Μουσά Μπαμπά: στην πλατεία Τερψιθέας για χαλβά, θαύματα και θρύλους

Κάθε φορά που με βγάζει ο δρόμος στην πλατεία Τερψιθέας κοιτάζω τον Τουρμπέ του Μούσα Μπαμπά με δέος και θυμάμαι την ιστορία: Ο πιτσιρικάς Μουσά Μπαμπά ήταν υπηρέτης σε έναν Αγά της Άνω Πόλης, που κάποτε αποφάσισε να κάνει το μεγάλο ταξίδι από τη Θεσσαλονίκη για τη Μέκκα. Μόνη στο σπίτι, η γυναίκα του Αγά μετρούσε υπομονετικά τις μέρες της επιστροφής. Μια μέρα που έφτιαξε χαλβά τόσο περίτεχνα σερμπέτη και μυρωδάτο, ο Μουσά Μπαμπά την άκουσε να λέει λυπημένα: «Τι κρίμα που ο αφέντης δεν βρίσκεται εδώ για να τον δοκιμάσει και να ευφρανθεί». Ο Μπαμπά δεν έχασε χρόνο, «τύλιξέ μου μια μερίδα, κι ο Αγάς θα τον ευχαριστηθεί απόψε κιόλας». Η χανούμισσα γέλασε με την πονηριά του Μουσά και εκτίμησε δεόντως το κόλπο που μηχανεύτηκε ο νεαρός για να δοκιμάσει το γλυκό. Τύλιξε ένα κομμάτι και του ευχήθηκε καλό δρόμο, όντας σίγουρη πως κάπου λίγο παρακάτω, στο παραδιπλανό Τσινάρι ή στη βρύση της Ναμίκα Χανίμ, ο πονηρούλης Μπαμπά θα περιδρόμιαζε τον χαλβά της, αλλά χαλάλι του ορεξάτου. 

Ο Τουρμπές του Μουσά Μπαμπά σήμερα

Αργότερα ο Αγάς γύρισε στο σπίτι και μαντέψτε: Το πρώτο που είπε στην κυρά του ήταν πόσο πολύ του άρεσε το γλυκό της που το βρήκε στο κατώφλι του στη Μέκκα. Αυτόματα ο Μουσά Μπαμπά αγιοποιήθηκε από τους Οθωμανούς της Άνω Πόλης κι ο θρύλος, που τον θέλει κάτι ανάλογο με τον δικό μας Αϊ-Γιώργη, λέει πως ο Μπαμπά κατά την ενηλικίωσή του έγινε μέλος του τάγματος των Μπεκτασήδων Δερβίσηδων. Σουφίτης ασκητής δηλαδή, εξοικειωμένος να κάνει θαύματα από πολύ νεαρή ηλικία. 

Το προσκυνητάρι του Αγίου Χαραλάμπους δίπλα στον τουρμπέ

Όταν ο Μουσά Μπαμπά απεβίωσε, οι Οθωμανοί της Θεσσαλονίκης ανέγειραν προς τιμή του τον διάσημο Τουρμπέ (τάφος, must see) στην πλατεία Τερψιθέας. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1923, τα λείψανα του Μουσά Μπαμπά στάλθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, με τον Τουρμπέ ήδη να έχει αλλάξει χρήση, αποτελώντας πλέον προκυνητάρι του Αγίου Χαραλάμπους. Το 2011 άρχισαν οι εργασίες αναστύλωσης και το 2015 το μνημείο Μουσά Μπαμπά παραδόθηκε στη σημερινή εξευγενισμένη μορφή του. Κάποιες νύχτες του χειμώνα που η βροχή γαζώνει την πλατεία Τερψιθέας και τα ζιγκ ζαγκ του αέρα που περιδινείται στα στενά μεταμορφώνουν το ξέφωτο του Μουσά Μπαμπά σε σκηνικό από ταινία εποχής, πολλοί ντόπιοι διατείνονται πως το έξτρα ηχητικό εφέ που ακούγεται δεν είναι άλλο από το άλογο του Μουσά Μπαμπά. Το άτι και ο αναβάτης επιστρέφουν στην Άνω Πόλη, τον τόπο από όπου ξεκίνησε το πρώτο από τα πάμπολλα θαύματα που ελέησε να κάνει αργότερα ο Μπαμπά. Δεν έτυχε να το επιβεβαιώσω ως αυτόπτης, για αυτό και δεν παίρνω όρκο, μπορεί όμως να οφείλεται και στο ότι περνώ μέρα μόνο και με καλό καιρό από την πλατεία Τερψιθέας. Η οποία, ας σημειωθεί, δεν διαθέτει χαλβαδοπωλείο, παρόλο που σε έναν μυρωδάτο και σερμπέτη χαλβά χρωστά τον θρύλο της.