16 μεγάλοι αρχιτέκτονες του 21ου αιώνα

Στις αρχές του 21ου αιώνα, ο όρος «starchitect» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει αρχιτέκτονες διεθνούς φήμης. Σ’ εκείνη την κλειστή αδελφότητα ανήκαν αρχιτέκτονες όπως η Zaha Hadid ή o Frank Gehry, οι οποίοι σχεδίαζαν εντυπωσιακά έργα, κτίρια landmarks, τα οποία συχνά βοηθούσαν και στο branding ολόκληρων πόλεων (είναι γνωστό το φαινόμενο Μπιλμπάο (Bilbao effect), όπου ένα εμβληματικό κτίριο μεταμορφώνει πολιτιστικά αλλά και οικονομικά την πόλη. Ωστόσο, σήμερα ο χαρακτηρισμός αυτός φαίνεται να έχει μετασχηματιστεί. Ενώ τότε η iconic αρχιτεκτονική φάνταζε περισσότερο ego-driven, βασισμένη στο εντυπωσιακό θέαμα, τη μοναδικότητα και την προσωπική υπογραφή, σήμερα έχει μετατοπιστεί και αξιολογείται σε καινούργια βάση, πριν καν ακόμα ανοιχτούν τα θεμέλια ενός έργου. Οι προβολείς φαίνεται πως πέφτουν πάνω σε μια περισσότερο ανθρωποκεντρική αρχιτεκτονική, η οποία έχει στόχο να δώσει λύσεις, ανταποκρινόμενη στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής.

Η έμφαση δίνεται περισσότερο στην ποιότητα ζωής που μπορεί να προσφέρει ένα κτίριο στον άνθρωπο, στη βιωσιμότητα, στο κοινωνικό impact και στη λειτουργικότητα. Στο πώς μπορεί να υπηρετήσει την κοινότητα και τις ανάγκες της βελτιώνοντας την καθημερινότητα, αλλά και στο πώς η αρχιτεκτονική μπορεί γενικότερα να συνδέσει τους ανθρώπους των πόλεων, ενθαρρύνοντας την αλληλεπίδραση και την εξωστρέφεια. Σήμερα, η κλιματική αλλαγή παίζει καθοριστικό ρόλο και μεταμορφώνεται σε ισχυρό δομικό υλικό, οδηγώντας στον σχεδιασμό κτιρίων με μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα και σεβασμό στο περιβάλλον. Επιπλέον, η βιωματική εμπειρία παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς ακόμα και τα μεγάλα κτίρια σχεδιάζονται για χρήση και συμμετοχή και συνομιλούν με τον χώρο και τον χρόνο.

Επομένως δεν είναι ότι σήμερα τα εντυπωσιακά κτίρια και οι εμβληματικές προσωπικότητες έχουν εκλείψει, αλλά ότι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείται η αρχιτεκτονική έχει αλλάξει. Σήμερα ο διάσημος αρχιτέκτονας-brand μοιάζει να είναι περισσότερο προσβάσιμος. Με φιλοδοξίες μεν, αλλά και με περισσότερες ανησυχίες για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών ανεξάρτητα από την αισθητική συνεισφορά του. Σε αυτό το πνεύμα παρουσιάζουμε 16 από τους πιο επιδραστικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες, που δεν είναι μόνο «celebrity designers», αλλά κρίνονται και για τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο των έργων τους.

16 από τους πιο επιδραστικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες

Τhomas Heatherwick

Από τους πιο ταλαντούχους και ευρηματικούς designers της Βρετανίας, έχει ιδρύσει το Heatherwick Studio, που ασχολείται με την αρχιτεκτονική, το product design, τα interiors κ.λπ. Γεννημένος στο Λονδίνο το 1970, είναι γνωστός για τον πειραματικό και γλυπτικό χαρακτήρα των έργων που σχεδιάζει. Ακολουθώντας μια ευρηματική προσέγγιση στο design, συνδυάζει καινοτόμες μηχανικές λύσεις με νέα υλικά και πρωτότυπες τεχνολογίες προκειμένου να δημιουργήσει ασυνήθιστες μορφές κτιρίων. Εμβληματικό του έργο θεωρείται το Vessel (στο Hudson Yards, στη Νέα Υόρκη), με τις 154 σκάλες. Πρόκειται για μια πολύπλοκη κατασκευή από χάλυβα με χάλκινο φινίρισμα. Για τη δημιουργία του έχουν ακολουθηθεί πρωτοποριακές μέθοδοι σχεδίασης και κατασκευής. Το κτίριο σχηματίζει ένα τρισδιάστατο δημόσιο γλυπτό, το οποίο δίνει έμφαση στην κοινωνική αλληλεπίδραση, βασικό στοιχείο της φιλοσοφίας του. Έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως έργο που συνδυάζει αρχιτεκτονική, design και δημόσια τέχνη.

