Ο ήχος της πτώσης: Η ποιητικότητα της γερμανικής ιστορίας

Σε απομακρυσμένο γερμανικό αγρόκτημα των αρχών του 20ού αιώνα, τα κορίτσια μιας πολύτεκνης οικογένειας προσπαθούν να βρουν τη θέση τους σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η αγωνία του πολέμου, οι θρησκευτικοί καταναγκασμοί και τα ανείπωτα οικογενειακά μυστικά.

Στη μόλις δεύτερη ταινία της η 41χρονη Γερμανίδα Μάσα Σιλίνσκι («Dark Blue Girl», 2017) έφτιαξε μια εντυπωσιακή –σχεδόν επικών διαστάσεων– τοιχογραφία της γερμανικής ιστορίας, που δεν ακολουθεί μια ενιαία γραμμική αφήγηση, αλλά πορεύεται με τη λογική ενός αινιγματικού φεμινιστικού παλίμψηστου που αλλάζει σχήμα και μορφή, καθώς πηγαινοέρχεται στον χρόνο. Η αρχή δίνεται με ένα, ασπρόμαυρο σχεδόν, ψυχόδραμα για την αυστηρή θρησκευτικότητα μιας οικογένειας, τα νεαρά μέλη της οποίας είναι αποσβολωμένα με τους τρομακτικούς φολκλορικούς θρύλους που ακούν. Η εναρκτήρια σεκάνς εκτυλίσσεται λίγα χρόνια πριν ξεσπάσει ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος και η πλοκή σταματά απότομα, για να μας μεταφέρει στον χρόνο με σταθερό σύμβολο τη γερμανική αγροικία. Η Σιλίνσκι στην ιστορική περιπλάνησή της μας ταξιδεύει είτε στο σήμερα, όπου γνωρίζουμε τους νέους ενοίκους του ανακαινισμένου αγροτόσπιτου, είτε στα πολύχρωμα 80s, όπου η νεαρή ηρωίδα πασχίζει να βρει εκτόνωση στην καταπιεσμένη λίμπιντό της, είτε στα σκοτεινά 40s, όπου η νεαρή Έρικα νιώθει μια περίεργη έλξη για τον ανάπηρο θείο της.

Στις τέσσερις διαφορετικές ιστορίες πρωταγωνιστούν αντίστοιχα κορίτσια (κατά χρονολογική εμφάνιση η μικρή Άλμα, η Έρικα, η Αντζέλικα και η Λένκα), τα οποία κουβαλούν τα τραύματα της πατριαρχίας, που κληροδοτούνται από γενιά σε γενιά. Η Σιλίνσκι επιχειρεί κάτι φιλόδοξο και σε μεγάλο βαθμό τα καταφέρνει, καθώς η ταινία της είναι μια συναρπαστική αλληγορία για τη γυναικεία φύση και τα φαντάσματα της ζωής. Η υψηλής αισθητικής αρχική ιστορία της Άλμα είναι αριστουργηματική, θυμίζοντας έντονα το σινεμά του Μίκαελ Χάνεκε, αλλά στα επόμενα κεφάλαια οι θετικές εντυπώσεις αμβλύνονται κάπως. Η ψυχαναλυτική εμμονή της σκηνοθέτριας στα διάφορα επεισόδια από τις ερωτικές κυρίως ζωές των ηρωίδων δεν έχει την ίδια δυναμική. Ακόμη κι έτσι πάντως, ο αποκαλυπτικός χαρακτήρας ενός φιλμ που μιλάει για την ιστορία της γυναίκας στη Γερμανία των τελευταίων 100 ετών δεν γίνεται να περάσει απαρατήρητος. Όπως συνέβη άλλωστε και στις Κάννες, όπου η ταινία ήταν εκ των φαβορί για τον Χρυσό Φοίνικα, αποσπώντας τελικά το Βραβείο της Επιτροπής.