Δέκα αγαπημένα σημεία όπου η μαγεία της Αθήνας εξακολουθεί να επιμένει: Η Αθήνα του Κωνσταντίνου Ματσούκα
1. Οι λεύκες της λεωφόρου Αλεξάνδρας
Η πόλη μας έχει κρατήσει την ανθρώπινη κλίμακα, δεν έχει «αξιοποιηθεί» μέχρι το τελευταίο εκατοστό της ούτε επιτηρείται απ’ άκρη σ’ άκρη, πράγμα που την κάνει φιλική στην περιπλάνηση. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει απομαγευτεί, διαθέτει ακόμα «τσέπες» όπου συμπυκνώνεται εκείνο το μαγικό στοιχείο που κάθε αστικό περιβάλλον οφείλει να το δεξιώνεται και να του κάνει χώρο. Το δικό μου κορυφαίο παράδειγμα είναι το φυτεμένο με λεύκες τόξο της λεωφόρου Αλεξάνδρας, από την Κηφισίας μέχρι κάτω, την Πατησίων. Κάτι υγρά δειλινά, καθώς φωτίζεται με φόντο το μπλε του ουρανού που βαθαίνει, η καμπύλη της δείχνει να ενώνει την πόλη με κάποιο επέκεινα, που συνεχίζει να τρεμοπαίζει στις παρυφές του κόσμου που ξέρουμε.
2. Η γοητεία των ερειπίων στις ανηφόρες του Γκύζη
Στις ανηφόρες του Γκύζη, τις στεφανωμένες από μπετόν, αφού έχουν προηγηθεί ψησταριές και γραφεία τελετών, καθαριστήρια, ιατρεία, μια Επιπλούπολη, μαγαζιά και πολυκατοικίες στοιχισμένες επ’ άπειρον, σαν για να σε αποθαρρύνουν από την άσκοπη περιπλάνηση, στην κορυφή ενός μικρού λόφου, θα βρεις ακόμα ένα απότιστο και ακλάδευτο σύδεντρο, που μέσα του βομβίζουν σκοτεινά χαλάσματα. Βρίσκεται εκεί εδώ και χρόνια, αχαρτογράφητο, ανένταχτο στον αστικό ιστό, αταυτοποίητο, ξεχασμένο από εργολάβους και κληρονόμους, ένδοξο τεκμήριο της ζωής που ζούσαμε μικροί, σ’ έναν άλλο αιώνα, διαβάζοντας στο Ρομάντζο, το «Σπίτι του μυστηρίου». Τεκμήριο, επίσης, ότι η πόλη μας δεν έχει στερηθεί παντελώς τη γοητεία των ερειπίων.
3. Επειδή έχουμε την Άτυπη Συνέλευση των Σκύλων στο Πεδίον του Άρεως
Διασχίζοντας το Πεδίον του Άρεως, στον ανοιχτό χώρο δίπλα από το Άλσος (πάλαι πότε θερινό θέατρο) θα συναντήσεις την Άτυπη Συνέλευση των Σκύλων, που εν παντί καιρώ συμμετέχουν σ’ ένα αυτοσχέδιο πάρτι. Μάτια που λάμπουν από κοινωνικότητα, ξέφρενα κυνηγητά και κρεμασμένες γλώσσες, κορμιά που χαίρονται απ’ άκρη σ’ άκρη. Αδύνατο να μη σε αγγίξει η ενέργεια που εκλύουν.
4. Για τις υπαίθριες παραστάσεις του Καραγκιόζη στην Πλατεία Πρωτομαγιάς
Στην Πλατεία Πρωτομαγιάς (μεταξύ του Πεδίου του Άρεως και της παλαιάς Σχολής Ευελπίδων) ακόμα στήνονται υπαίθριες παραστάσεις του πιο διαχρονικού stand up comedian των Βαλκανίων, του Καραγκιόζη. Ιστορίες 150 χρόνια παλιές, που για να στηθούν δεν χρειάζονται παρά ένα λευκό πανί κι έναν προβολέα και που κανείς δεν ξέρει τον συγγραφέα τους. Εδώ, παρακολουθώντας τον Καραγκιόζη να διδάσκει στο Κολλητήρι θρησκευτικά ή μαθηματικά, το ακροατήριο συμμετέχει χωρίς ντροπές, γελάει κακαριστά ή σχολιάζει, χτυπάει χέρια και πόδια από ενθουσιασμό ή αγανάκτηση.
