Γιατί τα ταξίδια στον χρόνο γίνονται όλο και πιο δημοφιλή

Αν και πολύ δημοφιλής εδώ και δεκαετίες, η ιδέα του ταξιδιού στο χρόνο δεν υπήρχε καν πριν τα τέλη του 1800. Η ανθρώπινη ικανότητα να ταξιδεύει στο χώρο καθέτως μέσω αερόστατου και η μεγαλύτερη ελευθερία του να ταξιδεύει οριζοντίως μέσω των σιδηροδρόμων πυροδότησε τη φαντασία συγγραφέων όπως ο H.G. Wells και τους έκανε να αναρωτηθούν τι θα συνέβαινε αν μπορούσαμε να ταξιδέψουμε και στον χρόνο.

Κατά τη διάρκεια του επόμενου αιώνα, έννοιες όπως time slips, time loops και alternative timelines εισήλθαν σταδιακά στον mainstream διάλογο, και εδραιώθηκαν στις αρχές του 21ου αιώνα με έργα όπως το «The Time Traveler's Wife» του 2003 της Audrey Niffenegger. Σε αυτό, το ταξίδι στο χρόνο γίνεται μια ισχυρή μεταφορά για την παροδικότητα ακόμα και της πιο μόνιμης σχέσης, της αγάπης, της απώλειας, της απουσίας και της λαχτάρας, της ευθραυστότητας και της περιπλοκότητας των σχέσεών μας. Στο New York Times Books Review, η Elisabeth Egan αποδίδει τη δημοτικότητα του βιβλίου «The Midnight Library» εν μέρει στην «πανδημία η οποία μας άλλαξε τη ζωή, ανακατεύοντας τις προτεραιότητές μας» - μια εξήγηση που ίσως ισχύει και για τη δημοτικότητα του ταξιδιού στο χρόνο γενικά.

Οι επόμενες δεκαετίες είδαν εκθετικές αυξήσεις στα βιβλία, τις τηλεοπτικές εκπομπές και τις ταινίες που επικεντρώνονται σε θέματα που σχετίζονται με το ταξίδι στο χρόνο, από το «Outlander» (βασισμένο στη σειρά βιβλίων που κυκλοφόρησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990), το Καναδικό «Being Erica», το Γαλλικό «The Seven Lives of Lea», το Γερμανικό «Dark», και το Αμερικάνικο «Manifest». Η ιδέα του ταξιδιού στο χρόνο όμως δεν παραμένει μόνο στις οθόνες και στο χαρτί, αλλά επεκτείνεται και στα επιτραπέζια παιχνίδια. Ο Paul Booth, διοργανωτής ενός συνεδρίου ποπ κουλτούρας με θέμα το ταξίδι στο χρόνο, στο Πανεπιστήμιο DePaul τον Μάιο του 2023, συνδέει επίσης τη δημοτικότητα του ταξιδιού στο χρόνο με την τρέχουσα χρονική και κοινωνική περίοδο: «Υπάρχει μια κοινή απέχθεια για το τρέχον κλίμα — πολιτικό και πολιτιστικό. Οι άνθρωποι έχουν μπουχτίσει. Το ταξίδι στο χρόνο προσφέρει μια εγκεφαλική απόδραση. Υπάρχει μια αίσθηση αποκάλυψης στον κόσμο σήμερα,» και σημειώνει ότι περισσότερα από 100 παιχνίδια με θέμα το ταξίδι στο χρόνο αναφέρονται στο BoardGameGeek.

Ενώ έργα όπως το «The Time Traveler's Wife» τονίζουν τις εντάσεις μεταξύ της επιθυμίας μας για έλεγχο και εντέλει της έλλειψης αυτού, γενικά, το ταξίδι στο χρόνο μπορεί να είναι τόσο ελκυστικό λόγω της ικανότητάς του να υποδηλώνει ότι η ύπαρξή μας είναι σκόπιμη, και ότι οι επιλογές μας έχουν ισχύ. Διαφορετικά, γιατί οι ταξιδιώτες του χρόνου στο παρελθόν προειδοποιούνται τόσο συχνά ότι ακόμη και μια τυχαία μικρή πράξη μπορεί να επηρεάσει το μέλλον;

Ο Booth επισημαίνει επίσης ότι η επιλογή ήταν μία διαδεδομένη θεματολογία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. «Υπήρξε πολύς διάλογος γύρω από την ατομική μας δύναμη να προστατεύσουμε τους άλλους (the herd – το κοπάδι), και αντίστροφα, για τα ατομικά μας δικαιώματα, δηλαδή του να φοράμε μάσκα ή όχι, να εμβολιαζόμαστε ή όχι». Αναφέρει, δε, μια ποικιλία άλλων επιρροών στη δημοτικότητα του ταξιδιού στο χρόνο, συμπεριλαμβανομένου του Διαδικτύου και του πως διαχωρίστηκαν ή «θρυμματίστηκαν» οι ζωές μας. «Ο συνδυασμός της διαδικτυακής τεχνολογίας με την παραδοσιακή τεχνολογία αντανακλά μια αυξανόμενη αλλαγή στον τρόπο που η κουλτούρα και η κοινωνία μας κατανοεί και αντιμετωπίζει το χρόνο, τη μνήμη και την ιστορία», λέει ο Booth. «Για παράδειγμα, στο Facebook η περσόνα που δημιουργούμε συνεχίζει να ζει πολύ μετά τον θάνατο του ατόμου». Τα social media, λέει, κάνουν τις εμπειρίες μας να φαίνονται ταυτόχρονα διαχρονικές και εφήμερες.

Η πανδημία προκάλεσε επίσης μια ευρέως διαδεδομένη αυξημένη επίγνωση του θανάτου, και τι καλύτερο για να αποφευχθεί - ή να επεξεργαστεί - η πραγματικότητα αυτού; Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να συμβιβαστούμε με την αναπόφευκτη διαγραφή του χρόνου από την ικανότητα να σπάσουμε τα όρια που μας επιβάλλει ο χρόνος μέσω αυτών των ιστοριών.

Σχετικό Άρθρο

Lifestyle Solocation θα πει «περνώ και μόνη μου καλά»

Λίνα Μανδράκου 26.07.2023, 13:40

Ίσως είναι μια φυσική εξέλιξη το να φανταζόμαστε να γυρνάμε πίσω τον χρόνο, να παίζουμε τον ήρωα, να αλλάζουμε τα αποτελέσματα — ή να φανταζόμαστε να επισκεφτούμε το μέλλον, και να κάνουμε καλύτερες επιλογές. Ίσως ο περιορισμός αυτός τροφοδότησε την περιπλάνηση μας ή μας οδήγησε να αναζητήσουμε παρηγοριά στη νοσταλγία, να επιδοθούμε στην εκπλήρωση της επιθυμίας και τη δυνατότητα που προσφέρει η φαινομενικά απείρως ευέλικτη φανταστική συσκευή που είναι το ταξίδι στο χρόνο.

Με πληροφορίες από Salon