Πέθανε ο Τζέφρι Άρτσερ, ο μυθιστοριογράφος του οποίου η πολιτική καριέρα κατέληξε σε σκάνδαλο

Ο μυθιστοριογράφος Τζέφρι Άρτσερ πέθανε σε ηλικία 86 ετών. 

Σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του, ο Τζέφρι Άρτσερ υπήρξε υψηλόβαθμος πολιτικός των Συντηρητικών, συγγραφέας μπεστ σέλερ, μέλος της Βουλής των Λόρδων και καταδικασμένος για ψευδορκία. Ο Άρτσερ κατάφερε να ανακάμψει από καταστροφές και, περισσότερες από μία φορές, να ξαναχτίσει μια διαλυμένη ζωή.

Ποιος ήταν ο Τζέφρι Άρτσερ;

Ο Τζέφρι Χάουαρντ Άρτσερ γεννήθηκε στο βόρειο Λονδίνο στις 15 Απριλίου 1940. Μέσα σε δύο εβδομάδες από τη γέννησή του, οι γονείς του μετακόμισαν στο Γουέστον-σούπερ-Μερ του Σόμερσετ, όπου αγόρασαν ένα σπίτι από τη μητέρα του Τζον Κλιζ. Η μητέρα του Άρτσερ, Λόλα, ήταν η πρώτη γυναίκα δημοσιογράφος της εβδομαδιαίας εφημερίδας Weston Mercury.

Αργότερα στη ζωή του, ο Άρτσερ επέμενε ότι ο πατέρας του, Γουίλιαμ, ο οποίος ήταν περίπου 40 χρόνια μεγαλύτερος από τη μητέρα του, ήταν παρασημοφορημένος ήρωας του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Στην πραγματικότητα, ήταν καταδικασμένος απατεώνας, ο οποίος, σύμφωνα με αμερικανική εφημερίδα, πέρασε τα χρόνια του πολέμου εξαπατώντας ανθρώπους στη Νέα Υόρκη. Το 1951, ο νεαρός Άρτσερ πήγε στο σχολείο Γουέλινγκτον στο Σόμερσετ.

Κάποιοι υπέθεσαν λανθασμένα ότι είχε φοιτήσει στο σαφώς πιο γνωστό Wellington College στο Μπερκσάιρ, και ο ίδιος δεν έκανε ιδιαίτερη προσπάθεια να τους διορθώσει. Η ακαδημαϊκή πορεία του Άρτσερ ήταν μάλλον μέτρια και έφυγε από το σχολείο έχοντας αποκτήσει τρία O-levels. Ωστόσο, ξεκίνησε ένα πρόγραμμα γυμναστικής με στόχο να βελτιώσει τη σωματική του διάπλαση, καθώς το αρχικά πολύ αδύνατο σώμα του αποτελούσε αφορμή για πειράγματα από τους συμμαθητές του. Μετά το σχολείο, περιπλανήθηκε χωρίς συγκεκριμένο προσανατολισμό. Υπηρέτησε για λίγο στον στρατό και στη συνέχεια παρακολούθησε ένα σύντομο πρόγραμμα φυσικής αγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες.  Όταν επέστρεψε, εργάστηκε για πέντε μήνες ως δόκιμος αστυνομικός στη Μητροπολιτική Αστυνομία, προτού παραιτηθεί για να γίνει γυμναστής σε ένα μικρό προπαρασκευαστικό σχολείο στο Χάμσαϊρ.

Παρουσίαζε τον εαυτό του ως «Jeffrey Archer, FIFPC, BSc», κάνοντας πολλούς να υποθέσουν ότι είχε αποκτήσει πτυχίο κατά τη διάρκεια της παραμονής του στις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, όπως ανακάλυψε αργότερα ο ανεπίσημος βιογράφος του Μάικλ Κρικ, το εκπαιδευτικό ίδρυμα στο οποίο φέρεται να είχε σπουδάσει στις ΗΠΑ ήταν στην πραγματικότητα ένα κλαμπ μπόντι μπίλντινγκ. Ωστόσο, το Dover College εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ, ώστε υποστήριξε την προσπάθεια του Άρτσερ να γίνει δεκτός στην Οξφόρδη ως φοιτητής, για να παρακολουθήσει μονοετές πρόγραμμα Diploma of Education.

