Το Νο1 χόμπι των πιο ευφυών ανθρώπων σύμφωνα με την ψυχολογία

Η ανάγνωση βιβλίων, για ευχαρίστηση και όχι για επαγγελματικούς ή εκπαιδευτικούς λόγους, είναι η συνήθεια που συνδέεται συχνότερα με ανθρώπους υψηλής νοημοσύνης, σύμφωνα με την ανάλυση ενός ψυχολόγου.

Σε αντίθεση με δραστηριότητες όπως το σκάκι ή τα παιχνίδια μνήμης, η ανάγνωση δεν απαιτεί απαραίτητα έντονη προσπάθεια, αλλά μπορεί να συμβάλει σταδιακά στη διεύρυνση των γνώσεων και του λεξιλογίου.

Οι ψυχολόγοι διακρίνουν τη ρευστή νοημοσύνη, δηλαδή την ικανότητα επίλυσης νέων προβλημάτων και συλλογισμού σε άγνωστες καταστάσεις, από την αποκρυσταλλωμένη νοημοσύνη, που αφορά τις γνώσεις και τις πληροφορίες που έχει αποκτήσει κάποιος στη διάρκεια της ζωής του.

Ενώ η πρώτη τείνει να κορυφώνεται σε νεότερη ηλικία, η δεύτερη μπορεί να αναπτύσσεται επί δεκαετίες. Η ανάγνωση αποτελεί έναν από τους τρόπους ενίσχυσής της, καθώς τα βιβλία προσφέρουν πλούσιο λεξιλόγιο και πυκνότερη παρουσίαση ιδεών από εκείνη που συναντάμε συνήθως στις καθημερινές συζητήσεις.

Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν είναι βέβαιο πως η ανάγνωση προκαλεί από μόνη της υψηλότερη νοημοσύνη. Είναι πιθανό τα παιδιά που διαβάζουν με ευκολία να στρέφονται συχνότερα στα βιβλία, αποκτώντας γνώσεις που κάνουν την επόμενη ανάγνωση ευκολότερη. Έτσι, δημιουργείται ένας κύκλος στον οποίο η γνώση ενισχύει την επιθυμία και την ικανότητα για περαιτέρω μάθηση.

Η έρευνα δεν υποστηρίζει, επίσης, ότι η λογοτεχνία βελτιώνει θεαματικά την ικανότητα κατανόησης των συναισθημάτων των άλλων. Μελέτη του 2024, η οποία συνδύασε τα αποτελέσματα 70 πειραμάτων, εντόπισε μικρή επίδραση στην ενσυναίσθηση και στην κατανόηση των νοητικών καταστάσεων των άλλων.

Έντυπο βιβλίο vs οθόνες

Μελέτη του 2025 στο Review of Educational Research (σε δείγμα μισού εκατομμυρίου αναγνωστών) έδειξε ότι η ανάγνωση στην οθόνη προσφέρει ελάχιστα στην κατανόηση σε σύγκριση με το έντυπο βιβλίο.

Αντίστοιχα, μελέτη του 2022 κατέληξε ότι η κατανόηση ενός κειμένου είναι γενικά παρόμοια είτε κάποιος το διαβάζει είτε το ακούει σε ηχητική μορφή. Τα ηχητικά βιβλία, επομένως, μπορούν επίσης να αποτελέσουν επιλογή, αν και η ανάγνωση εμφανίζει ένα μικρό πλεονέκτημα όταν απαιτείται σύνθετος συλλογισμός.

Η «ανάγκη για γνώση»

Ένα ακόμη στοιχείο είναι η λεγόμενη «ανάγκη για νόηση», δηλαδή η τάση ενός ανθρώπου να αναζητά και να απολαμβάνει την πνευματική προσπάθεια.

Έρευνα του 2023, που συνέθεσε περισσότερες από 1.300 μελέτες, διαπίστωσε ότι χαρακτηριστικά αυτού του τύπου συνδέονται περισσότερο με τη γνώση παρά με την καθαρή συλλογιστική ικανότητα.

Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός σελίδων που κάνει κάποιον εξυπνότερο. Η συχνή και ποικίλη ανάγνωση μπορεί να διευρύνει σταδιακά το γνωστικό υπόβαθρο και να διευκολύνει την κατανόηση νέων πληροφοριών. Περισσότερο από μια αυστηρή λίστα βιβλίων, σημασία έχει η διατήρηση της περιέργειας και της διάθεσης για μάθηση.

(Με πληροφορίες Forbes)