Η ζωή μου σε 19 τετραγωνικά

Το σπίτι όπου ζει η Κατερίνα είναι 19 τετραγωνικά. Τη ρωτάω: Αν έπρεπε να περιγράψεις τη ζωή σε ένα τόσο μικρό σπίτι, τι θα έλεγες; «Πόσο τέλειο είναι που μπορώ να πάρω την μπίρα μου από το ψυγείο χωρίς καν να σηκωθώ από τον καναπέ!» Η Κατερίνα έχει χιούμορ, αλλά δεν έχει μεγάλη ντουλάπα ούτε ευρύχωρο καναπέ – πού να χωρέσουν; Στις πλατφόρμες ενοικιάζονται και πωλούνται εκατοντάδες σπίτια από 9 έως 20τ.μ. Πώς είναι η ζωή σε ένα τόσο μικρό σπίτι; Είναι ακριβά ή φθηνά; Υπάρχουν τρικ που διευκολύνουν τη διαβίωση; Το να μένει κανείς σε 15τ.μ. μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ψυχική του υγεία; Και, τελικά, πόσο διαφορετικό είναι να ζεις σε ένα τόσο μικρό σπίτι από επιλογή ή από ανάγκη;

Εκτός από την Κατερίνα, η οποία για ευνόητους λόγους θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία της, για το θέμα μιλούν στην ATHENS VOICE ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estate, η Ειρήνη Μπονίκου, κλινική κοινωνική λειτουργός, ψυχοθεραπεύτρια και πραγματογνώμονας Πρωτοδικείου Αθηνών και η Κίρκη Μαριολοπούλου, αρχιτέκτων, ιδρύτρια του Kipseli Architects.

Σε μισή ώρα έχεις καθαρίσει όλο το σπίτι!

Το σπίτι της Κατερίνας είναι πραγματικά φωτεινό. Είναι το δώμα μιας επταώροφης πολυκατοικίας επί της Γ΄ Σεπτεμβρίου. Κι επειδή τα λέει ωραία, να δούμε τι μας είπε σε ερώτηση-απάντηση.

― Πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξε το οικονομικό κομμάτι στην απόφασή σου να ζήσεις σε ένα μικρό σπίτι 19τ.μ.;

Καταλυτικό. Δεν νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι θα σκέφτονταν σοβαρά να μείνουν σε ένα τόσο μικρό σπίτι αν δεν υπήρχε το οικονομικό κομμάτι στη μέση.

― Θυμάσαι την πρώτη φορά που μπήκες στο σπίτι; Τι σκέφτηκες όταν είδες τον χώρο;

Ναι. Σκέφτηκα ότι αυτό ήταν το σπίτι μου. Ήταν το πρώτο που είδα ενώ έψαχνα να νοικιάσω, δεν είχα δει κανένα άλλο, κι όμως ήμουν σίγουρη ότι αυτό το σπίτι ήθελα. Και ήμουν τυχερή: παρά το μικρό του μέγεθος, είναι ένα πραγματικά πολύ όμορφο και λειτουργικό σπίτι.

― Ποιο είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του να ζεις σε τόσο μικρό σπίτι; Υπήρξε κάτι που τελικά σου άρεσε περισσότερο απ’ όσο περίμενες;

Το καθάρισμα! Σε μισή ώρα έχεις καθαρίσει όλο το σπίτι. Δύο φορές.

― Και ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα; Υπάρχει κάποια καθημερινή ανάγκη που γίνεται δύσκολη λόγω του χώρου;

Νομίζω ότι απλώς πρέπει να γίνεις εφευρετικός. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το πού θα χωρέσεις τα πράγματά σου. Οπότε, αρχίζεις και παρατηρείς προσεκτικά κάθε εκατοστό διαθέσιμου χώρου: κάτω απ’ το κρεβάτι, πάνω απ’ τα ντουλάπια της κουζίνας, πίσω απ’ την πόρτα του μπάνιου… οπουδήποτε μπορείς να χωρέσεις ακόμη κι ένα ραφάκι, μια κρεμάστρα, έστω ένα κουτί!