Diebedo Francis Kere

Γεννημένος το 1965, ο αναγνωρισμένος αρχιτέκτονας είναι γνωστός για τα πρωτότυπα σχέδιά του, στα οποία αναμειγνύει σύγχρονα με παραδοσιακά στοιχεία, ενώ ταυτόχρονα εστιάζει στη βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη. H οργανική αρχιτεκτονική του χαρακτηρίζεται από τη χρήση τοπικών υλικών (λάσπη, πέτρα, ξύλο) και τεχνικών, ενώ σχεδιάζει τα κτίριά του με στόχο να είναι φυσικά αεριζόμενα και αποδοτικά ενεργειακά. 

Το πιο εμβληματικό του έργο, δείγμα της φιλοσοφίας του, θεωρείται το Gando Primary School (2001) στην Μπουρκίνα Φάσο. Ένα έργο στο οποίο, λαμβάνοντας υπόψη το κλίμα ως βασικό σχεδιαστικό παράγοντα, δημιούργησε μεγάλα ανοίγματα, που επιτρέπουν φωτισμό και αερισμό, και κατασκεύασε διπλή στέγη (τοποθετώντας μεταλλική επικάλυψη πάνω από την πλίνθινη οροφή) προκειμένου το κτίριο να παραμένει δροσερό. «Προσπαθώ να δουλεύω σε αρμονία με τη φύση και όχι εναντίον της», σημειώνει ο ίδιος χαρακτηριστικά. Στη δημιουργία του σχολείου, στην οποία χρησιμοποίησε τοπικά υλικά και παραδοσιακές τεχνικές, συμμετείχαν μάλιστα και οι κάτοικοι του χωριού. Το συγκεκριμένο πρότζεκτ συνέβαλε καθοριστικά στο να τιμηθεί με το Pritzker Architecture Prize το 2022.

Bjarke Ingels

Γεννημένος το 1974 στη Δανία, είναι σήμερα ένας από τους διασημότερους αρχιτέκτονες της νέας γενιάς, γνωστός για την πρωτότυπη και φιλόδοξη σχεδιαστική προσέγγιση που ακολουθεί στα πρότζεκτ του. Ιδρυτής του γραφείου ΒIG-Bjarke Ingels Group, εφαρμόζει στα έργα του τη φιλοσοφία «Yes is more», συνδυάζοντας την αισθητική με τη λειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα. «Η βιωσιμότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως περιορισμός, αλλά ως δημιουργική πρόκληση», υπογραμμίζει.

Αψηφώντας τα παραδοσιακά αρχιτεκτονικά πρότυπα και πιστεύοντας στα πολυλειτουργικά κτίρια, το 2017 παρέδωσε ένα από τα εμβληματικότερα έργα του, το Copen Hill στην Κοπεγχάγη, ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας από απορρίμματα, το οποίο λειτουργεί ταυτόχρονα ως χώρος αναψυχής. Η στέγη του έχει διαμορφωθεί ως πίστα του σκι, ενώ το κτίριο διαθέτει τοίχο αναρρίχησης αλλά και δημόσιο πάρκο. Το εργοστάσιο έγινε πόλος έλξης, συνδυάζοντας με τρόπο ευρηματικό τη βιομηχανική αρχιτεκτονική με την ψυχαγωγία και τη βιωσιμότητα. «Ένα κτίριο πρέπει να εξυπηρετεί πολλαπλές λειτουργίες ταυτόχρονα», δηλώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τις αρχές της φιλοσοφίας του. Στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στο Ελληνικό, έχει σχεδιάσει το Park Rise, ένα κτίριο 88 πολυτελών διαμερισμάτων.

