Κάπνισμα: γιατί είναι επιβλαβής η καύση του τσιγάρου;

Εκατομμύρια καπνιστές κάθε χρόνο αποφασίζουν ότι δεν χρειάζονται το τσιγάρο στη ζωή τους και διακόπτουν το κάπνισμα εντελώς. Κάνουν τη μοναδική και καλύτερη δυνατή επιλογή που μπορεί να κάνει ένας καπνιστής για την υγεία του: να κόψει πλήρως το τσιγάρο και τη νικοτίνη.

Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί άνδρες και γυναίκες που αποφασίζουν συνειδητά ότι, αν και δεν θέλουν να καπνίζουν, επιθυμούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν προϊόντα με νικοτίνη και καπνό (tobacco). Αναζητούν την παρόμοια γεύση, το τελετουργικό και την πρόσληψη νικοτίνης όπως του τσιγάρου, αλλά χωρίς τον καπνό που παράγεται από την καύση του (smoke). Χάρη στις τεχνολογικές εξελίξεις, τα μη καιόμενα προϊόντα (smoke-free) είναι δυνατό να προσφέρουν αυτές τις εμπειρίες.

Καύση

Η καύση είναι μια διαδικασία που απαιτεί τρία στοιχεία: μια πηγή καυσίμου, όπως ο καπνός· οξυγόνο, που βρίσκεται στην ατμόσφαιρα· και αρκετή θερμότητα ώστε να ξεκινήσει η αυτο-τροφοδοτούμενη αντίδραση που παράγει θερμότητα. Κατά τη διάρκεια της καύσης, σε ιδανικές συνθήκες, υδρογονάνθρακες και οξυγόνο αντιδρούν και παράγουν διοξείδιο του άνθρακα και νερό. Σε πραγματικές συνθήκες, όμως, όπως για παράδειγμα κατά τη χρήση των καιόμενων τσιγάρων, δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο ώστε να γίνει τέλεια καύση.

Η ατελής καύση παράγει μονοξείδιο του άνθρακα και μια σειρά από άλλα μόρια, πολλά από τα οποία έχουν χαρακτηριστεί από τις υγειονομικές αρχές ως επιβλαβή ή δυνητικά επιβλαβή. Ορισμένες από τις τοξικές ουσίες που αποδεσμεύονται κατά την καύση σχηματίζουν υγρά και στερεά σωματίδια, τα οποία μαζί με τις υπόλοιπες εκπομπές σχηματίζουν τον καπνό, που μπορεί να είναι επιβλαβής για την υγεία εάν τον εισπνεύσουμε.

Χρειαζόμαστε μόνο θέρμανση –όχι καύση– για να απελευθερωθεί η νικοτίνη του καπνού.
Η νικοτίνη που περιέχεται στον καπνό του τσιγάρου (tobacco) απελευθερώνεται στον αέρα σε θερμοκρασίες έως του σημείου βρασμού της, γύρω στους 247°C. Αυτή η θερμοκρασία είναι πολύ χαμηλότερη από εκείνη που αρχίζει η καύση του καπνού, περίπου στους 400°C. Αυτό σημαίνει ότι είναι δυνατό ο καπνός να θερμανθεί αρκετά ώστε να απελευθερώσει νικοτίνη, χωρίς να καίγεται και να παράγει αέριο καπνό (smoke). Τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού κάνουν ακριβώς αυτό. Εναλλακτικά, τα προϊόντα ατμίσματος θερμαίνουν ένα υγρό που απελευθερώνει νικοτίνη και γεύσεις, επίσης αποφεύγοντας την καύση και τον καπνό (smoke).

Χημικές ουσίες στον καπνό του τσιγάρου

Έχουν εντοπιστεί χιλιάδες συστατικά στο φυτό του καπνού και εκτιμάται ότι άλλα τόσα μένει να ανακαλυφθούν, σύμφωνα με τους Rodgman και Perfetti. Όπως κάθε φυτό, ο καπνός παίρνει απλά στοιχεία και τα μετατρέπει σε μακρομόρια για την ανάπτυξη και την αυτοσυντήρησή του. Η διαδικασία αυτή καθίσταται περαιτέρω πολύπλοκη λόγω της καύσης των επεξεργασμένων και αποξηραμένων φύλλων του, δημιουργώντας το σύνθετο μείγμα των περισσότερων από 6.000 χημικών ουσιών που συνιστούν τον αέριο καπνό.

Η γνώση σχετικά με τα συστατικά του καπνού που παράγεται από την καύση του τσιγάρου ενισχύθηκε κατά πολύ τη δεκαετία του 1950, οδηγώντας στον εντοπισμό μιας σειράς από αλδεΰδες (όπως φορμαλδεΰδη, ακεταλδεΰδη, ακρολεΐνη) και κετόνες (όπως 3-πεντανόνη, 4-επτανόνη και 2,3-βουτανοδιόνη), οι οποίες -όπως αναφέρεται- διαδραματίζουν ρόλο στον σχηματισμό όγκων και στη μείωση της κινητικότητας του βλενοκροσσωτού μηχανισμού των αεραγωγών.