― Πώς έχει αλλάξει ο τρόπος που αγοράζεις και κρατάς πράγματα; Υπάρχουν πράγματα που πλέον δεν αγοράζεις επειδή απλώς δεν χωράνε;

Εννοείται! Γενικώς, για να την παλέψεις σε έναν τόσο μικρό χώρο, πρέπει να γίνεις φίλος με το κίνημα του μινιμαλισμού. Αλλά αυτό έχει και τα καλά του, γιατί πραγματικά βλέπεις τη ζωή αλλιώς: όχι, δεν χρειάζεσαι ακόμη ένα ζευγάρι παπούτσια ή μία ακόμη τσάντα ή κι άλλο ένα παλτό. Άσε που δεν έχεις και πού να τα βάλεις…

― Τι γίνεται όταν θέλεις να καλέσεις φίλους ή κάποιον άνθρωπο στο σπίτι; Μπορείς να φιλοξενήσεις κόσμο;

Έχω έναν μικρό (πραγματικά λιλιπούτειο) καναπέ όπου χωρούν δύο άνθρωποι, κι ένα μικρό σκαμπό. Αλλά καθώς το σπίτι μου είναι ουσιαστικά το δώμα της πολυκατοικίας, ουσιαστικά έχω στη διάθεσή μου και ολόκληρη την ταράτσα! Οπότε, χμ, ναι, μπορώ να καλέσω από 2 άτομα μέχρι να κάνω ένα μεγάλο πάρτι! Και μπορώ να φιλοξενήσω οποιονδήποτε είναι πρόθυμος να στριμωχτεί μαζί μου στο ημίδιπλο κρεβάτι μου.

― Υπήρξαν στιγμές που ένιωσες ότι τα 19 τ.μ. ήταν αρκετά και άλλες που ένιωσες ότι δεν σου έφταναν καθόλου;

Ζω ήδη έναν χρόνο σ’ αυτό το σπίτι και δεν νιώθω ότι μου λείπει χώρος. Αλλά το σκέφτομαι κάπως σαν φωλιά, σαν το δικό μου, ενήλικο «κουκλόσπιτο» (πολλοί φίλοι μου το λένε επίσης κουκλόσπιτο).

― Αν είχες άλλα 5-10 τ.μ., πού θα τα αξιοποιούσες; Τι σου έλειψε περισσότερο;

Σε μια ντουλάπα. Τώρα έχω μια πραγματικά μικρή ντουλάπα, τη μικρότερη που έχεις δει ποτέ, και είναι στ’ αλήθεια δύσκολο να χωρέσουν όλα μου τα ρούχα. Πολλά από αυτά βρίσκονται σε σπίτια φίλων. Το ίδιο ισχύει και για τα βιβλία μου. Οπότε, ναι: λίγος επιπλέον χώρος για μια νορμάλ ντουλάπα και μια μεγάλη βιβλιοθήκη θα ήταν ό,τι έπρεπε!

Λιγότερα τετραγωνικά, περισσότερα χρήματα

Αυτή την περίοδο σε γνωστή πλατφόρμα υπάρχουν 44 διαμερίσματα έως 20τ.μ. προς ενοικίαση στο κέντρο της Αθήνας. Το πιο φθηνό είναι 20τ.μ. και δεν έχει κουζίνα, αλλά αυτό παρουσιάζεται ως πλεονέκτημα: «είναι καλό για κάποιον που δεν μαγειρεύει». Το πιο ακριβό είναι 10τ.μ., βρίσκεται στο Κολωνάκι και ενοικιάζεται 1.200 ευρώ τον μήνα.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των πολύ μικρών κατοικιών είναι το παράδοξο της τιμολόγησής τους: μπορεί να έχουν χαμηλότερο συνολικό μίσθωμα, λόγω της περιορισμένης επιφάνειάς τους, όμως σε όρους τιμής ανά τ.μ. είναι συχνά αισθητά ακριβότερα από μεγαλύτερα διαμερίσματα, λέει ο Θεμιστοκλής Μπάκας. «Τα ακίνητα κάτω των 20 τ.μ.», συνεχίζει, «δεν αποτελούν τον κύριο όγκο της ελληνικής αγοράς κατοικίας, ωστόσο τα τελευταία χρόνια τα συναντάμε συχνότερα στις αγγελίες, ιδιαίτερα στην Αθήνα και σε περιοχές όπου υπάρχει αυξημένη ζήτηση για μικρές και οικονομικότερες –σε απόλυτο ποσό– κατοικίες. Πρόκειται κυρίως για studios, παλαιές γκαρσονιέρες, δώματα και μικρούς χώρους που έχουν ανακαινιστεί ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν προκύψει από διαφορετική προηγούμενη χρήση ή διαχωρισμό μεγαλύτερων ιδιοκτησιών».

