Η αλλαγή του χρόνου μάς βρήκε να βλέπουμε τη σειρά επιστημονικής φαντασίας «Pluribus» του Βινς Γκίλιγκαν στο Apple TV και, όπως αποδείχτηκε, αυτή η ιδέα ήταν πολύ-πολύ καλή: η σειρά μίλησε μέσα μας με πολλούς τρόπους. Η Τάνια Σκραπαλιώρη έχει γράψει ένα έξοχο κείμενο για το «Pluribus», που σας προτείνουμε να το διαβάσετε. Συμφωνούμε άλλωστε σε όλες τις επισημάνσεις της, και δεν θα μπορούσαμε να το γράψουμε καλύτερα. Εδώ, θέλουμε μόνο να τονίσουμε κι εμείς πόσο ώριμος είναι αυτός ο τρομερός άνθρωπος της τηλεόρασης, πόσο πολύ έχει δουλέψει στη ζωή του, και πόσο αδιανόητα φρέσκες ιδέες εξακολουθεί να έχει μετά από τόσο πολλά χρόνια δουλειάς.
Γιατί ο Βινς Γκίλιγκαν ξέρει καλά και αγαπά το είδος, έχει μεγαλώσει με αυτό, και, επιπλέον, έχει δουλέψει επί χρόνια μέσα στο writing room μιας από τις σημαντικότερες σειρές ΕΦ που φτιάχτηκαν ποτέ: στο X-Files.
Το «Pluribus» δεν θυμίζει τίποτε από όσες ταινίες ή σειρές έχουμε παρακολουθήσει τα τελευταία πολλά χρόνια, και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που το κάνουν να ξεχωρίζει. Αντλεί βέβαια κάποια του στοιχεία, ή μάλλον την απαρχή της βασικής του ιδέας, από την ταινία «Invasion of the Body Snatchers» (Don Siegel 1956 και Philip Kaufman 1978, αμφότερες βασισμένες στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Jack Finney που κυκλοφόρησε το 1955), όπου εξωγήινοι σπόροι έρχονται στη Γη, φτιάχνουν μέσα σε κάτι «κουκούλια» πανομοιότυπα σώματα με τα δικά μας και παίρνουν τη θέση των αληθινών ανθρώπων όσο εκείνοι κοιμούνται, καταδιώκοντας στη συνέχεια όσους, ελάχιστους, παραμένουν ακόμα ελεύθεροι, μέχρι να μη μείνει κανένας και να φτιαχτεί έτσι ένας αλλόκοτος, εφιαλτικός κόσμος χωρίς συναισθήματα — αλλά ώς εδώ: το «Pluribus» δεν καταφέρνει απλώς να δείχνει πρωτότυπο, αλλά είναι κιόλας. Και με το παραπάνω. Γιατί ο Βινς Γκίλιγκαν ξέρει καλά και αγαπά το είδος, έχει μεγαλώσει με αυτό, και, επιπλέον, έχει δουλέψει επί χρόνια μέσα στο writing room μιας από τις σημαντικότερες σειρές ΕΦ που φτιάχτηκαν ποτέ: στο X-Files.
Έχοντας παθιαστεί με τη σειρά του Fox από την ημέρα που έκανε πρεμιέρα το 1993, έγραψε και έστειλε στο Fox στα 25 του —χωρίς να του ανατεθεί!— το σενάριο για ένα αυτοτελές επεισόδιο, που οι παραγωγοί τού X-Files αγόρασαν αμέσως. Το «Soft Light» θα γινόταν τελικά το 23ο επεισόδιο της 2ης σεζόν της σειράς, και θα σηματοδοτούσε την αρχή της επτάχρονης συνεργασίας του Γκίλιγκαν με τον θρυλικό Κρις Κάρτερ. Συνολικά, και μέχρι το 2002, έγραψε 30 επεισόδια, έκανε την παραγωγή σε πάνω από 50, ενώ είναι ο συνδημιουργός και ο executive producer τής spin-off αγαπημένης μας σειράς των X-Files, «The Lone Gunmen» (2001, 13 επεισόδια). Μέχρι που όλο αυτό τελείωσε, και μετά από πέντε χρόνια πυρετώδους γραψίματος ήρθε η σειρά για το «Breaking Bad» (2008-2013, 62 επεισόδια) και στη συνέχεια για το «Better Call Saul» (2015-2022, 63 επεισόδια), που έκαναν βέβαια τεράστια επιτυχία σε όλο τον κόσμο και τον ανέδειξαν σαν έναν από τους σημαντικότερους δημιουργούς της σύγχρονης τηλεόρασης.
