Ψυχολόγοι του Δρόμου: Ο Μάνος Χατζημαλωνάς, ένα κόκκινο μαξιλάρι και μια διαφορετική κουλτούρα φροντίδας στην πόλη

Δεν έχει λίστα αναμονής. Δεν έχει καναπέ. Δεν έχει «πες μου το ιστορικό σου». Έχει ένα παγκάκι, ένα μαξιλάρι και 25 λεπτά καθαρής παρουσίας. Το πρότζεκτ «Ψυχολόγοι του Δρόμου» είναι η νέα πρωτοβουλία του ψυχολόγου και ψυχοθεραπευτή Μάνου Χατζημαλωνά, και μοιάζει λιγότερο με δράση ψυχικής υγείας όπως την ξέρουμε και περισσότερο με μια αστική χειρονομία: να φέρει την ψυχολογική φροντίδα εκεί όπου βρίσκεται η ζωή, στον δρόμο.

«Δεν είναι event. Δεν είναι performance. Είναι δημόσια παιδαγωγική», λέει ο ίδιος. «Βγαίνουμε για λίγο έξω από τα γραφεία μας για να μειώσουμε το κατώφλι. Να γίνει πιο εύκολο να πεις “χρειάζομαι βοήθεια”».

Τι είναι το πρότζεκτ «Ψυχολόγοι του Δρόμου» 

Οι «Ψυχολόγοι του Δρόμου» δεν προσφέρουν θεραπεία, ούτε διάγνωση, και υπηρεσία επειγόντων. Είναι μια εθελοντική, σύντομη συνάντηση 20-30 λεπτών σε δημόσιο χώρο, βασισμένη στην ιδέα ότι ακόμη και μία μόνο κουβέντα μπορεί να είναι ουσιαστική αν γίνει σωστά. Το πλαίσιο πατά σε διεθνώς τεκμηριωμένες πρακτικές: το single-session thinking (κάθε πρώτη επαφή αντιμετωπίζεται σαν να είναι και η μοναδική) και τη solution-focused προσέγγιση, που κοιτά μπροστά αντί να κολλά στο πρόβλημα.

Όπως εξηγεί ο ίδιος «Δεν ψάχνουμε να λύσουμε ζωές σε μισή ώρα. Ψάχνουμε να δώσουμε προσανατολισμό. Ένα σημείο στήριξης. Ένα μικρό επόμενο βήμα. Μερικές φορές το πιο θεραπευτικό πράγμα δεν είναι αυτό που θα πεις. Είναι το ότι κάποιος κάθισε δίπλα σου και άκουσε χωρίς να προσπαθήσει να σε “φτιάξει”».

Πώς στήνεται η δράση

Η εικόνα είναι λιτή και συνειδητά χαμηλών τόνων. Ένα παγκάκι σε πλατεία ή πάρκο, μακριά από κάμερες και φασαρία. Ένα κόκκινο μαξιλάρι ως σύμβολο. Τίποτα άλλο. Δεν ζητούνται ονόματα, τηλέφωνα ή προσωπικά στοιχεία. Ακόμη, δεν κρατιούνται σημειώσεις και δεν επιτρέπεται η φωτογράφιση ή η βιντεοσκόπηση ανθρώπων. Το πλαίσιο είναι αυστηρό και καθαρό: όχι υποσχέσεις, όχι «σε σώζω». Όταν χρειάζεται, υπάρχει άμεση παραπομπή σε δομές και γραμμές υποστήριξης.

«Η ιδιωτικότητα δεν είναι λεπτομέρεια, είναι όρος ύπαρξης της δράσης», τονίζει ο Χατζημαλωνάς. «Αν ο άλλος φοβάται ότι θα εκτεθεί, απλώς δεν θα μιλήσει».

Τι συμβαίνει στα 25 λεπτά

Η συνάντηση έχει συγκεκριμένη ροή. Ξεκινά με ένα απλό αλλά κρίσιμο ερώτημα: «Τι θα έκανε αυτή τη συνάντηση χρήσιμη για σένα;» Ακολουθούν ερωτήσεις που ανοίγουν τον ορίζοντα αντί να βαθαίνουν το βάρος: «Αν αύριο ξυπνούσες 10% καλύτερα, τι θα ήταν διαφορετικό;» «Πότε ήταν λίγο καλύτερα και τι έκανες τότε;»

«Ποιο είναι το μικρότερο βήμα που μπορείς να κάνεις τις επόμενες μέρες;» Στο τέλος, ο άνθρωπος φεύγει όχι με απαντήσεις για όλα, αλλά με κάτι χειροπιαστό: μια πράξη για τις επόμενες 24-72 ώρες και, αν χρειάζεται, μια ξεκάθαρη κατεύθυνση για περαιτέρω βοήθεια.

Γιατί τώρα

Ένα κάλεσμα προς ψυχολόγους – και προς την πόλη

Η πρωτοβουλία δεν είναι one man show. Ο Χατζημαλωνάς καλεί και άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να συμμετάσχουν, ακολουθώντας το ίδιο δεοντολογικό πλαίσιο και το ίδιο αυστηρό πρωτόκολλο προκειμένου να περάσουν μια κουλτούρα φροντίδας. «Δεν ανοίγουμε το επάγγελμα του ψυχολόγου για να το ξεχειλώσουμε», υπογραμμίζει και συμπληρώνει: «Ανοίγουμε το επάγγελμα του ανθρώπου, στο οποίο τείνει με τις δράσεις του να αναβαθμίσει τη δημόσια ψυχική υγεία, η οποία πάντα καταρτίζεται από γνώση».

Info
1η δράση: Κυριακή 21 Δεκεμβρίου
Οι τοποθεσίες για το πού θα υπάρχει ένα παγκάκι (ένα μαξιλάρι) και κάποιος που θα ακούσει και οι ώρες ανακοινώνονται εδώ.

Δείτε τον Μάνο Χατζημαλωνά στο το 2ο Forum της Athens Voice - Ανθεκτικότητα