Όπως λέει ο Θ. Μπάκας, σε ενδεικτικό έλεγχο ενεργών αγγελιών τον Σεπτέμβριο του 2026 καταγράφονται περιπτώσεις μικροκατοικιών όπου η ζητούμενη τιμή προσεγγίζει ή ακόμη και ξεπερνά τα 40€/τ.μ. τον μήνα. «Συναντάμε, ωστόσο, και αισθητά οικονομικότερες επιλογές, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη διαφοροποίηση ακόμη και μεταξύ κατοικιών παρόμοιας επιφάνειας. Η περιοχή, ο όροφος, η κατάσταση, η ανακαίνιση, η επίπλωση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ακινήτου μπορούν να μεταβάλουν εντυπωσιακά τη ζητούμενη τιμή. Δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι κάθε κατοικία κάτω των 20 τ.μ. είναι ακριβή. Μπορούμε όμως να διαπιστώσουμε ότι η πολύ μικρή επιφάνεια συνοδεύεται συχνά από σημαντικό premium στην τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο».

Και κάποιες ακόμη ερωτήσεις προς τον Θ. Μπάκα:

― Τα μικρά σπίτια «φεύγουν» γρηγορότερα από τα μεγαλύτερα;

Εκείνο που βλέπουμε στην αγορά είναι ότι ένα σωστά τιμολογημένο, ανακαινισμένο και λειτουργικό μικρό διαμέρισμα, κοντά σε μετρό, πανεπιστήμιο ή μεγάλο εργασιακό κέντρο, μπορεί να παρουσιάσει ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση. Ο λόγος είναι απλός: υπάρχει ένα μεγάλο κοινό που δεν αναζητά 60 ή 80 τ.μ. Αναζητά το μικρότερο δυνατό αυτοτελές σπίτι που μπορεί να πληρώσει.

Από την άλλη πλευρά, όταν ένα studio 15 ή 18 τ.μ. προσεγγίζει σε συνολικό μίσθωμα την τιμή μιας κατοικίας 30-40 τ.μ. στην ίδια ή σε γειτονική περιοχή, το πλεονέκτημά του περιορίζεται σημαντικά.
Άρα, δεν πωλείται ή νοικιάζεται γρήγορα επειδή απλώς είναι μικρό. Πρέπει να είναι και οικονομικά λογικό σε σχέση με τις εναλλακτικές επιλογές του ενδιαφερόμενου.

― Ποιοι είναι οι ενοικιαστές;

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο προφίλ. Η ζήτηση μπορεί να προέρχεται από φοιτητές, νέους εργαζομένους, ανθρώπους που ζουν μόνοι, εργαζομένους που βρίσκονται προσωρινά σε μια πόλη, αλλοδαπούς εργαζομένους ή ανθρώπους που, λόγω εισοδήματος, αναζητούν τη χαμηλότερη δυνατή συνολική στεγαστική δαπάνη.
Θα απέφευγα, όμως, να τα χαρακτηρίσουμε συλλήβδην «κατοικίες φτωχών» ή «κατοικίες μεταναστών». Αυτό ούτε τεκμηριώνεται ούτε αποτυπώνει ολόκληρη την αγορά.

Υπάρχει και ένα δεύτερο κοινό: άνθρωποι που επιλέγουν συνειδητά λιγότερα τετραγωνικά προκειμένου να κατοικούν στο κέντρο ή κοντά στη δουλειά ή στις σπουδές τους.
Για κάποιους μπορεί να πρόκειται για μεταβατική κατοικία: το πρώτο σπίτι ενός φοιτητή, ενός νέου εργαζομένου ή ενός ανθρώπου που μετακινήθηκε στην Αθήνα και επιδιώκει αργότερα να μεταφερθεί σε μεγαλύτερη κατοικία.
Υπάρχει όμως και μια κοινωνική διάσταση που δεν πρέπει να αγνοούμε. Για ένα μέρος των μισθωτών, τα 15 ή 20 τ.μ. δεν αποτελούν επιλογή τρόπου ζωής αλλά συμβιβασμό με βάση το διαθέσιμο εισόδημα.