Στην Οξφόρδη διέπρεψε στον στίβο και κέρδισε το περίφημο «Blue», την αθλητική διάκριση που απονέμεται σε φοιτητές για τις επιδόσεις τους σε πανεπιστημιακές αθλητικές διοργανώσεις, αν και υπήρχαν αμφιβολίες για το κατά πόσο το πρόγραμμα σπουδών του του έδινε το δικαίωμα να θεωρείται πλήρες μέλος του πανεπιστημίου. Πιο σημαντικό ήταν ότι ήρθε σε επαφή με συμφοιτητές του που αργότερα θα καταλάμβαναν κορυφαίες θέσεις στην πολιτική, τα οικονομικά και τα μέσα ενημέρωσης.

Παντρεύτηκε επίσης τη Μέρι Γουίντεν, φοιτήτρια χημείας της οποίας η ομορφιά είχε προσελκύσει πλήθος μνηστήρων. «Για μένα ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά», θυμόταν ο μελλοντικός μυθιστοριογράφος, «αλλά δεν νομίζω ότι ίσχυε το ίδιο για εκείνη». Η δημόσια εικόνα του ενισχύθηκε σημαντικά όταν κατάφερε να πείσει τους Beatles να συμμετάσχουν και να στηρίξουν μια προσπάθεια συγκέντρωσης 500.000 λιρών για την Oxfam, φιλανθρωπική οργάνωση την οποία υποστήριζε ο Άρτσερ.

Η Μάργκαρετ Θάτσερ είχε εντυπωσιαστεί από την εξωστρεφή προσωπικότητά του. Αφού υπηρέτησε ως δημοτικός σύμβουλος των Συντηρητικών στο Λονδίνο, μπήκε στη λίστα των υποψηφίων για την ασφαλή έδρα των Τόρις στο Λάουθ του Λίνκολνσαϊρ. Ο δημοσιογράφος των Times Τζον Κλερ ανακάλυψε ότι άλλη φιλανθρωπική οργάνωση στην οποία εργαζόταν ο Άρτσερ υποστήριζε πως είχε κάνει κατάχρηση εξόδων, δηλώνοντας μεταξύ άλλων γεύματα σε ακριβά εστιατόρια του Λονδίνου.

Ο Κλερ πλησίασε τον Άρτσερ και, σύμφωνα με τη δική του αφήγηση, ο υποψήφιος ξέσπασε σε κλάματα και ζήτησε να αποσυρθεί η ιστορία. Τελικά, το δημοσίευμα κυκλοφόρησε, αλλά με πολλές από τις σημαντικές λεπτομέρειες να έχουν παραλειφθεί. Μετά από μια καταστροφική επένδυση, ο Τζέφρι Άρτσερ βρέθηκε αντιμέτωπος με την απειλή της χρεοκοπίας και αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη βουλευτική του έδρα τον Οκτώβριο του 1974. Οι ανησυχίες για την καταλληλότητα του Άρτσερ αγνοήθηκαν από τα μέλη του κόμματος στο Λάουθ, τα οποία τον επέλεξαν ως υποψήφιο. Τον Δεκέμβριο του 1969 κέρδισε την έδρα με μεγάλη πλειοψηφία.

Ο ίδιος και η Μέρι εγκαταστάθηκαν σε ένα ακριβό σπίτι στο Κένσινγκτον και ο Άρτσερ έγινε μέλος των Lloyd's. Παράλληλα, άρχισε να ενισχύει το προφίλ του στο Κοινοβούλιο, όπου θεωρούνταν φιλελεύθερο στέλεχος του κόμματός του. Το 1974, όμως, υπέστη ένα σοβαρό πλήγμα, όταν πείστηκε να επενδύσει σε μια καναδική εταιρεία που υποστήριζε ότι είχε αναπτύξει μια μέθοδο για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Αποδείχθηκε ότι επρόκειτο για απάτη. Ο Άρτσερ είχε συνάψει δεύτερη υποθήκη, ενώ είχε δανειστεί μεγάλα ποσά και από άλλες πηγές, προκειμένου να συγκεντρώσει τα χρήματα για την επένδυση. Αντιμέτωπος με την απειλή της χρεοκοπίας, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη βουλευτική του έδρα. Ωστόσο, κατάφερε να καταλήξει σε συμφωνία με τους πιστωτές του και το 1976 έγραψε το πρώτο του μυθιστόρημα, Not a Penny More, Not a Penny Less.

