Μια γιορτή για τον Ερασίνο και η δύναμη της συλλογικής δράσης

Για πολλά χρόνια τώρα οι άνθρωποι έχουμε διαχωρίσει τους εαυτούς μας από το περιβάλλον. Ωστόσο, οι πολλαπλές κρίσεις που αντιμετωπίζουμε, όπως η κλιματική κρίση, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η οικονομική κρίση και η αύξηση των ανισοτήτων, δεν είναι ξεχωριστές κρίσεις αλλά αλληλένδετες εκφάνσεις της λεγόμενης «ανάπτυξης». Σήμερα όλο και περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να το αντιλαμβάνονται και να ενώνουν τις δυνάμεις τους για την προστασία του περιβάλλοντος. Τρανή απόδειξη, η νίκη της συμμαχίας της κοινωνίας των πολιτών για τη διάσωση του ελεύθερου κομματιού του Ερασίνου ποταμού. Μια νίκη που, με πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), γιορτάστηκε στις όχθες του ποταμού, δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο του Ιερού της Αρτέμιδας στη Βραυρώνα.

«Διασώθηκε ο Ερασίνος και το τοπίο αυτό χάρις στη συνεργασία πολλών φορέων, τοπικών και ευρύτερων. Σήμερα γιορτάζουμε όλοι μαζί όσοι αγωνιστήκαμε για να μην τσιμεντωθεί ο Ερασίνος μας. Περάσαμε δύσκολες στιγμές, στιγμές απελπισίας. Αλλά δεν το βάλαμε κάτω. Η εκδήλωση δεν είναι μόνο στιγμή χαράς και αναγνώρισης, αλλά και μια ευκαιρία συνάντησης για όλους εκείνους που υπερασπίστηκαν τον ποταμό απέναντι στα σχέδια για τη μετατροπή του σε αγωγό ομβρίων υδάτων», θα πει η Πρόεδρος της ΕΛΛΕΤ, κ. Λυδία Καρρά, κατά την έναρξη της γιορτής για τον Ερασίνο.

Ένα κομμάτι του Ερασίνου, ωστόσο, έχει χαθεί για πάντα. Τα έργα εγκιβωτισμού του ποταμού έχουν ήδη καταστρέψει το 25% του σπάνιου και πολύ σημαντικού υγρότοπου, αποψιλώνοντας ενδιαιτήματα προστατευόμενων ειδών και εκχερσώνοντας έδαφος που προέρχεται από προσχώσεις χιλιάδων χρόνων. Γι’ αυτό και η διάσωση του ελεύθερου κομματιού του έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία.
«Το 2020 ξεκίνησε ένα μεγάλο αντιπλημμυρικό έργο. Η λογική του ήταν γνώριμη: όταν φοβόμαστε το νερό, το περιορίζουμε. Το κλείνουμε σε κανάλι. Το "τακτοποιούμε". Έτσι αντιμετωπίστηκαν πολλά ποτάμια στην Αττική. Και πολλά απ’ αυτά σήμερα πλημμυρίζουν περισσότερο από πριν. Ο Ερασίνος όμως εδώ δεν διασχίζει πόλη. Δεν περνά μέσα από πυκνοδομημένη περιοχή. Δεν απειλεί κατοικίες. Ρέει μέσα σε αγροτική γη και καταλήγει σε έναν ζωντανό υγρότοπο», θα πει ο κ. Δημήτρης Σωτηρίου, κάτοικος της περιοχής και ενεργός πολίτης για τη διάσωση του Ερασίνου.

«Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το αδιατάρακτο τμήμα του Ερασίνου, μήκους περίπου 8 χιλιομέτρων, διασχίζει τον κάμπο του Μαρκόπουλου, μια καθαρά αγροτική περιοχή χωρίς υποδομές που να δικαιολογούν βαριές παρεμβάσεις», λέει η κ. Λυδία Καρρά και συμπληρώνει: «Μετά από περίπου πέντε χρόνια κινητοποιήσεων, το Υπουργείο Υποδομών, με Υπουργό τώρα τον κ. Δήμα, προχώρησε στις 8 Ιανουαρίου και στις 9 Φεβρουαρίου 2026 στη διάλυση των εργολαβιών διευθέτησης των Ρεμάτων Ερασίνου και Αγίου Γεωργίου αντίστοιχα, αναγνωρίζοντας στην πράξη τη σημασία των επιχειρημάτων που είχαν κατατεθεί. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει προχωρήσει σε επανεξέταση ή και αναστολή χρηματοδοτήσεων για αντιπλημμυρικά έργα στην Αττική, στο πλαίσιο περιβαλλοντικών κριτηρίων και μετά από σχετικές παρεμβάσεις».

Όπως σημειώνει η κ. Εμμανουέλα Τερζοπούλου από το κίνημα για το Ρέμα της Ραφήνας και τη συλλογικότητα της ΡεμΑττικής: «Η καταγγελία των πολιτών στις τράπεζες που θα χρηματοδοτούσαν το έργο ήταν η καταλυτική κίνηση που ανάγκασε το Υπουργείο να σταματήσει το έργο, αφού οι τράπεζες δεν θα το χρηματοδοτούσαν». «Ο Ερασίνος είναι ένα παράδειγμα ότι κανένας αγώνας δεν είναι χαμένος, ακόμα και όταν φαίνεται ότι έχει χαθεί», θα πει, έμπλεη συναισθημάτων, η κ. Τερζοπούλου.

Στον χαιρετισμό της, η δημοτική σύμβουλος της παράταξης «Αλλάζουμε Ζωή», κ. Ζωή Γιαννάκη, ζήτησε «την αναθεώρηση της μελέτης με βάση το Ευρωπαϊκό Δίκαιο για την προστασία των οικοσυστημάτων, να προστεθεί μελέτη φύτευσης των οχθών του ποταμού και άρδευσης των καλλιεργειών με τα νερά του Ερασίνου, ελέγχους της λειτουργίας του βιολογικού καθαρισμού του αεροδρομίου και να προστατευτεί ο αρχαιολογικός χώρος της Βραυρώνας από τις πλημμύρες».

Ωστόσο, όπως επισήμανε ο κ. Νίκος Τάπας από το Δίκτυο για την Προστασία των Ρεμάτων ΡΟΗ: «Πρόκειται για μια προσωρινή ανακωχή και το έργο πρέπει να σχεδιαστεί με λύσεις βασισμένες στη φύση». Συνεπώς, οι πολίτες δεν επαναπαύονται στη μεγάλη νίκη που πέτυχαν για τον Ερασίνο αλλά επαγρυπνούν. Άλλωστε, η μεγάλη αυτή συνεργασία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού με τα κινήματα των πολιτών και τους ενεργούς πολίτες δείχνει με τον καλύτερο τρόπο ότι η ευημερία των κοινοτήτων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προστασία του περιβάλλοντος. Και όλοι μαζί δουλεύουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Τέλος, απολαμβάνοντας την απαγγελία της Λυδίας Κονιόρδου στο κείμενο της σπουδαίας αρχαιολόγου Λίλας Μαραγκού, που είχε εργαστεί στη Βραυρώνα και αγάπησε πολύ τον Ερασίνο, δεν μπορούσα να σταματήσω να σκέφτομαι ότι η νίκη αυτή δείχνει πως, όταν η προστασία του περιβάλλοντος βασίζεται στις σχέσεις, τη δικαιοσύνη και τη συλλογική δύναμη, αναγεννά όχι μόνο τα οικοσυστήματα αλλά και τους ίδιους τους δεσμούς που συντηρούν τη ζωή.