«FLORA GRAECA. Υπέροχη ελληνική χλωρίδα»

«FLORA GRAECA. Υπέροχη ελληνική χλωρίδα». Του Στέφεν Χάρις. Μετάφραση Δρ. Σοφία Ριζοπούλου, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επιμέλεια Μαρία Αντωνάκη. Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2009. 

Ο Άγγλος John Sibthorp, καθηγητής Βοτανικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ο Αυστριακός ζωγράφος Ferdinand Bauer, περιηγήθηκαν στα τέλη του 18ου αιώνα το χώρο της οθωμανικής Ελλάδας αποτυπώνοντας τα φυτά. Σε δύο μακρά ταξίδια, με χίλιες δυο δυσκολίες, ο βοτανικός επέλεγε και ο ζωγράφος σκιτσάριζε πρόχειρα. Αργότερα στην Οξφόρδη,  επί οκτώ χρόνια, ο ζωγράφος μετέτρεπε κάθε σκίτσο σε τέλειο επιστημονικό πίνακα.Αποτέλεσμα: οι εξαιρετικές υδατογραφίες 966 φυτών και οι θαυμάσιες τοπιογραφίες. (Όλο το πρωτότυπο υλικό συντηρείται σήμερα στη βιβλιοθήκη του Τμήματος Plant Sciences, στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου το κοινό δεν έχει πρόσβαση). 

Ο John Sibthorp πέθανε νέος και δεν είδε το έργο του δημοσιευμένο. Άφησε όμως όλη την περιουσία του στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, με τον όρο να εκδοθεί αυτό του το έργο.  Συνάδελφοι και φίλοι του, εκτελώντας τη διαθήκη, πραγματοποίησαν όντως στο Λονδίνο την περιλάλητη έκδοση «Flora Graeca Sibthorpiana» («Sibthorpiana» εκ του Sibthorp) : χρειάστηκαν 34 χρόνια (1806-1840) για να βγουν 10 τόμοι σε μόλις 25  σειρές. Τόσο ακριβές ήταν και για τόσες μόνο επαρκούσε η περιουσία του Sibthorp: οι 9 πρώτοι τόμοι έχουν από 100 λυτές υδατογραφίες  έκαστος, ενώ ο δέκατος 66 συν ευρετήρια. Το βιβλίο θεωρείται το σημαντικότερο αλλά και σπανιότερο έργο Βοτανικής στον κόσμο: οι 25 σειρές του δεν έχουν σήμερα καμιά εμπορική αποτίμηση, διότι η αξία τους είναι τόσο μεγάλη, ώστε δεν πωλούνται από τους ευτυχείς κατόχους. 

O σύγχρονός  μας  βοτανικός  Stephen Harris, στο βιβλίο του «Τhe magnificent Flora Graeca» περιγράφει το οδοιπορικό και οι περιπέτειες των δύο αντρών και της ομάδας τους, περίπου δυο αιώνες πριν, και αποτυπώνει εν συνεχεία τη δυσκολία να δημιουργηθεί η «Flora Graeca Sibthorpiana», ενώ περιλαμβάνει και αρκετές από τις υπέροχες υδατογραφίες του Ferdinand Bauer. Η δραστήρια πανεπιστημιακός δρ. Σοφία Ριζοπούλου, που μετέφρασε υποδειγματικά το έργο (έχοντας πρόσβαση και στις πρωτότυπες υδατογραφίες), καθώς και οι εκδόσεις «Δίαυλος» προσφέρουν  ένα βιβλίο - σημείο αναφοράς στον ελληνόφωνο αναγνώστη.