Το βιβλίο αφηγείται την άνοδο ενός Αμερικανού μετανάστη από αγγελιοφόρο σε μεγιστάνα των επιχειρήσεων και ήταν εν μέρει εμπνευσμένο από τα δικά του οικονομικά προβλήματα, συμβάλλοντας σημαντικά στην επίλυσή τους. Παρά την απαξίωσή του από πολλούς κριτικούς, το βιβλίο πούλησε καλά στις ΗΠΑ και στη συνέχεια στη Βρετανία, αποφέροντας στον Άρτσερ σημαντικά έσοδα από δικαιώματα.

Τρία χρόνια αργότερα, το Kane and Abel, ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα για την πολυτάραχη οικονομική πορεία δύο ανδρών που αρχικά δεν μοιράζονταν τίποτα παρά μόνο την ημερομηνία γέννησής τους, έγινε ανάρπαστο. Το τρίτο μυθιστόρημά του, First Among Equals, που κυκλοφόρησε το 1984 και περιγράφει τον αδυσώπητο ανταγωνισμό για την ανάδειξη του επόμενου πρωθυπουργού, εδραίωσε τη θέση του Άρτσερ ως ενός από τους πιο εμπορικούς και πιο ακριβοπληρωμένους συγγραφείς της Βρετανίας. Τα έσοδα του επέτρεψαν να αγοράσει το Old Vicarage στο Γκράντσεστερ, κοντά στο Κέιμπριτζ, πρώην κατοικία του ποιητή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου Ρούπερτ Μπρουκ, καθώς και ένα ρετιρέ στο Λονδίνο. Εκεί διοργάνωνε θρυλικά πάρτι, στα οποία υποδεχόταν την αφρόκρεμα της κοινωνίας, προσφέροντας σαμπάνια και shepherd's pie.

Το First Among Equals είχε αφήσει να διαφανεί η έντονη επιθυμία του Άρτσερ να επιστρέψει στην πολιτική. Η ευκαιρία ήρθε το 1985, όταν η Μάργκαρετ Θάτσερ, εντυπωσιασμένη από την ενεργητικότητα και την προσωπικότητά του, του προσέφερε άμισθη θέση ως αναπληρωτή προέδρου του Συντηρητικού Κόμματος, με αρμοδιότητα τη συγκέντρωση χρημάτων. Η θητεία του διήρκεσε μόλις έναν χρόνο.

Τα πολιτικά σκάνδαλα

Τον Οκτώβριο του 1986, η News of the World δημοσίευσε φωτογραφία του φίλου του Άρτσερ, Μάικλ Στακπόουλ, να πληρώνει 2.000 λίρες σε μια εργαζόμενη στο σεξ, τη Μόνικα Κόγκλαν. Τα χρήματα υποτίθεται ότι αποτελούσαν δωροδοκία προκειμένου να την πείσει να φύγει στο εξωτερικό, ώστε να αποφύγει την προσοχή του Τύπου. Και ενώ η News of the World δεν υποστήριξε ότι ο Άρτσερ είχε συνευρεθεί με την Κόγκλαν, η Daily Star ήταν λιγότερο συγκρατημένη.

Ο Άρτσερ παραιτήθηκε από τη θέση του στο κόμμα και μήνυσε τη Star για συκοφαντική δυσφήμηση. Στο δικαστήριο υποστήριξε ότι η πληρωμή ήταν μια χειρονομία καλής θέλησης προς μια γυναίκα που αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες. Φίλοι του παρείχαν επίσης άλλοθι για τη νύχτα κατά την οποία, σύμφωνα με τον ισχυρισμό της Star, ο Άρτσερ απολάμβανε την παρέα της Κόγκλαν. Μετά τη δικαστική του νίκη στη μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση, ο Τζέφρι Άρτσερ επέστρεψε στην πολιτική.