Αlejandro Aravena

Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες και είναι γνωστός για τη συμβολή του στην κοινωνικά προσανατολισμένη αρχιτεκτονική. Γεννημένος το 1967, ο Χιλιανός αρχιτέκτονας τιμήθηκε το 2016 με το Pritzker Architecture Prize για έργο του και τη δέσμευσή του για κοινωνική στέγαση και βιώσιμο σχεδιασμό. Ένα από τα σημαντικότερα έργα του θεωρείται το συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας Quinta Monroy Housing (2003-2004) στο Ικίκε της Χιλής. Με στόχο τη στέγαση οικογενειών χαμηλού εισοδήματος, εφάρμοσε ένα καινοτόμο μοντέλο εξελικτικής κατοικίας (incremental housing). Χρησιμοποιώντας δημόσια χρηματοδότηση, σχεδίασε και δημιούργησε «μισά σπίτια» (το δύσκολο μισό, όπως έχει πει ο ίδιος) με πλήρη υποδομή, με δυνατότητα όμως εξέλιξης. Κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι με τον σχεδιασμό του έδινε την ευκαιρία στους κατοίκους να επεκτείνουν μελλοντικά τα δωμάτια ή να προσθέσουν ορόφους ανάλογα με τα οικονομικά και τις ανάγκες τους. Η φιλοσοφία του συνοψίζεται στη φράση: «Αντί να κατασκευάσουμε ένα μικρό σπίτι, επιλέξαμε να κατασκευάσουμε το μισό ενός καλού σπιτιού».

Anne Lacaton & Jean-Philippe Vassal

Το αρχιτεκτονικό δίδυμο, το οποίο ίδρυσε το γραφείο του στο Παρίσι το 1987, είναι γνωστό για περισσότερες από 3 δεκαετίες για τη φιλοσοφία του: «ποτέ μην κατεδαφίζεις ό,τι μπορεί να σωθεί». Αυτό σημαίνει ότι προσπαθούν να σώσουν παλιά κτίρια και να τα ανακαινίσουν αντί να τα κατεδαφίσουν, χαρίζοντάς τους, όπως οι ίδιοι έχουν πει, μια «δεύτερη ζωή». Η «αρχιτεκτονική αποκατάστασης», την οποία ακολουθούν, δεν έχει στόχο να δημιουργήσει φανταχτερές ή επιδεικτικές κατασκευές. Αντίθετα, παρατηρούν, βελτιώνουν και υπηρετούν την κοινότητα στην οποία βρίσκεται το κτίριο, εξοικονομώντας χρήματα και βοηθώντας το περιβάλλον. 

Το πιο εμβληματικό τους έργο θεωρείται η μεταμόρφωση του συγκροτήματος κατοικιών Grand Parc Bordeaux (2017) στο Μπορντό, που από πρόβλημα μετατράπηκε σε ευκαιρία μετασχηματισμού, προσφέροντας μέγιστο όφελος με ελάχιστο κόστος. Συγκεκριμένα, αντί να κατεδαφίσουν τα παλιά blocks, τα διατήρησαν και τα αναβάθμισαν, προσθέτοντας μπαλκόνια σε κάθε διαμέρισμα και χειμερινούς κήπους (ημίκλειστους χώρους με γυάλινες επιφάνειες σαν επέκταση του σαλονιού) και ενώ οι ένοικοι παρέμεναν στα σπίτια τους. «Ο μετασχηματισμός είναι η ευκαιρία της εποχής μας», έχουν δηλώσει χαρακτηριστικά για τη σημασία της ανακαίνισης. Το 2021 τιμήθηκαν με το Pritzker Architecture Prize, με την κριτική επιτροπή να τους εκθειάζει, λέγοντας ότι έδωσαν καινούργιο νόημα στο τι σημαίνει να είσαι αρχιτέκτονας.

