Offside: Ένα χαρακτηριστικό δείγμα του ψυχωμένου ιρανικού σινεμά

Τι είναι αυτό που κάνει το ποδόσφαιρο το πιο δημοφιλές άθλημα σε όλο τον πλανήτη; Ένα άθλημα στο οποίο 22 παίκτες μπορεί να αγωνίζονται για ενενήντα (τουλάχιστον) λεπτά στα όρια των σωματικών και ψυχικών τους δυνατοτήτων κι όμως να φύγουν από το γήπεδο χωρίς να κερδίσει κανείς; Στα υπόλοιπα ομαδικά αθλήματα (δηλαδή παιχνίδια), συνήθως (και με ελάχιστες εξαιρέσεις) κερδίζει ο καλύτερος. Κι όταν λέμε ο καλύτερος εννοούμε την ομάδα με τους περισσότερους πόρους, η οποία είναι σε θέση να εξασφαλίσει τους καλύτερους παίκτες, προπονητές, φυσιοθεραπευτές και υποστηρικτικό προσωπικό εν γένει, γήπεδα, εξοπλισμό κ.λπ., για να στηρίξει την προσπάθεια προς τον στόχο της νίκης και έπειτα της κατάκτησης κάποιου τίτλου. Στο ποδόσφαιρο η ιστορία έχει δείξει πως υπάρχουν πολλοί τυχαίοι παράγοντες οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά το αποτέλεσμα και που τελικά κάνουν αυτό το άθλημα τόσο αγαπητό. Γιατί εκεί, η μικρή ομάδα μπορεί να κερδίσει τη μεγάλη, ο Δαυίδ μπορεί να κερδίσει τον Γολιάθ, ο φτωχός μπορεί να κερδίσει τον πλούσιο. Και καθώς ο θεατής πάντα έχει την τάση να υποστηρίζει το αουτσάιντερ (κι ο οπαδός πάντα να αισθάνεται αουτσάιντερ) κι όχι το φαβορί –γιατί αυτό φτιάχνει μια ενδιαφέρουσα ιστορία, η νίκη του αουτσάιντερ– το ποδόσφαιρο έχει όλα τα συστατικά για να παράγει διαρκώς ένα τέτοιο αφήγημα. Είναι θέμα πολιτικό. Το σινεμά είναι επίσης πολιτικό (όταν θέλει). Με αφορμή τον χθεσινοβραδινό τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου, σήμερα βλέπουμε το αιχμηρό «Offside» του Τζαφάρ Παναχί.

Τον Ιούνιο του 2005 το στάδιο Αζαντί της Τεχεράνης βράζει καθώς η εθνική ποδοσφαιρική ομάδα ανδρών του Ιράν, αγωνίζεται με την ομάδα του Μπαχρέιν για την πρόκριση στο Παγκόσμιο Κύπελο Ποδοσφαίρου. Καθώς η είσοδος στις γυναίκες απαγορεύεται επισήμως από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, σε ανδρικούς αθλητικούς αγώνες, μια ομάδα κοριτσιών μεταμφιέζονται ανεπιτυχώς σε αγόρια για να τρυπώσουν στο γήπεδο, χωρίς να γλιτώσουν τη σύλληψη.

Βραβευμένο με την Αργυρή Άρκτο στη Μπερλινάλε του 2006, διασκεδαστικό και σε κάποιες στιγμές αληθινά αστείο, γυρισμένο στο μεγαλύτερο μέρος του κατά τη διάρκεια του αγώνα και των πανηγυρισμών, το ατρόμητο «Offside» είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα του ψυχωμένου ιρανικού σινεμά, το οποίο καυτηριάζει και ξεσκεπάζει σε όλο τον κόσμο την οπισθοδρομική κοινωνία με τους αναχρονιστικούς και καταπιεστικούς κανόνες, καθώς και την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ιρανικού καθεστώτος, το οποίο έχει καταδικάσει σε φυλάκιση τον Τζαφάρ Παναχί, του έχει απαγορεύσει να κάνει ταινίες και να ταξιδεύει στα διεθνή φεστιβάλ στα οποία βραβεύεται την τελευταία δεκαετία.

Το «Offside» είναι διαθέσιμο στο YouTube.

Offside
Ιράν, 2006, Έγχρωμη
Δράμα / Κωμωδία / Αθλητική, 93’
Σκηνοθεσία: Τζαφάρ Παναχί
Σενάριο: Τζαφάρ Παναχί, Σαντμέρ Ραστίν
Πρωταγωνιστούν:  Σιμά Μομπάρακ-Σάχι, Σαγιεστέ Ιρανί, Αΐντα Σαντεγκί, Σαφάρ Σαμαντάρ