― Ποιοι αγοράζουν τέτοια ακίνητα; Ιδιώτες για ιδιοκατοίκηση ή για μακροχρόνια μίσθωση, επενδυτές για Airbnb;

Και οι δύο κατηγορίες υπάρχουν, αλλά θεωρώ ότι η επενδυτική λογική είναι ιδιαίτερα σημαντική σ’ αυτή την κατηγορία. Ένα ακίνητο 15-20 τ.μ. έχει χαμηλότερο συνολικό κόστος εισόδου σε σχέση με ένα μεγαλύτερο. Αυτό το καθιστά προσιτό σε περισσότερους μικρούς επενδυτές, οι οποίοι μπορεί να εξετάζουν μακροχρόνια ή βραχυχρόνια μίσθωση, επιπλωμένη μίσθωση σε φοιτητές ή νέους εργαζομένους.

Δεν θα συνέδεα, όμως, κάθε αγορά μικρού ακινήτου με το Airbnb. Μάλιστα, από την 1η Οκτωβρίου 2025 το θεσμικό πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις έχει γίνει αυστηρότερο: το ακίνητο πρέπει να αποτελεί χώρο κύριας χρήσης και να πληροί συγκεκριμένες απαιτήσεις φυσικού φωτισμού, αερισμού, κλιματισμού και ασφάλειας. Άρα ένας επενδυτής που αγοράζει σήμερα ένα υπόγειο, μια αποθήκη ή έναν άλλο πολύ μικρό χώρο με τη λογική «θα τον ανακαινίσω και θα τον κάνω Airbnb» οφείλει πρώτα να ελέγξει εάν νομικά και πολεοδομικά μπορεί πράγματι να χρησιμοποιηθεί γι’ αυτόν τον σκοπό.

Άλλο μικρή κατοικία, άλλο υποβαθμισμένη κατοικία

Ο Θ. Μπάκας λέει ότι η αυξανόμενη παρουσία κατοικιών 15, 18 ή 20 τ.μ. στην αγορά δεν αποτελεί απλώς μια ιδιαιτερότητα του real estate αλλά, σε έναν βαθμό, καθρέφτη της σημερινής στεγαστικής πραγματικότητας.

«Όταν δημιουργείται ζήτηση ακόμη και για κατοικίες τόσο περιορισμένης επιφάνειας, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο κοστίζουν ή πόσο γρήγορα μισθώνονται. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι γιατί τις αναζητούν οι άνθρωποι και κατά πόσο το διαθέσιμο εισόδημά τους τους επιτρέπει να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια κατοικία που ανταποκρίνεται πραγματικά στις ανάγκες και στην καθημερινότητά τους. Δεν πρέπει, βέβαια, να ταυτίζουμε τη μικρή κατοικία με την υποβαθμισμένη κατοικία. Ένα σωστά σχεδιασμένο studio, με φυσικό φωτισμό, επαρκή αερισμό και λειτουργική διαρρύθμιση, μπορεί να αποτελέσει μια απολύτως αξιοπρεπή και συνειδητή στεγαστική επιλογή».

Ζώντας σε «κουτιά»: Οι ψυχολογικές συνέπειες της διαβίωσης σε σπίτια κάτω των 20 τ.μ.

