Η μαύρη Ωραία Ελένη και ο Καποδίστριας

Το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα δω την Οδύσσεια του Κρίστοφερ του Νόλαν (δεν είμαι φαν ούτε του ίδιου, ούτε του έντεχνου Χόλιγουντ γενικώς) πράγμα που σημαίνει ότι αν η Ωραία Ελένη του είναι Μαύρη, Μογγόλα ή Ινδιάνα μου είναι παντελώς αδιάφορο. Δεν λέω ότι δεν γελάω στην ιδέα μια Ωραίας Ελένης με καταγωγή από την υποσαχάρια Αφρική, λέω ότι εκτός από γέλιο δεν μου προκαλεί ούτε ενόχληση, ούτε θυμό, ούτε καμιά υπαρξιακή ανησυχία σαν αυτή από την οποία βλέπω αν υποφέρουν πολλοί συμπολίτες αλλά και αλλοδαποί, όπως ο φίλος του Τζέφρι του Επσταιν, ο Ίλον ο Μασκ.

Ο πολιτικός εξαναγκασμός που οδηγεί στην προσθήκη μαύρων ηθοποιών, ακόμα και σε ιστορίες στις οποίες μοιάζουν εντελώς αταίριαστοι, οδηγεί όντως σε γελοία αποτελέσματα αλλά το πρόβλημα το έχουν οι ίδιες οι ταινίες και τα σίριαλ που υποκύπτουν σ’ αυτόν. Κι αν υπάρχει ένα γενικότερο πρόβλημα, αυτό το αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία και γενικώς χώρες που εκμεταλλευτήκαν το δουλεμπόριο που ανθούσε στην Αφρική και που τώρα τις έχει πιάσει μια αυτοκαταστροφική ομαδική παράκρουση ενοχών για το παρελθόν.

Αλλά εμείς γιατί να νοιαζόμαστε για όλα αυτά; Μπορούμε να γελάμε και να κοροϊδεύουμε, αλλά γιατί να μας νοιάζει στ’ αλήθεια;

«Μα πρόκειται για τη δική μας μυθολογία που την διαστρεβλώνει», θα πει κάποιος και όντως μια μαύρη Ωραία Ελένη (ή Αφροδίτη ή δεν ξέρω κι εγώ ποια άλλη) δείχνει ότι ο δημιουργός δεν σέβεται και πολύ την ιστορία του βάζοντας την να υπηρετεί μια πολιτική μόδα της εποχής (αλλά και εμπορική αν κανείς σκεφτεί ότι περίπου το 10% του πληθυσμού των ΗΠΑ είναι μαύροι). Αλλά αυτό δεν κάνει πάντα το εμπορικό σινεμά; Παίρνει ιστορίες παλιές και τις προσαρμόζει στις ανάγκες του κοινού και του ταμείου (μερικές φορές μάλιστα τις παραμορφώνει κιόλας). Αν η ταινία είναι καλή, τελικά η ιστορία κερδίζει κι ας είναι και κάπως πειραγμένη. Αν μια ταινία είναι πιστή στο πρωτότυπο υλικό αλλά δεν βλέπεται, τότε και το πρωτότυπο υλικό πάει χαμένο.

Εννοείται ότι αν ο Κρίστοφερ Νόλαν γύριζε μια ταινία βασισμένη στην κινέζικη μυθολογία, μάλλον δεν θα έβαζε και έναν μαύρο ηθοποιό να παίξει έναν Κινέζο ήρωα, αλλά ακόμα κι αυτό δεν είναι σώνει και καλά τόσο κακό. Η Οδύσσεια είναι ένα δυτικό κείμενο και οι δημιουργοί της Δύσης το νιώθουν τόσο οικείο, τόσο δικό τους, ώστε να μπορούν να παίξουν μαζί του χωρίς ενοχές. Η φράση «οικουμενικότητα του ελληνικού πολιτισμού» που τόσο χαιρόμαστε και καμαρώνουμε όταν την ακούμε, αυτό ακριβώς σημαίνει. Ότι όλοι στη Δύση νιώθουν τον πολιτισμό μας και δικό τους.

Και ρε σεις σοβαρά τώρα. Εδώ ο Σμαραγδής πήρε ένα ιστορικό πρόσωπο και την πρόσφατη ελληνική ιστορία (που κι αυτό δεν είναι τρομερό... Όσοι πιστέψουν την «ιστορία» της ταινίας μάλλον μπούρδες θα πίστευαν έτσι κι αλλιώς, ενώ η δημόσια συζήτηση μπορεί και λίγο να τους ξεστραβώσει) και τους άλλαξε τα φώτα. Είναι δυνατόν να μας πειράζει στ’ αλήθεια το χρώμα της Ωραίας Ελένης; Και μπράβο μας.