David Chipperfield

Γεννημένος το 1953 στο Λονδίνο, ο sir David Chipperfield είναι διάσημος σε όλο τον κόσμο για τα μινιμαλιστικά και διαχρονικά κτίρια που σχεδιάζει. Κτίρια πρωτοποριακά, στα οποία συνδυάζει τη σύγχρονη αρχιτεκτονική με την ιστορική κληρονομιά. Είναι επίσης διάσημος γιατί δίνει μεγάλη αξία στην ποιότητα, την ουσία και τη λειτουργία και όχι στο εντυπωσιακό θέαμα. Στο μανιφέστο του υποστηρίζει ότι οι αρχιτέκτονες με το έργο τους έχουν ανάμειξη στην επίλυση προβλημάτων, καθώς χτίζουν κοινότητες οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την κοινωνική ποιότητα και κατ’ επέκταση την ποιότητα ζωής. «Νομίζω ότι ο σκοπός του να είσαι αρχιτέκτονας είναι να προσφέρεις στην αναβάθμιση της εμπειρίας της καθημερινής ζωής, έστω και λίγο», αναφέρει χαρακτηριστικά. Εμβληματικό έργο του θεωρείται η αποκατάσταση του Neues Museum στο Βερολίνο, που ξεχωρίζει γιατί ενσαρκώνει τη φιλοσοφία του για την αρχιτεκτονική: απλότητα, σεβασμός στην ιστορία και διακριτική μοντερνιστική προσέγγιση. Διατηρώντας τα αυθεντικά στοιχεία του κτιρίου, ενσωμάτωσε σύγχρονες παρεμβάσεις με νέα στοιχεία, διακριτικά και λειτουργικά, παραδίδοντας στο τέλος ένα κορυφαίο παράδειγμα της αρχιτεκτονικής του προσέγγισης, στην οποία αποδίδεται συχνά ο όρος «minimal classicism». Το 2023 τιμήθηκε με το Pritzker Architecture Prize, ενώ στην Αθήνα θα υπογράψει την ανακαίνιση και επέκταση του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου σε συνεργασία με το γραφείο του Έλληνα αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Τομπάζη.

Riken Yamamoto

Γεννημένος το 1945 στο Πεκίνο, ο διάσημος αρχιτέκτονας έχει διακριθεί για τα ξεχωριστά του κτίρια, με τα οποία επιδιώκει τη δημιουργία κοινοτήτων μέσα από τον σχεδιασμό. Επαναπροσδιορίζοντας την αρχιτεκτονική της κατοικίας και των δημοσίων κτιρίων, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση ανθρώπου-κοινότητας-χώρου, μελετώντας το πώς οι αστικοί χώροι μπορούν να ενθαρρύνουν την επικοινωνία των μελών μιας κοινωνίας.

Πιστεύει ότι τα πάρκα, οι ανοιχτοί χώροι και τα δημόσια κτίρια πρέπει να σχεδιάζονται με τέτοιον τρόπο ώστε να φέρνουν κοντά τους ανθρώπους, δημιουργώντας κοινωνικούς δεσμούς. Εμβληματικό του έργο, αντιπροσωπευτικό της φιλοσοφίας του, θεωρείται το Future University Hakodate (2000) στην πόλη Χακοντάτε της Ιαπωνίας. Ένα διάφανο έργο, το οποίο δεν δίνει έμφαση στη μορφή, αλλά στη δομή των κοινωνικών σχέσεων που παράγει. Δημιουργώντας ένα ανατρεπτικό περιβάλλον μάθησης, έχει απορρίψει τη συμβατική διάταξη με τις κλειστές αίθουσες, σχεδιάζοντας ανοιχτούς χώρους εργασίας, ενώ η εκτεταμένη χρήση γυαλιού γίνεται μέσο επικοινωνίας στους εσωτερικούς χώρους και ταυτόχρονα σύνδεσης και με τους εξωτερικούς. Το 2024 τιμήθηκε με το βραβείο Pritzker Architecture Prize. «Σκέψου για εκατό χρόνια. Ή ακόμη και για χίλια» είναι η φιλοσοφία του σχετικά με τη διάρκεια και την αξία ενός έργου.