5. Οι τοιχογραφίες της Άνοιξης στο Αρχαιολογικό Μουσείο στην Πατησίων
Στους τοίχους του Αρχαιολογικού Μουσείου στην Πατησίων σαλεύουν η τοιχογραφία της Άνοιξης και οι Αντιλόπες, αιώνια ζωντανοί ψίθυροι από την ευφρόσυνη Μινωική φυσιοκρατία. Σε διπλανή αίθουσα κι άλλο στιγμιότυπο από τον μακρινό εκείνο κόσμο όπου οι θεότητες έπαιζαν: η Αφροδίτη απειλεί τον ερωτύλο Πάνα με το μαρμάρινο σανδάλι της. Στον αρχαίο κόσμο με τους τόσο ανθρώπινους θεούς του, η διελκυστίνδα ανάμεσα στο ιερό και στο βέβηλο δεν υποφωτιζόταν από τις φωτιές της Κόλασης.
6. Από την Quinta μέχρι τη βορειοαφρικανική τζελάμπα, η Κυψέλη τα χωράει όλα
Η Κυψέλη ήταν ανέκαθεν ένα μωσαϊκό, ακριβώς αυτό που λέει το όνομά της, με έντονη κοινωνική και πολιτιστική ζωή, ένας πυκνός αστικός ιστός όπου διέγραψαν τις λαμπρές τροχιές τους στέκια όπως η Quinta και το Media Luz, σινεμά όπως το Ριάλτο και το Λουζιτάνια, όπου γενιές ολόκληρες γαλουχήθηκαν με καράτε και Γκοτζίλα, και καφετέριες όπως ο Φλόκας και η Φαίδρα (με θαμώνες τον Τσιφόρο, τον Ελύτη και άλλους)... Σήμερα, η θέα της βορειοαφρικανικής τζελάμπα (κελεμπία) και ο ήχος του τζέμπε έχουν πια μπολιάσει την ντόπια αστική κουλτούρα. Tα Αφρικανάκια, στολισμένα από τους γονείς τους για την κυριακάτικη λειτουργία στην Επτανήσου, είναι από μόνα τους μια εθνολογική μελέτη. Όμως ο παλιός τρόπος ζωής έχει αφήσει στη γειτονιά μια πατίνα που δεν χάνεται εύκολα, παρ’ όλες τις ζυμώσεις και προκλήσεις των τελευταίων χρόνων. Παρά την εισροή νέων, και λιγότερο προνομιούχων, πληθυσμών, παρά την απειλή, πραγματική και φανταστική, της ξενότητας, οι ζυμώσεις δείχνουν να έχουν εδραιώσει τόσο την ανθεκτικότητα όσο και τη φιλοξενία της σημερινής Κυψέλης.
7. Μεγάλη Τρίτη στην εκκλησία με τον μεγαλύτερο τρούλο των Βαλκανίων
Στην πασχαλινή λειτουργία της Μεγάλης Τρίτης, στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα, με τον μεγαλύτερο τρούλο των Βαλκανίων, ακούς την πολυμελή, «επαγγελματική» χορωδία να ψέλνει τον ερωτικό θρήνο της Κασσιανής: «Αλίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη και δίχως φεγγάρι, ο έρωτας της αμαρτίας...». Το πέρασμα από το φως της μέρας στο ημίφως της εκκλησίας, τα μπουκέτα από κεριά να τρεμοπαίζουν ψηλά, ενήλικες που γονατίζουν και φιλούν τα εικονίσματα… Ακόμα, το χρυσάφι και το ασήμι παντού κι εκείνη η βαριά μυρωδιά από λιβάνι που σε λιγώνει και ταυτόχρονα σε προειδοποιεί να μείνεις σοβαρός και μετρημένος! Τα ίδια λόγια επαναλαμβάνονται σ' εκατοντάδες εκκλησίες, μέσα στο ίδιο σκηνικό και τον ίδιο αιωρούμενο χρόνο. Ξανασυναντά κανείς εδώ τη θεατρικότητα, με την αυθεντική έννοια του όρου, που έχει υπάρξει για πολλούς από εμάς παιδιόθεν το κύριο θέλγητρο της εκκλησίας.
