίζει πλήκτρα».
Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης συναντά τη Λένα Κιτσοπούλου στην πολύκροτη διασκευή του «Σωσμένου» και μιλάει στην Athens Voice για το θέατρο, το σινεμά και τη ζωή του
17°
