Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ

Και τι δεν του καταλόγισαν του Κεν Λόουτς οι αντίθετοι με τις «προλεταριακές» του ιδέες κριτικοί: δημαγωγικός, ξεπερασμένος, διδακτικός, προβλέψιμος. Ε, λοιπόν όλα αυτά είναι λόγια του αέρα! Χωρίς να ανήκουμε στους μόνιμους υποστηρικτές του σινεμά του –ναι, υπάρχουν ταινίες του που δεν μας άρεσαν όπως το «Τραγούδι της Κάρλα» κ.ά.– αναγνωρίζουμε σε αυτό μια συνέπεια. Όχι μόνο ιδεολογική αλλά και καλλιτεχνική. Ο «Ντάνιελ Μπλέικ» είναι από πολλές απόψεις μια σημαντική ταινία που βρίσκεται μακριά από ρηχές πολιτικές αναλύσεις και επιπόλαιους αφορισμούς. Είναι μια διευσδυτική ταινία για τον άνθρωπο της εποχής μας (η σύχρονη κρίση, η αδιάλλακτη στάση ενός κράτους τιμωρού προς τους μη έχοντες, ο καπιταλισμός ως ρίζα του κακού για ό,τι συμβαίνει σήμερα κ.ά.) χτισμένη όμως σε διαχρονικές αδιαπραγμάτευτες αξίες, που εκτιμήθηκε από τον Τζορτζ Μίλερ και τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής στις Κάννες, τιμώντας την δίκαια με τον Χρυσό Φοίνικα. Ναι, το βραβείο κάλλιστα θα μπορούσε να πάει και στο «Τόνι Έρντμαν», αλλά προφανώς στα μέλη της κριτικής επιτροπής μέτρησε περισσότερο η «αλήθεια» της ταινίας του Λόουτς. Η ειδοποιός διαφορά με παλιές ταινίες του 80χρονου Βρετανού είναι πως εδώ το λιτό και ψύχραιμο –όσο γίνεται– ανθρωποκεντρικό δράμα του, γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ ρεαλισμού και... σουρεαλιστικής πραγματικότητας (η εικόνα της παράλογης βρετανικής γραφειοκρατίας είναι τόσο οικεία και σε μας τους Έλληνες) με μια σχεδόν ποιητική πινελιά που έχει τα στοιχεία της αλληγορίας. Ο Λόουτς όμως κάνει αυστηρά ρεαλιστικό σινεμά με κύριο αίτημα την κοινωνική δικαιοσύνη. Αλλά είναι τέτοιας έντασης η γκροτέσκα κρατική «τυραννία» για τον ανυπεράσπιστο πολίτη, ώστε στο διαρκή εξευτελισμό των βασικών χαρακτήρων του (κάποια στιγμή ο Μπλέιν γίνεται φίλος μιας ανύπαντρης μητέρας και των δύο ανήλικων παιδιών της, που παλεύουν για την επιβίωση) ο σκηνοθέτης αναγκάζεται να στραφεί και σε άλλους διαύλους έκφρασης. Η ακραία κωμική σκηνή της αρχής με τις παράλογες ερωτήσεις της κοινωνικής λειτουργού, το αναπάντεχο ξέσπασμα της ηρωίδας στο συσσίτιο, η «σεξπιρική» σεκάνς του γκράφιτι, η διαρκής υπενθύμιση της ανθρώπινης μυστηριώδους φύσης μέσω των σκαλιστών ξύλινων ψαριών, είναι μερικές μόνο από τις λεπτομέρειες μιας ταινίας σπάνιας ωριμότητας και αφοπλιστικής ανθρωπιάς.