Είναι λοιπόν εκεί, στο X-Files και στην αγάπη του για την επιστημονική φαντασία, που ο Βινς Γκίλιγκαν επιστρέφει με το «Pluribus». Και το κάνει θριαμβευτικά.
Όμως δεν θα δούμε ζόμπι εδώ να τρέχουν καταπάνω μας για να μας φάνε — αλλά κάτι πολύ, ασύλληπτα χειρότερο
Χωρίς να κάνουμε κανένα σπόιλερ, να πούμε μόνο πως εδώ έχουμε μία μπεστ σέλερ συγγραφέα ρομαντικής φαντασίας, την Κάρολ Στούρκα (η Ρία Σίχορν δεν είναι απλώς άψογη στον ρόλο της: όλη η σειρά γράφτηκε από τον Γκίλιγκαν επάνω της — ήταν εξαρχής η μοναδική του επιλογή για τον κεντρικό, πρωταγωνιστικό ρόλο, γύρω από τον οποίο περιστρέφεται το «Pluribus»), που απεχθάνεται τη δουλειά της, μισεί τα βιβλία της —τα θεωρεί σκουπίδια—, και δεν αντέχει πια να προσποιείται κάτι που στην πραγματικότητα δεν είναι. Την ίδια στιγμή, σε μιαν άλλη μεριά του κόσμου, ξεκινά μια Αποκάλυψη, μια πανδημία που μεταδίδεται με ένα… φίλημα, έναν προδοτικό ασπασμό, και κολλά αστραπιαία όλους τους ανθρώπους. Όμως δεν θα δούμε ζόμπι εδώ να τρέχουν καταπάνω μας για να μας φάνε — αλλά κάτι πολύ, ασύλληπτα χειρότερο. Γιατί τα «ζόμπι», εδώ, ΕΙΝΑΙ χορτοφάγα.
Η συγκεκριμένη πανδημία διαφέρει από τις άλλες: ο ιός αυτός κάνει όλους τους ανθρώπους ευτυχισμένους, ενώνοντάς τους με έναν παράξενο τρόπο σε μία συλλογική υπεροντότητα. Από τη μια μέρα στην άλλη, ΟΛΟΙ οι άνθρωποι μοιράζονται το ίδιο μυαλό, έχουν τις ίδιες γνώσεις, τις ίδιες δεξιότητες, τις ίδιες μνήμες, τις ίδιες βεβαιότητες. Όλοι είναι ΕΝΑΣ, που όμως χωρίζεται σε κάμποσα δισεκατομμύρια σώματα.
Τέρμα οι πόλεμοι, τέρμα ο ρατσισμός, τέρμα το έγκλημα, τέρμα οι βιασμοί, τέρμα η παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, τέρμα όλα αυτά που μας διχάζουν και μας κάνουν δυστυχισμένους. Τι καλύτερο από αυτό, ναι; Χμμ, μάλλον όλα, θα έλεγε η Κάρολ.
Και πέραν τούτου: αυτοί οι άνθρωποι, οι Άλλοι, μοιράζονται και κάποια πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: αίφνης, δεν ασκούν οιουδήποτε είδους βία (όχι απλώς είναι vegan, αλλά αρνούνται να κόψουν ακόμη και ένα μήλο από το δέντρο, ή να θερίσουν ένα χωράφι…), είναι ανίκανοι να πουν ψέματα, δεν κλέβουν, δεν κάνουν οτιδήποτε κακό, είναι ευγενικοί, πράοι, γλυκύτατοι, γεμάτοι αγάπη και κατανόηση, και, ναι, θέλουν «να μας λυτρώσουν από τη μοναξιά μας», θέλουν «το καλό μας». Έτσι, η άφιξη των εξωγήινων αυτών οντοτήτων δεν φέρνει τον όλεθρο, αλλά μια κατάσταση απόλυτης παγκόσμιας ειρήνης, υγείας και συλλογικής ευδαιμονίας μέσω μιας ενιαίας, κοινής συνείδησης. Τέρμα οι πόλεμοι, τέρμα ο ρατσισμός, τέρμα το έγκλημα, τέρμα οι βιασμοί, τέρμα η παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, τέρμα όλα αυτά που μας διχάζουν και μας κάνουν δυστυχισμένους. Τι καλύτερο από αυτό, ναι; Χμμ, μάλλον όλα, θα έλεγε η Κάρολ.