Καθοριστική για την έκβαση της υπόθεσης ήταν η κατάθεση της Μέρι Άρτσερ. Η εμφάνισή της στο δικαστήριο εντυπωσίασε τόσο πολύ τον δικαστή, κ. Justice Caulfield, ώστε κατά την τελική αγόρευσή του διερωτήθηκε γιατί ένας άνδρας με μια τόσο «γοητευτική» σύζυγο θα συνευρισκόταν με ιερόδουλες. «Χρειάζεται ψυχρό, χωρίς αγάπη, σεξ με προφυλακτικό ένας άνδρας σαν κι αυτόν;» διερωτήθηκε ο Κόλφιλντ, «σε ένα βρώμικο ξενοδοχείο, γύρω στις παρά τέταρτο τη νύχτα της Τρίτης, μετά από μια βραδιά στο Caprice;»

Οι ένορκοι αποφάνθηκαν υπέρ του Άρτσερ και του επιδίκασαν αποζημίωση 500.000 λιρών. Η News of the World κατέληξε αργότερα σε εξωδικαστικό συμβιβασμό μαζί του, αναγνωρίζοντας ότι και η ίδια τον είχε συκοφαντήσει.

Επέστρεψε στη συγγραφή των βιβλίων του, τα οποία συνέχισαν να πωλούν. Εκείνη την εποχή, η περιουσία του εκτιμάτο σε περισσότερες από 50 εκατομμύρια λίρες. Το 1992, ο Συντηρητικός πρωθυπουργός Τζον Μέιτζορ τού προσέφερε ισόβια έδρα στη Βουλή των Λόρδων, σε αναγνώριση του έργου του με μια φιλανθρωπική οργάνωση που είχε δημιουργηθεί για να βοηθήσει τους Κούρδους οι οποίοι υφίσταντο διώξεις από τον Ιρακινό ηγέτη Σαντάμ Χουσεΐν. Η σύζυγός του, στο μεταξύ, είχε γίνει μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Anglia Television, η οποία το 1994 βρέθηκε στο επίκεντρο πρότασης εξαγοράς. Την επομένη της συζήτησης της πρότασης από το διοικητικό συμβούλιο, ο Άρτσερ αγόρασε 50.000 μετοχές της εταιρείας για λογαριασμό ενός φίλου.

Όταν έγινε γνωστή η είδηση για την εξαγορά, η αξία των μετοχών αυξήθηκε και ο Άρτσερ κέρδισε σχεδόν 78.000 λίρες. Μεταγενέστερη έρευνα τον απάλλαξε από την κατηγορία της χρηματιστηριακής εκμετάλλευσης εμπιστευτικών πληροφοριών, όμως η υπόθεση επιβάρυνε τις σχέσεις του με τους Συντηρητικούς, οι οποίοι βρίσκονταν ήδη αντιμέτωποι με δικές τους υποθέσεις σχετικά με καταγγελίες για πολιτική διαφθορά και προνόμια.

Απτόητος, ο Άρτσερ, με την υποστήριξη του νέου ηγέτη των Συντηρητικών, Γουίλιαμ Χέιγκ, επιλέχθηκε το 1999 ως υποψήφιος του κόμματος για τη δημαρχία του Λονδίνου. Για ακόμη μία φορά, η απειλή ενός σκανδάλου οδήγησε στην παραίτησή του, όταν η News of the World δημοσίευσε συνέντευξη με τον πρώην φίλο του Άρτσερ, Τεντ Φράνσις. Ο Φράνσις υποστήριξε ότι ο πολιτικός είχε πει ψέματα ενόρκως στην αγωγή του 1987 κατά της Daily Star και ο Άρτσερ παραιτήθηκε από υποψήφιος δήμαρχος την επόμενη ημέρα. «Αυτό είναι το τέλος της πολιτικής για τον Τζέφρι Άρτσερ», δήλωσε ο Γουίλιαμ Χέιγκ. «Δεν θα ανεχθώ τέτοια συμπεριφορά στο κόμμα μου».

Η επιτυχία των βιβλίων του επέτρεψε στον Άρτσερ να διατηρήσει έναν πολυτελή τρόπο ζωής. Το 2000, ο Άρτσερ κατηγορήθηκε για ψευδορκία και παρακώλυση της απονομής δικαιοσύνης. Την ίδια περίοδο, το θεατρικό του έργο The Accused έκανε πρεμιέρα στο Λονδίνο. Η υπόθεση αφορούσε μια δολοφονία, με το κοινό να έχει τον ρόλο των ενόρκων και να αποφασίζει στο τέλος κάθε παράστασης αν ο πρωταγωνιστής ήταν ένοχος ή όχι.