Η Ειρήνη Μπονίκου αναφέρει για τα micro-apartments (ή micro-units) ότι, αν και για πολλούς προβάλλονται ως μια οικονομική ή «μινιμαλιστική» λύση, η επιστημονική βιβλιογραφία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτών των χώρων στην ψυχική υγεία: «O περιορισμός σε υπερβολικά μικρούς χώρους λειτουργεί ως διαρκές περιβαλλοντικό στρεσογόνο ερέθισμα, ενώ όταν ο χώρος ύπνου, φαγητού, ξεκούρασης, ενδεχομένως και εργασίας συμπίπτει στα ίδια 2-3 μέτρα, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να μεταβεί σε κατάσταση χαλάρωσης, κάτι που οδηγεί σε αύξηση της κορτιζόλης (ορμόνη του στρες) και σε διαταραχές ύπνου. Όπως έχει πει ο Gary W. Evans, καθηγητής Περιβαλλοντικής Ψυχολογίας, “ο χώρος στον οποίο ζούμε δεν είναι απλώς ένα καταφύγιο, αλλά ένας προστατευτικός μηχανισμός του εγώ. Όταν ο χώρος συρρικνώνεται πέρα από ένα όριο, ο εγκέφαλος προσλαμβάνει το περιβάλλον ως απειλή ή εγκλεισμό”».

Η Ε. Μπονίκου υπογραμμίζει, επίσης, την υπόθεση της «κοινωνικής απόσυρσης», μέσω της απουσίας δυνατότητας φιλοξενίας: «Οι ένοικοι μικρο-διαμερισμάτων συχνά ντρέπονται ή αδυνατούν πρακτικά να φιλοξενήσουν φίλους ή σύντροφο, με αποτέλεσμα τη σταδιακή απομόνωση – η έλλειψη κοινωνικών αλληλεπιδράσεων εντός του οικιακού ασύλου οδηγεί σε αισθήματα μοναξιάς, κατάθλιψης και κοινωνικού αποκλεισμού». Ακόμα όμως κι αν υπάρχει συγκατοίκηση σε έναν χώρο 20τ.μ. και λιγότερο «τα επίπεδα τριβής, επιθετικότητας και συναισθηματικής εξάντλησης πολλαπλασιάζονται εκθετικά λόγω παντελούς έλλειψης ιδιωτικότητας».

«Η βιβλιογραφία δείχνει ότι τα 20 τ.μ. δεν επηρεάζουν όλους τους ανθρώπους το ίδιο», λέει η Ε. Μπονίκου, «καθώς συγκεκριμένα αρχιτεκτονικά και περιβαλλοντικά στοιχεία μπορούν είτε να μετριάσουν είτε να επιδεινώσουν το ψυχολογικό βάρος: Η ύπαρξη μεγάλων παραθύρων με θέα σε πράσινο ή σε ανοιχτό ορίζοντα λειτουργεί ως σημαντικός παράγοντας μείωσης του στρες. Αντίθετα, οι σκοτεινοί χώροι με παράθυρα που βλέπουν σε στενούς φωταγωγούς επιβαρύνουν σημαντικά τη συναισθηματική διάθεση. Παράλληλα, η αξιοποίηση επίπλων πολλαπλών χρήσεων (όπως κρυφά κρεβάτια ή έξυπνες λύσεις αποθήκευσης) βοηθά στη διατήρηση της τάξης. Στον αντίποδα, η οπτική οχλαγωγία (clutter) και η ακαταστασία αυξάνουν τα επίπεδα άγχους».

Εθελούσιος μινιμαλισμός vs. αναγκαστική φτώχεια

«Υπάρχει», προσθέτει, «μια τεράστια ψυχολογική διαφορά ανάμεσα σ’ αυτόν που επιλέγει να ζήσει σε ένα tiny home στο πλαίσιο ενός οικολογικού/μινιμαλιστικού lifestyle και σ’ αυτόν που εξαναγκάζεται λόγω οικονομικής αδυναμίας: Όταν η επιλογή είναι εθελούσια, το άτομο νιώθει αυτονομία και υπερηφάνεια για τις αξίες του. Όταν, όμως, τα 20 τ.μ. είναι η μόνη επιλογή επιβίωσης, η αίσθηση παγίδευσης συνδυάζεται με το άγχος της στεγαστικής ανασφάλειας, αυξάνοντας δραματικά τις πιθανότητες εμφάνισης καταθλιπτικών επεισοδίων. Συμπερασματικά, τα διαμερίσματα των 20 τ.μ. δεν είναι a priori ακατάλληλα για κατοίκηση, αλλά θέτουν αυστηρά ψυχολογικά όρια, με τη διαβίωση σε “μικρο-κουτιά” να κινδυνεύει να μετατραπεί από μια μοντέρνα τάση σε μια σιωπηλή κρίση δημόσιας ψυχικής υγείας».

