Ποιος είναι ο πιο ευφυής τύπος προσωπικότητας; Τι αποκαλύπτει η επιστήμη

Για δεκαετίες, η κοινή γνώμη ταύτιζε την υψηλή ευφυΐα με την εικόνα του εσωστρεφούς, ήσυχου και απομονωμένου διανοούμενου που προτιμά ένα βιβλίο από την ανθρώπινη παρέα.

Ωστόσο, μια από τις μεγαλύτερες επιστημονικές αναλύσεις που έχουν γίνει ποτέ για τη σχέση προσωπικότητας, νοημοσύνης και ευφυΐας έρχεται να αμφισβητήσει αυτό το στερεότυπο.

Η μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, πραγματοποιήθηκε από τους ερευνητές Κέβιν Στάνεκ και Ντενίζ Όουνς του Πανεπιστημίου της Μινεσότα.

Οι επιστήμονες συνέθεσαν δεδομένα από περισσότερες από 1.300 επιμέρους μελέτες και πάνω από 2 εκατομμύρια ανθρώπους, εξετάζοντας πώς τα χαρακτηριστικά του μοντέλου των μεγάλων πέντε βασικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας σχετίζονται με διαφορετικές μορφές γνωστικών ικανοτήτων.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η υψηλή νοητική ικανότητα δεν συνδέεται απαραίτητα με την εσωστρέφεια. Αντίθετα, το χαρακτηριστικό που εμφάνισε από τις ισχυρότερες θετικές συσχετίσεις με τη γενική ευφυΐα, τις συσσωρευμένες γνώσεις και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών ήταν η ενεργητικότητα: άνθρωποι που είναι δραστήριοι, αναλαμβάνουν πολλές υποχρεώσεις και συμμετέχουν σε ποικίλες δραστηριότητες φαίνεται να εξασκούν συχνότερα τις γνωστικές τους δεξιότητες.

Ανάλογα ενδιαφέροντα ήταν τα ευρήματα και για τη συνεργατικότητα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η γνήσια ενσυναίσθηση και η διάθεση προσφοράς σχετίζονται θετικά με τις γνωστικές επιδόσεις, ενώ η υπερβολική ευγένεια και η αποφυγή κάθε σύγκρουσης εμφανίζουν αρνητική συσχέτιση. Η συνεχής προσπάθεια διατήρησης της κοινωνικής αρμονίας φαίνεται να απορροφά νοητικούς πόρους που διαφορετικά θα αφιερώνονταν στην επίλυση προβλημάτων.

Παρόμοια εικόνα προέκυψε και για την ευσυνειδησία. Η εργατικότητα και η επιμονή συνδέονται με υψηλότερο επίπεδο γνώσεων, όμως η υπερβολική προσοχή, η αυστηρή προσκόλληση στους κανόνες και ο φόβος του λάθους φαίνεται να περιορίζουν την απόκτηση νέων εμπειριών και γνώσεων.

Αντίθετα, χαρακτηριστικά όπως το χρόνιο άγχος, η συναισθηματική αστάθεια, η καχυποψία και οι καταθλιπτικές τάσεις συνδέθηκαν με χαμηλότερες γνωστικές επιδόσεις, καθώς η συνεχής ανησυχία δεσμεύει μέρος της εργαζόμενης μνήμης που απαιτείται για τη σκέψη και την επίλυση προβλημάτων.

Συνολικά, οι ερευνητές καταλήγουν ότι δεν υπάρχει ένας μοναδικός «τύπος προσωπικότητας» που να χαρακτηρίζει τους πιο ευφυείς ανθρώπους.

Το προφίλ που σχετίζεται περισσότερο με υψηλή νοητική απόδοση συνδυάζει ενεργητικότητα, εργατικότητα, γνήσιο ενδιαφέρον για τους άλλους και συναισθηματική σταθερότητα, δείχνοντας ότι η ευφυΐα διαμορφώνεται όχι μόνο από τις έμφυτες ικανότητες, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο η προσωπικότητα επηρεάζει τη μάθηση και τη συμπεριφορά σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

(Με πληροφορίες Forbes)