Liu Jiakun

Γεννημένος το 1956, ο Κινέζος αρχιτέκτονας επαναπροσδιορίζει την αρχιτεκτονική της χώρας του, εδώ και δεκαετίες, σχεδιάζοντας κτίρια σύγχρονα και ταυτόχρονα ανθρώπινα, τα οποία συνδέονται με την παράδοση, τη μνήμη και την εμπειρία. Αποφεύγοντας οτιδήποτε το εξεζητημένo, είναι γνωστός για το minimal design που ακολουθεί. Ταυτόχρονα, επικεντρώνεται σε παραδοσιακές μεθόδους κατασκευής και οικολογικές πρακτικές, ενώ συχνά στα πρότζεκτ του χρησιμοποιεί υλικά της περιοχής στην οποία κατασκευάζει το έργο. «Πολλοί αρχιτέκτονες χρησιμοποιούν ένα δυνατό προσωπικό στιλ και μορφή για να κρατηθούν στον κόσμο… Αλλά εγώ δεν είμαι τέτοιου είδους αρχιτέκτονας», σημειώνει ο ίδιος για τη δουλειά του. Για εκείνον κάθε έργο προκύπτει από τον τόπο, την κοινωνία και την ιστορία. Η προσέγγισή του συνδυάζει την κινεζική φιλοσοφία με σύγχρονες αρχιτεκτονικές μεθόδους, εξασφαλίζοντας ότι η αρχιτεκτονική αναπτύσσεται με τρόπο φυσικό στο περιβάλλον, αντί να επιβάλλεται σ’ αυτό.

Εμβληματικό του έργο θεωρείται το West Village στο Τσενγκτού, στην Κίνα. Ένα τεράστιο, πολυλειτουργικό συγκρότημα, το οποίο περιλαμβάνει κατοικίες, καταστήματα, αθλητικούς και δημόσιους χώρους. Ένα έργο που κέρδισε διεθνή αναγνώριση όχι απλώς επειδή είναι εντυπωσιακό, αλλά γιατί θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα σύγχρονης αστικής αρχιτεκτονικής με κοινωνικό χαρακτήρα. Ένα ενιαίο σύστημα, πυκνό αλλά ανθρώπινο, το οποίο δίνει λύσεις σε προβλήματα σύγχρονων πόλεων επαναπροσδιορίζοντας την έννοια του mixed-use design. Το 2025 βραβεύτηκε με το Pritzker Architecture Prize. Οι κριτές τον εκθείασαν για τον σεβασμό που δείχνει στην παράδοση, την ιστορία και τη φύση.

Jeanne Gang

Γεννημένη το 1964, η Αμερικανίδα αρχιτέκτονας με την εταιρεία της, Studio Gang Architects, είναι γνωστή για τους εντυπωσιακούς ουρανοξύστες που σχεδιάζει και τις οργανικές φόρμες που ακολουθεί, φροντίζοντας να εισάγει στα σχέδιά της καινοτόμα υλικά. Πιστεύει ότι τα κτίρια πρέπει να έχουν θετικό αποτύπωμα στο περιβάλλον και ταυτόχρονα θετική επίδραση στην ανθρώπινη εμπειρία.

Εμβληματικό της έργο θεωρείται ο ουρανοξύστης Aqua Tower στο Σικάγο, ο οποίος, όταν ολοκληρώθηκε, το 2010, ήταν ο ψηλότερος ουρανοξύστης στον κόσμο που είχε σχεδιαστεί από γυναίκα. Το iconic αυτό κτίριο περιλαμβάνει κατοικίες, γραφεία και ξενοδοχείο και ήταν από τους πρώτους ουρανοξύστες που δεν ξεχώρισαν μόνο λόγω ύψους, αλλά και λόγω της μορφολογίας και της εμπειρίας που πρόσφεραν. Οι κυματιστές όψεις-μπαλκόνια κάθε ορόφου έχουν διαφορετικό σχήμα, δημιουργώντας μια οργανική μορφή, ενώ τα μπαλκόνια προσφέρουν σκίαση και ταυτόχρονα προστασία από τον άνεμο. Η ίδια θεωρεί την αρχιτεκτονική εργαλείο βελτίωσης της πόλης στο πλαίσιο ενός συστήματος αλληλεπίδρασής της με αυτήν και με τον άνθρωπο. Όπως έχει πει χαρακτηριστικά: «Η αρχιτεκτονική δεν είναι μεμονωμένα αντικείμενα, είναι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και περιβάλλοντος».