Γιατί η Κάρολ, μαζί με μόλις μια ντουζίνα ακόμη ανθρώπους στον πλανήτη, είναι οι μόνοι που, για άγνωστους λόγους, δεν εντάχθηκαν σ’ αυτή την υπεροντότητα, που θα κάνει ό,τι μπορεί (και βασικά μπορεί να κάνει κυριολεκτικά τα πάντα) για να ικανοποιήσει κάθε τους επιθυμία και κάθε τους καπρίτσιο, μέχρι να ενταχθούν κι αυτοί στη μάζα.
Για εμάς (και όχι μόνο για εμάς ασφαλώς) το «Pluribus» συνιστά μια εναλλακτική ανάγνωση των σύγχρονων —βάσιμων— φόβων μας για μια ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη και μια πλήρη ψηφιακή «ευτυχία», για την εκ των άνω επιβολή μιας ανόητης, αφελούς, χάρτινης ανάγνωσης του κόσμου.
Μόνο που η Κάρολ δεν πρόκειται να υποκύψει στις πιέσεις τους να γίνει ένας από αυτούς. Προτιμά να πεθάνει και να χαθεί για πάντα, παρά να χαθεί μέσα τους. Επιλέγει χωρίς δεύτερη σκέψη την οδυνηρή πλην αυθεντική ατομικότητα από αυτή την «ανώδυνη» συλλογικότητα, τον πολφό της μάζας και τον θάνατο του υποκειμένου, τον χαμό του προσώπου. Αντιλαμβάνεται ότι η εξάλειψη της δυστυχίας συνεπάγεται την απώλεια της ίδιας τής ανθρώπινης ιδιότητας, και αυτό τη θυμώνει, την εξοργίζει. Στο πλαίσιο αυτό, θα τσακιστεί, θα κινδυνεύσει να τρελαθεί, θα χάσει το θάρρος της και την κρίση της, θα υποφέρει, θα πονέσει, θα τρομάξει, θα μεθύσει, θα παλινδρομήσει, και εντέλει θα αποφασίσει να κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να αντισταθεί, για να διατηρήσει την αυτονομία της και για να βρει, ίσως, έναν τρόπο να σώσει την ανθρωπότητα.
Για εμάς (και όχι μόνο για εμάς ασφαλώς) το «Pluribus» συνιστά μια εναλλακτική ανάγνωση των σύγχρονων —βάσιμων— φόβων μας για μια ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη και μια πλήρη ψηφιακή «ευτυχία», για την εκ των άνω επιβολή μιας ανόητης, αφελούς, χάρτινης ανάγνωσης του κόσμου. Παρά τις πανέμορφες εικόνες και τα πλούσια χρώματα που βλέπουμε, παρά τις έξοχες ερμηνείες, τον εκπληκτικό ρυθμό (που ίσως φανεί αργός σε κάποιους· άλλωστε δεν έχουμε εκρήξεις, κυνηγητά και θανάτους εδώ, όλα κυλούν ήσυχα), παρά τη γλυκιά, όμορφη Ζόσια που την πολιορκεί με αγάπη και αυτοθυσία, παρά τα «Γεια σου, Κάρολ!» των μολυσμένων όποτε τη συναντούν (που είναι βαθύτατα ανατριχιαστικά βέβαια…), έχουμε να κάνουμε με μια σειρά γνήσιου, βαθύτατου τρόμου. Όχι μόνον «υπαρξιακού», αλλά τρόμου-τελεία.
Το «Pluribus» είναι μια περίπλοκη, συναρπαστική τηλεοπτική σειρά — κι εμείς περιμένουμε εναγωνίως τη δεύτερη σεζόν για να δούμε πού θα το πάει ο Βινς Γκίλιγκαν, αυτός ο εκπληκτικά χαρισματικός άνθρωπος. Τι απαντήσεις θα δώσει σε δύο πολύ σημαντικά ερωτήματα: τι σημαίνει να είσαι ελεύθερος, και τι ευθύνη φέρει μέσα της αυτή η επιλογή.
Και, τέλος, η σειρά μάς δίνει και την αφορμή για να πούμε κι εμείς τις ευχές μας για τη νέα χρονιά, αλλά και για κάθε νέα χρονιά:
Μην αφήνετε κανέναν να σκέφτεται για λογαριασμό σας.
* * *
Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Τρίτη και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας.Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε.Σας ευχαριστούμε πολύ.
17°