Τον Μάιο του 2001, έναν μήνα μετά τον θάνατο της Μόνικα Κόγκλαν σε τροχαίο δυστύχημα, ο Άρτσερ δικάστηκε. Αυτή τη φορά, η κατάθεση της συζύγου του δεν έπεισε το δικαστήριο. Κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης. Λίγο μετά την καταδίκη του, η αστυνομία άρχισε να ερευνά καταγγελίες για διαφθορά. Οι καταγγελίες αφορούσαν τη φιλανθρωπική οργάνωση για τους Κούρδους, στην οποία είχε εμπλακεί ο Άρτσερ. Είχαν διατυπωθεί καταγγελίες ότι μεγάλο μέρος των 57 εκατομμυρίων λιρών που υποστήριζε ότι είχε συγκεντρώσει δεν έφτασε ποτέ στους Κούρδους. Ωστόσο, η αστυνομία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Άρτσερ είχε στην πραγματικότητα λάβει ο ίδιος πολύ μικρό μέρος των δωρεών.

Ο λόρδος Άρτσερ συνέχισε να εκδίδει μυθιστορήματα μέχρι τα μέσα της όγδοης δεκαετίας της ζωής του. Αρχικά στις φυλακές υψίστης ασφαλείας του Μπέλμαρς και στη συνέχεια στις φυλακές Γουέιλαντ, ο Άρτσερ αξιοποίησε την περίοδο εγκλεισμού του γράφοντας μια τριλογία για τη ζωή του στη φυλακή, με τίτλο My Prison Diary.

Δύο χρόνια αργότερα αποφυλακίστηκε, έχοντας εκτίσει τη μισή ποινή του. «Έμαθα πολλά από αυτή την εμπειρία», δήλωσε. «Οι Βρετανοί είναι πολύ συγχωρητικοί άνθρωποι». Διατήρησε την έδρα του στη Βουλή των Λόρδων, καθώς δεν υπήρχε μηχανισμός για την απομάκρυνση ενός λόρδου που είχε υποπέσει σε παράπτωμα. Παρέμεινε μέλος της βρετανικής Άνω Βουλής μέχρι την επίσημη αποχώρησή του το 2024.

Συνέχισε να γράφει μέχρι τα μέσα της όγδοης δεκαετίας της ζωής του, κυκλοφορώντας τουλάχιστον ένα, αν όχι δύο, μυθιστορήματα κάθε χρόνο. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του κυκλοφόρησαν αρκετοί τόμοι από τα Clifton Chronicles, που αφηγούνται την πολυτάραχη ζωή του πρώην λιμενεργάτη Χάρι Κλίφτον. Υπήρξαν επίσης επτά μυθιστορήματα για έναν φανταστικό αστυνομικό, τον Γουίλιαμ Γουόργουικ, ο οποίος ξεκινά ως απλός αστυνομικός στη Μητροπολιτική Αστυνομία και φτάνει στην κορυφή του επαγγέλματός του.

Τον Ιανουάριο του 2026, ο 85χρονος τότε Άρτσερ ανακοίνωσε ότι το επερχόμενο μυθιστόρημά του, Adam and Eve, θα ήταν το τελευταίο του. Πρόκειται για μια επική ιστορία εμπνευσμένη από την αναποφασιστικότητα του Χίτλερ σχετικά με το αν θα εισβάλει στη Βρετανία. Ο Άρτσερ έδωσε όλο του το είναι σε αυτό το έργο. Ελάχιστοι κριτικοί επαίνεσαν το ύφος της γραφής του Άρτσερ, το χιούμορ του ή το συναισθηματικό βάθος των χαρακτήρων του. Κανείς, όμως, δεν μπορούσε να συναγωνιστεί το ταλέντο του στις ασταμάτητες, φιλόδοξες ιστορίες ανέλιξης από τη φτώχεια στον πλούτο, οι οποίες, μόλις ξεκινούσαν, ήταν αδύνατο να αφήσει κανείς από τα χέρια του. Ο λόρδος Άρτσερ συχνά έμοιαζε ανίκανος να διαχωρίσει τα αυτοβιογραφικά γεγονότα από τη φαντασία, στην αδιάκοπη προσπάθειά του να εξασφαλίσει δημόσια αναγνώριση.

Πηγή: BBC