Sou Fujimoto

Γεννημένος το 1971 στην Ιαπωνία, ανήκει στους δημιουργούς που πιστεύουν ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με τον φυσικό κόσμο. Έχοντας την επιθυμία να καταργήσει τα όρια και τους περιορισμούς στην αρχιτεκτονική, τον ενδιαφέρει το πώς συνδέεται η ανθρώπινη ζωή με την κοινωνία και τη φύση που μας περιβάλλει. Το ενδιαφέρον του αυτό αποτυπώνεται στο αρχιτεκτονικό του στιλ, καθώς σχεδιάζει κτίρια-αιθέριους χώρους, στα οποία πρωταγωνιστεί η φύση και το φως. Τα σχέδιά του συχνά περιλαμβάνουν ενιαίες κατόψεις, σύνθετες γεωμετρίες και μια μινιμαλιστική αισθητική, η οποία δίνει έμφαση στο πώς η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζει τη λειτουργία ενός χώρου.

Ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα της φιλοσοφίας του θεωρείται το House NΑ. Πρόκειται για ένα μικρό γυάλινο σπίτι στο Τόκιο, με μινιμαλιστικό σχεδιασμό και διαφανείς τοίχους, μια πρόκληση στην έννοια της ιδιωτικότητας. «Τα όρια μεταξύ μέσα και έξω πρέπει να είναι ασαφή», εξηγεί. Η εμπειρία στα κτίριά του είναι συνεχής, καθώς δεν υπάρχει καθαρός διαχωρισμός χώρων. Ζεις ταυτόχρονα μέσα στο σπίτι και μέσα στην πόλη.

Μa Yansong

Ο Μa Yansong είναι ένας από τους πιο επιδραστικούς εκπροσώπους της σύγχρονης κινεζικής αρχιτεκτονικής και ιδρυτής του γραφείου MAD Architects. Γεννημένος το 1975 στο Πεκίνο, ανήκει στη νέα γενιά δημιουργών, που επαναπροσδιορίζουν τη σχέση πόλης και φύσης μέσα από μια τολμηρή, φουτουριστική και οργανική αρχιτεκτονική γλώσσα. Στο έργο του κυριαρχεί η έννοια της Shanshui City, μια φιλοσοφία που αντλεί από την κινεζική παράδοση και προτείνει μια νέα ισορροπία ανάμεσα στο δομημένο περιβάλλον και στο φυσικό τοπίο.

Εμβληματικό έργο του αποτελεί η Harbin Opera House, μια λυρική σκηνή που μοιάζει να έχει σμιλευτεί από τον άνεμο και το νερό. Με τις ρευστές, καμπύλες επιφάνειες και την απουσία σαφών ορίων, το κτίριο ενσωματώνεται πλήρως στο παγωμένο τοπίο του Χαρμπίν, μετατρέποντας την αρχιτεκτονική σε βιωματική εμπειρία. Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Η αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο για θέαση, είναι για να την περπατάς, να την αισθάνεσαι». Η διεθνής αναγνώριση του έργου του οφείλεται ακριβώς σε αυτή τη σύνθεση: θεωρία, τεχνολογία και ανθρώπινη εμπειρία συνυπάρχουν, προσφέροντας μια νέα αντίληψη για τον δημόσιο χώρο, πέρα από την απλή εικόνα ενός εντυπωσιακού κτιρίου.

David Adjaye

Ο sir David Adjaye, γεννημένος στην Τανζανία το 1966, θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες. Γνωστός για τον πρωτότυπο και κοινωνικά υπεύθυνο σχεδιασμό του, εξετάζει τη σύνδεση της αρχιτεκτονικής με τον πολιτισμό, την ταυτότητα και την ιστορική μνήμη. Πιστεύει ότι η αρχιτεκτονική είναι στην ουσία της μια κοινωνική πράξη, καθώς κατασκευάζεις κτίρια με στόχο να υπηρετήσουν την κοινωνία στο μέλλον, έχοντας όμως προηγουμένως κατανοήσει και αναγνωρίσει το παρελθόν και την ιστορία. «Η δουλειά μου συχνά αφορά την ιστορική μνήμη και το πώς ο χώρος μπορεί να ενισχύσει την ταυτότητα», σημειώνει ο ίδιος για τη φιλοσοφία του.

