Η γραφή ίσως γεννήθηκε 40.000 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε

Η ιστορία της γραφής ενδέχεται να ξεκινά δεκάδες χιλιάδες χρόνια νωρίτερα από ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.

Νέα μελέτη που ανατρέπει τα δεδομένα για την ιστορία της γραφής, αποκαλύπτει ότι συμβολικά συστήματα της Λίθινης Εποχής, ηλικίας έως και 45.000 ετών, μπορεί να αποτελούν μια πρώιμη μορφή οργανωμένης καταγραφής πληροφοριών.

Μέχρι πρόσφατα, οι ιστορικοί τοποθετούσαν την απαρχή της γραφής γύρω στο 3.000 π.Χ. στη Μεσοποταμία, με τα πρωτο-σφηνοειδή κείμενα, και αργότερα στην Αίγυπτο, την Κίνα και τη Μεσοαμερική. Ωστόσο, η νέα έρευνα έρχεται να αμφισβητήσει αυτό το χρονολόγιο.

Ομάδα επιστημόνων εντόπισε επαναλαμβανόμενα μοτίβα από γραμμές, εγκοπές, τελείες και σταυρούς σε αντικείμενα από σπήλαια της νότιας Γερμανίας. Τα ευρήματα προέρχονται από την περίοδο λίγο πριν οι Homo sapiens μετακινηθούν από την Αφρική στην Ευρώπη και αλληλεπιδράσουν με τους Νεάντερταλ.

Ένα ειδώλιο ηλικίας 38.000 ετών από το σπήλαιο Γκάισενκλεστερλε στη Γερμανία © Landesmuseum Württemberg/Hendrik Zwietasch

Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερα από 3.000 σύμβολα σε 260 αντικείμενα, αναζητώντας αυτό που περιγράφουν ως «DNA της γραφής». Μεταξύ των ευρημάτων συγκαταλέγονται χαραγμένες σειρές σταυρών και τελειών σε μικρό γλυπτό μαμούθ από ελεφαντόδοντο, καθώς και μοτίβα σε πλάκα που απεικονίζει υβριδική μορφή ανθρώπου-λιονταριού.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Κρίστιαν Μπεντς του Πανεπιστημίου Ζάαρλαντ, τα σύμβολα αυτά αποτελούν «μια πρώιμη εναλλακτική μορφή γραφής». Όπως επισημαίνει, η πυκνότητα και η επαναληπτικότητα των σημείων είναι στατιστικά συγκρίσιμη με εκείνη των πρώτων πρωτο-σφηνοειδών πινακίδων της αρχαίας Μεσοποταμίας, παρότι προηγούνται κατά περίπου 40.000 χρόνια.

Μια πινακίδα με πρωτο-σφηνοειδή γραφή από πριν από περίπου 3.350 χρόνια © Staatliche Museen zu Berlin, Vorderasiatisches Museum/Olaf M. Tesmer

Σχετικό Άρθρο

Health & Fitness Τα πολλαπλά οφέλη του γραψίματος με το χέρι

Ελένη Χελιώτη 14.10.2023, 16:52

Η ερευνήτρια Έβα Ντούτκιεβιτς από το Μουσείο Προϊστορίας και Πρώιμης Ιστορίας του Βερολίνου τονίζει ότι οι άνθρωποι της Παλαιολιθικής εποχής φαίνεται πως είχαν αναπτύξει σύνθετα συστήματα συμβολικής επικοινωνίας. Η μεγαλύτερη πυκνότητα μοτίβων σε ειδώλια, σε σύγκριση με εργαλεία, υποδηλώνει ότι τα αντικείμενα αυτά είχαν ιδιαίτερη επικοινωνιακή σημασία.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS, ενισχύει την άποψη ότι οι άνθρωποι της Λίθινης Εποχής διέθεταν γνωστικές ικανότητες αντίστοιχες των σύγχρονων, αναπτύσσοντας συστήματα μετάδοσης νοημάτων πολύ πριν την εμφάνιση της κλασικής γραφής.