8. Για τα φαντάσματα των σιντριβανιών
Στην πλατεία Κοτζιά, χτισμένη πάνω από το εκτενές νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας, τον χειμώνα, στις 11.00 ακριβώς, κλείνουν το σιντριβάνι. Εκτίναξη και πτώση, εκτίναξη και πτώση, ανά τριάντα δευτερόλεπτα, ένας συρφετός από χειρονομίες άδειες από πρόθεση, κι ας δείχνουν αποφασισμένες για όλα, που όμως σκοντάφτουν στην επανάληψη και, όταν κλείσει για το βράδυ η στρόφιγγα, καταρρέουν αδιαμαρτύρητα μέσα στη σιωπή και την ακινησία. Οι δρόμοι κάτω απ’ το ψιλόβροχο σύρουν μια αστραφτερή αυλαία επάνω στην παύση του σιντριβανιού, σαν σε παράσταση που ακυρώθηκε. Για τα δευτερόλεπτα που διαρκεί η άηχη έκρηξη αυτής της παύσης εύκολα φαντάζεται κανείς τους άχρονους νεκρούς να μουρμουρίζουν κάτω από τις φωτοχυσίες της επιφάνειας, αλλάζοντας πλευρό, έχοντας εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια να καταλάβουν τις σύγχρονες συνήθειες.
9. Για τις βόλτες στα ψηλά της Πετρούπολης
Στην Πετρούπολη, στα δυτικά, μπορείς ακόμα να βρεθείς αρκετά ψηλά ώστε να βρεις με το βλέμμα τη θάλασσα, άσχετα αν χρειαστεί γι’ αυτό να σκαρφαλώσεις στο κακοτράχαλο βουνό της. Αγέλες από μικρά λυκόπουλα ακόμα παίζουν το κυνήγι του θησαυρού σ’ αυτή την άγρια έκταση και μπορείς να θυμηθείς πόσο καιρό έχεις να πατήσεις γη που δεν έχει εξημερωθεί. Καταλαβαίνεις επίσης, πόσο πολύ η πόλη καδράρει το βλέμμα, σε πάει συνέχεια στα κοντινά πλάνα, μην αφήνοντάς σε να νοσταλγήσεις τίποτα, επιβάλλοντας πρώτα να διαβάζεις και μετά να βλέπεις.
10. Για τους ψιθύρους στον λόφο της Πνύκας
Στον λόφο της Πνύκας, τα ανοιξιάτικα βράδια ή κάποιο ήσυχο δειλινό, ακόμα αναδύεται ο αρχαίος βόμβος του ιερού τόπου, ακόμα υπάρχουν στον αέρα μόρια της συγγένειάς μας μ’ εκείνους που έχτισαν το μικροσκοπικό αρχαίο θέατρο στη γούβα του λόφου. Τώρα, πλέον, περισσότερο από καθετί γήινο, τη λατρεία του Διονύσου εδώ την ανακαλούν τα πεφταστέρια του Αυγούστου. Οι ψίθυροι από τις διπλανές παρέες, πιο πάνω, πιο κάτω στον λόφο επιβεβαιώνουν ότι τις στιγμές που όλα είναι ιερά δεν υπάρχει ανάγκη για κανένα δόγμα.
→ Ο Κωνσταντίνος Ματσούκας έχει δουλέψει μεταξύ άλλων ως επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας (tutor), ακαδημαϊκός ερευνητής, μεταφραστής / διερμηνέας, εκφωνητής ειδήσεων και αρθρογράφος.
Με αφορμή τα 1000 τεύχη της ATHENS VOICE, ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος, μιλάει για την αντιφατική σχέση του με την Αθήνα και το ιδιαίτερο χάος που την κάνει μοναδική
Με αφορμή τα 1000 τεύχη της ATHENS VOICE, η μουσικός θυμάται μια παράξενη στιγμή στο κέντρο της Αθήνας που την έκανε να πιστέψει πως είχε ξεσπάσει πόλεμος
Με αφορμή τα 1000 τεύχη της ATHENS VOICE, ο street artist και ζωγράφος μοιράζεται τη διαδρομή στο Παγκράτι που δείχνει πάντα στους φίλους του από το εξωτερικό
Με αφορμή τα 1000 τεύχη της ATHENS VOICE, ο ποιητής Γιώργος Χρονάς καταγράφει τη δική του μελαγχολική εικόνα μιας Αθήνας που αλλάζει και χάνει κομμάτια της μνήμης της
Με αφορμή τα 1000 τεύχη της ATHENS VOICE, ο ακαδημαϊκός Θεοδόσης Τάσιος γράφει για την ιστορία, το κλίμα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που κάνουν την Αθήνα μια ξεχωριστή πόλη
17°