Η αρχιτεκτονική του «λίγου»

Η μικρή κατοικία λέει η Κίρκη Μαριολοπούλου, αρχιτέκτων και ιδρύτρια του Kipseli Architects, δεν είναι απαραίτητα μια λύση ανάγκης. Αν είναι σωστά σχεδιασμένη και βρίσκεται στο σωστό σημείο της πόλης, μπορεί να αποτελέσει μια πολύ συνειδητή επιλογή κατοίκησης. Θα μπορούσαμε να δούμε αυτές τις μικρές κατοικίες σαν κυψέλες μέσα στην πόλη, αυτόνομες μονάδες κατοίκησης με λιγότερα τετραγωνικά, αλλά με ολόκληρη την πόλη γύρω τους. Για κάποιον που ζει μόνος, ένα σπίτι σε κεντρικό σημείο μπορεί να τον φέρνει κοντά στη δουλειά, στις μετακινήσεις, στους ανθρώπους του και στη ζωή που συμβαίνει έξω απ’ την πόρτα του.

Σ’ αυτή την κλίμακα τίποτα δεν είναι ουδέτερο. Κάθε αντικείμενο, κάθε άνοιγμα, κάθε εκατοστό χρειάζεται να έχει λόγο ύπαρξης. Γι’ αυτό, ιδανικά, τέτοια σπίτια θα έπρεπε να διατίθενται ήδη ανακαινισμένα, εξοπλισμένα και επιπλωμένα, με την αποθήκευση και τις βασικές λειτουργίες ενσωματωμένες στον σχεδιασμό τους. Εδώ η επίπλωση είναι κομμάτι της ίδιας της αρχιτεκτονικής και απ’ αυτήν εξαρτάται το αν ο χώρος θα σε υποδεχτεί ή θα σε περιορίσει.

Υπάρχει όμως και κάτι πιο βαθύ σ’ αυτή την εμπειρία κατοίκησης. Θυμίζει ένα παιδικό δωμάτιο που αποσπάστηκε από το πατρικό σπίτι και βρήκε τη δική του θέση στην πόλη. Ή ένα δωμάτιο ξενοδοχείου που έπαψε να είναι προσωρινό και άρχισε να κρατά τις δικές σου αναμνήσεις. Όταν είναι σωστά οργανωμένο, μετατρέπεται σε μια χωρική φωλιά. Τα έχεις όλα γύρω σου, το σπίτι χωράει σε μία ματιά και μέσα σ’ αυτή την εγγύτητα γεννιέται μια ιδιαίτερη αίσθηση οικειότητας και ασφάλειας. Τα λιγότερα τετραγωνικά δεν σημαίνουν απαραίτητα λιγότερη ζωή.

Η συμβουλή της Κατερίνας

Κλείνοντας πίσω μου την εξώπορτα της πολυκατοικίας στην Γ' Σεπτεμβρίου σκεφτόμουν ότι στα «νιάτα» της θα ήταν σίγουρα μία από τις «καλές» πολυκατοικίες του κέντρου της Αθήνας. Να που και στα 70 της σχεδόν χρόνια παραμένει και μία από τις ακριβές. Κίνηση και κορναρίσματα στον δρόμο, αλλά στον 7ο όροφο λίγα από αυτά θα ακούγονται.

Να και η συμβουλή της Κατερίνας σε κάποιον που σκέφτεται να ζήσει σε 19 τετραγωνικά: «Για να είμαι ειλικρινής, ένα πράγμα σού είναι απολύτως αναγκαίο στα 19 τετραγωνικά: το φως. Το σπίτι μου έχει 3 μεγάλα παράθυρα και μία μπαλκονόπορτα. Είναι κυριολεκτικά συνεχώς λουσμένο στο φως. Επίσης, καθώς βρίσκεται στον 7ο όροφο, έχει θέα στον ορίζοντα της πόλης (και το ηλιοβασίλεμα από εδώ είναι μοναδικό). Αν δεν υπήρχαν, όμως, το φως και η θέα, μάλλον θα ένιωθα εγκλωβισμένη. Οπότε η συμβουλή μου είναι αυτή: μην επιχειρήσετε να ζήσετε σε 19 τ.μ. αν δεν έχετε ήλιο και ορίζοντα!».