Αυτή την εβδομάδα συμπληρώθηκαν 102 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας. Η φωνή και η δραματική της παρουσία όρισαν έναν νέο τρόπο για να αντιλαμβανόμαστε την όπερα. Ακολουθούν οκτώ από τις πιο σημαντικές εμφανίσεις της επί σκηνής.
Η εμφάνισή της στον απαιτητικό αυτό ρόλο τράβηξε την προσοχή των ιταλικών κύκλων της όπερας. Η «Gioconda» είναι το εμβληματικό ντεμπούτο της Μαρίας Κάλλας στην Αρένα της Βερόνας το 1947, το οποίο σηματοδότησε την αρχή της διεθνούς καριέρας της. Η διάσημη άρια «Suicidio» του έργου έχει συνδεθεί με τη φωνή και την ερμηνεία της.
Ήδη από την πρώτη της ερμηνεία, ο ρόλος έγινε συνώνυμος με την Κάλλας. Η δραματική ερμηνεία της –αυστηρή, τελετουργική και βαθιά ανθρώπινη– υπήρξε σημείο αναφοράς, με αποτέλεσμα η Κάλλας να θεωρείται η σημαντικότερη Νόρμα του 20ού αιώνα. Το 1948, στην παράσταση της Φλωρεντίας διευθυντής ορχήστρας ήταν ο Τούλιο Σεραφίν. Το 1952 στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου εδραιώνεται η διεθνής φήμη της Ελληνίδας υψιφώνου.
Αΐντα, Μεξικό 1950
Η Αΐντα κατείχε σημαντική θέση στα πρώτα χρόνια της καριέρας της Κάλλας και το 1950 η παράσταση της χάρισε το ντεμπούτο της στη Σκάλα του Μιλάνου – το θέατρο στο οποίο σύντομα αναδείχθηκε σε κυρίαρχη ντίβα. Την ίδια χρονιά, τραγούδησε τον ρόλο της πριγκίπισσας από την Αιθιοπία στην Πόλη του Μεξικού, προκαλώντας ενθουσιασμό στο κοινό με την ενσωμάτωση ενός εκπληκτικού υψηλού μι ύφεση στο τέλος της Σκηνής του Θριάμβου, στο σημείο δηλαδή που κλείνει η δεύτερη πράξη της όπερας.
Ο ρόλος της Μήδειας –βίαιος, σκοτεινός, ψυχολογικά ιδιαίτερα σύνθετος– ανέδειξε τη δραματική της δύναμη και το υποκριτικό της βάθος. Η ερμηνεία της θεωρείται αξεπέραστη, ενώ άνοιξε τον δρόμο και για τη μεταγενέστερη κινηματογραφική εκδοχή του έργου. Παραμελημένη για πολλές δεκαετίες, η Μήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι –που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1797– επανήλθε στο προσκήνιο όταν η Μαρία Κάλλας ερμήνευσε για πρώτη φορά τον ομώνυμο ρόλο, το 1953, στο Φεστιβάλ Μουσικού Μαΐου της Φλωρεντίας. Η Ελληνίδα ντίβα συνέχισε να ερμηνεύει τον ρόλο της Μήδειας σε πολλές ακόμα σκηνές, με αποκορύφωμα την ιστορική της εμφάνιση στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, σε σκηνοθεσία του Αλέξη Μινωτή, με σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη.
Τραβιάτα, Μιλάνο 1955
Η Κάλλας προσφέρει μια σπαρακτική Βιολέτα. Ο ρόλος αυτός αποκτά το απαραίτητο δραματικό του βάθος – αρκετοί θα έλεγαν ότι πρόκειται για τη βαθύτερη ερμηνεία της μεγάλης ντίβας. Οι τυχεροί που είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τη θρυλική παραγωγή του Λουκίνο Βισκόντι στη Σκάλα το 1955, θεωρώ ότι δεν μπόρεσαν να ξεχάσουν ποτέ τις μαγικές στιγμές του έργου, ειδικότερα το τέλος της πρώτης πράξης και ολόκληρη την τρίτη.
Το 1964, η Μαρία Κάλλας επιστρέφει στο Royal Opera House του Κόβεντ Γκαρντεν, για μια σειρά παραστάσεων της «Τόσκα», σε σκηνοθεσία του Φράνκο Τζεφιρέλι. Πρόκειται για την τελευταία της πλήρη όπερα. Παρότι η φωνή της είχε φθαρεί, η δραματική της δύναμη παρέμενε συγκλονιστική. Η ερμηνεία της στο «Vissi d’Arte» γίνεται ένα είδος θριαμβευτικού αποχαιρετισμού.
Ρεσιτάλ με Τζουζέπε ντι Στέφανο 1973-1974 (παγκόσμια περιοδεία)
Έπειτα από περίπου 8 χρόνια αποχής από τη σκηνή, η Κάλλας επέστρεψε το 1973 για μια σειρά συναυλιών με τον τενόρο Τζουζέπε ντι Στέφανο. Η περιοδεία (25 Οκτωβρίου 1973 έως το 1974) κάλυψε την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Κορέα και την Ιαπωνία. Οι πιανίστες που τους συνόδευαν ήταν ο Άιβορ Νιούτον και ο Ρόμπερτ Σάδερλαντ. Δεν ήταν μια επιτυχημένη περιοδεία κι αυτό οφείλονταν στην άσχημη κατάσταση της φωνής της Κάλλας. Ήταν όμως μια πολύ σημαντική περιοδεία για ιστορικούς λόγους: ήταν η τελευταία φορά που το κοινό είδε την Κάλλας επί σκηνής. Παρά τις ατέλειες, υπήρχαν στιγμές βαθιάς συγκίνησης που υπενθύμιζαν το σπουδαίο παρελθόν της.
***
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων που αναμένονται την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου, το Μουσείο Μαρία Κάλλας θα παραμείνει κλειστό με βασικό κριτήριο την ασφάλεια του προσωπικού και των επισκεπτών. Το street party για τον εορτασμό της ημέρας γέννησής της Μαρίας Κάλλας, με dj τον Μιχάλη Καμάκα, μεταφέρεται για την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου, στις 20.00.
Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης συναντά τη Λένα Κιτσοπούλου στην πολύκροτη διασκευή του «Σωσμένου» και μιλάει στην Athens Voice για το θέατρο, το σινεμά και τη ζωή του
Ο Θοδωρής Οικονόμου και ο Γιάννης Καλαβριανός μάς επανασυστήνουν το έργο του 1891, με πρωτότυπη μουσική και ενορχήστρωση και καινούργιο κείμενο σε δεκαπεντασύλλαβο
17°