Εμβληματικό έργο του θεωρείται το National Museum of African-American History and Culture στην Ουάσινγκτον (Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού), ένα κτίριο που αφηγείται την ιστορία μέσα από τη μορφή και τα υλικά του και το οποίο ταυτόχρονα συνδέεται με το περιβάλλον και την πόλη. Το μουσείο έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως παράδειγμα σύγχρονης αρχιτεκτονικής με κοινωνικό και ιστορικό νόημα.

Elizabeth Diller

Γεννημένη στην Πολωνία το 1954, η Αμερικανίδα αρχιτεκτόνισσα είναι μία από τις ιδρύτριες του γραφείου Diller Scofidio + Renfro (DS + R). Το γραφείο είναι γνωστό για την πρωτότυπη και διεπιστημονική προσέγγισή του στην αρχιτεκτονική, η οποία συνδυάζει στοιχεία τέχνης, τεχνολογίας και κοινωνικού σχολιασμού. H Diller θεωρεί ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να εκτείνεται πέρα από τους τοίχους και τις στέγες, στοχεύοντας στη δημιουργία εμπειριών οι οποίες προκαλούν συναισθήματα και ενθαρρύνουν την επικοινωνία. Η μοναδική της προσέγγιση θεωρείται ότι έχει επηρεάσει τον τρόπο που βλέπουμε και βιώνουμε σήμερα τους δημόσιους χώρους.

Στα πιο γνωστά της έργα περιλαμβάνεται το High Line στο Meatpacking District στη Νέα Υόρκη. «Τα έργα μας πρέπει να είναι προσβάσιμα και να δημιουργούν αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων», έχει πει εκφράζοντας τη φιλοσοφία της. Στο συγκεκριμένο έργο, ένα παλιό, εγκαταλειμμένο τμήμα του σιδηροδρόμου, μετατράπηκε σε δημόσιο πάρκο υψηλού επιπέδου, μεταμορφώνοντας έναν αστικό χώρο σε εμπειρία. Το High Line θεωρείται υποδειγματικό έργο αστικής αναγέννησης, ένα έργο ζωντανό, καθώς με τον καινοτόμο σχεδιασμό του κατάφερε να συνδέσει το ιστορικό παρελθόν του σιδηροδρομικού δικτύου με τη σύγχρονη αρχιτεκτονική.

Yvonne Farrell & Shelley McNamara

Οι Ιρλανδέζες ιδρύτριες του γραφείου Grafton Αrchitects είναι γνωστές για τις ανεπιτήδευτες κι ωστόσο σύνθετες δημιουργίες τους, οι οποίες συνδυάζουν ιστορικά με μοντέρνα στοιχεία. Με τα έργα τους αποδεικνύουν επί περισσότερες από 4 δεκαετίες ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να παραμένει φιλόδοξη και σύγχρονη, χωρίς όμως να χάνει την επαφή με τον άνθρωπο που τη χρησιμοποιεί και το περιβάλλον που τη φιλοξενεί. Φέροντας κοινωνική και πολιτιστική ευθύνη, η αρχιτεκτονική τους θεωρείται ότι υπηρετεί τους ανθρώπους και τις πόλεις αντί να στοχεύει στην προσοχή προς όφελός της.

Εμβληματικό τους έργο που τις καθιέρωσε διεθνώς θεωρείται το φημισμένο πανεπιστήμιο Luigi Bocconi, το οποίο παρέδωσαν στο Μιλάνο το 2008. «Το Bocconi Campus», λένε χαρακτηριστικά για το έργο, «δεν είναι απομονωμένο, είναι τμήμα της πόλης. Οι χώροι του θέλουν να συνομιλούν με το Μιλάνο και να γίνονται κομμάτι της καθημερινής ζωής των ανθρώπων». Για τη δημιουργία του χρησιμοποίησαν σκυρόδεμα, τούβλο και φυσικό φως, φτιάχνοντας ένα κτίριο σχεδιασμένο για να δημιουργεί κοινωνική ζωή και εμπειρίες, λειτουργικό και ταυτόχρονα φιλικό προς το περιβάλλον. Ένα έργο που συνδυάζει αισθητική και λειτουργία και το οποίο ενσωματώνει παράδοση και σύγχρονη αρχιτεκτονική. Το 2020 βραβεύτηκαν με το Pritzker Architecture Prize.

Smiljan Radic Clarke

Από τους σημαντικότερους σύγχρονους αρχιτέκτονες διεθνώς, γνωστός για την πειραματική του προσέγγιση στο design, βραβεύτηκε φέτος με το Pritzker Architecture Prize. Γεννημένος το 1965 στο Σαντιάγο της Χιλής, για περισσότερες από 3 δεκαετίες σχεδιάζει κτίρια τα οποία κινούνται ανάμεσα στην τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη γλυπτική. Έργα τα οποία ισορροπούν μεταξύ μονιμότητας και προσωρινότητας, μνήμης και φαντασίας, εύθραυστα και όχι μνημειακά. Έχοντας ως αφετηρία τη χρήση ιστοριών και εικόνων, συνδυάζει υλικά όπως ξύλο, πέτρα, σκυρόδεμα και fiberglass και δημιουργεί δίνοντας έμφαση όχι μόνο στη μορφή του κτιρίου αλλά και στην εμπειρία του χρήστη και στη σχέση του έργου με το τοπίο.

Εμβληματικό του έργο, το οποίο τον τοποθέτησε στον διεθνή χάρτη, θεωρείται το περίπτερο που έφτιαξε στο Λονδίνο το 2014 έπειτα από ανάθεση της Serpentine Gallery. Την οβάλ, ημιδιαφανή αυτή κατασκευή θα μπορούσε κάποιος να την παρομοιάσει με εξωγήινο αντικείμενο ή πρωτόγονο καταφύγιο-σπηλιά. «Ήθελα να μοιάζει με κάτι που βρέθηκε, όχι με κάτι που σχεδιάστηκε», είχε πει ο ίδιος σχετικά. Το ογκώδες Serpentine Gallery Pavillion είχε τοποθετηθεί πάνω σε μεγάλους, ακατέργαστους ογκόλιθους, δίνοντας την εντύπωση ότι αιωρείται, ενώ, χαμηλός όπως ήταν στο εσωτερικό του, δημιουργούσε μια αίσθηση μυστηρίου, έναν χώρο που έδειχνε σιωπηλός και ταυτόχρονα ισχυρός. Το εφήμερο εκείνο installation αποτέλεσε τότε ένα πανίσχυρο δείγμα της φιλοσοφίας του, κάτι που «βρέθηκε» και μετά «εξαφανίστηκε» μένοντας απλά στη μνήμη.

Κengo Kuma

Πρόκειται για έναν από τους πιο επιδραστικούς αρχιτέκτονες της Ιαπωνίας, ο οποίος διαμόρφωσε μια νέα σκέψη αναφορικά με τη σχέση κτιρίου-φύσης-ανθρώπου. Γεννημένος το 1954, αγαπά τα φυσικά υλικά όπως το ξύλο, θεωρώντας το βασικό υλικό του 21ου αιώνα και κατατάσσοντας τον χάλυβα και το σκυρόδεμα στα υλικά που ανήκουν στον περασμένο αιώνα. Πιστεύει ότι: «Τα υλικά κουβαλούν ιστορία και πολιτισμό – δεν είναι ουδέτερα στοιχεία κατασκευής», ενώ θεωρεί ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να γεννιέται μέσα από το τοπίο, χωρίς να προσπαθεί να επιβληθεί σ’ αυτό.

Μανιφέστο της αρχιτεκτονικής του αποτελεί το Εθνικό Στάδιο της Ιαπωνίας (Japan National Stadium) στο Τόκιο (2019). Συνοψίζοντας σε αυτό τη φιλοσοφία του, εξέφρασε μια σύγχρονη Ιαπωνία, συνδυάζοντας παράδοση με τεχνολογία και βιωσιμότητα. Συλλέκτης σημαντικών βραβείων, θα βάλει την υπογραφή του και στο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας, καθώς το γραφείο του, Kengo Kuma & Associates, έχει σχεδιάσει στο Ελληνικό τη Riviera Galleria, το οικιστικό συγκρότημα Marina Residences και ένα Private Club που θα φιλοξενεί χώρους ψυχαγωγίας, εστίασης, ευεξίας κ.λπ.