Γιατί έχουμε τρίχες στις μασχάλες και στα γεννητικά όργανα; Η απάντηση είναι πιο περίεργη απ’ όσο φαντάζεστε

Η τρίχα αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του ανθρώπινου σώματος, όμως η λειτουργία της κρύβει περισσότερα μυστήρια απ’ όσα θα περίμενε κανείς. Η Τζούντι Γουίρινγκ άρχισε να αναζητά απαντήσεις πριν από περίπου 30 χρόνια, όταν ως διδακτορική φοιτήτρια στην Οξφόρδη μελετούσε τη συμπεριφορά ζευγαρώματος και αναρωτήθηκε για ποιον λόγο υπάρχουν οι τρίχες στις μασχάλες, στη βουβωνική περιοχή και σε άλλα σημεία του σώματος.

Η σχετική βιβλιογραφία δεν της έδινε ικανοποιητικές απαντήσεις και έτσι ξεκίνησε τη δική της έρευνα, την οποία χρόνια αργότερα αξιοποίησε στο βιβλίο «Anxious and Hairy: The Evolution and Culture of Human Hair». Η ίδια εξηγεί ότι πολλές από τις ερωτήσεις γύρω από την τρίχα δεν έχουν ακόμη μελετηθεί επαρκώς. Οι τρίχες εμφανίστηκαν εξελικτικά πριν από περίπου 245 εκατομμύρια χρόνια, στους κυνόδοντες των θερμόαιμων ερπετοειδών προγόνων των θηλαστικών.

Αρχικά χρησίμευαν κυρίως ως μόνωση, ενώ ορισμένα είδη διέθεταν και ευαίσθητα μουστάκια για την αντίληψη του περιβάλλοντος. Η τρίχα αποτελείται από κερατίνη, την ίδια πρωτεΐνη που συναντάται στο δέρμα, στα νύχια, στα νύχια των γατών και στα φτερά των πουλιών. Μάλιστα, οι άνθρωποι δεν έχουν λιγότερους θύλακες από τους πιθήκους: διαθέτουμε περίπου δύο έως τέσσερα εκατομμύρια, απλώς οι περισσότερες ανθρώπινες τρίχες είναι πολύ λεπτές και σχεδόν αόρατες.

Οι τρίχες κρύβουν περισσότερες λειτουργίες απ’ όσες φαίνονται

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος των διαφορετικών τριχών στο ανθρώπινο σώμα. Τα φρύδια, για παράδειγμα, προστατεύουν τα μάτια, αλλά παράλληλα αποτελούν σημαντικό μέσο μη λεκτικής επικοινωνίας. Οι εκφράσεις τους μεταφέρουν κοινωνικά και συναισθηματικά μηνύματα, ενώ ακόμη και το σχήμα τους έχει συνδεθεί ιστορικά με αντιλήψεις για τη φιλικότητα ή την υποτακτικότητα. Η χρήση Botox, που περιορίζει την κίνηση των μυών και των φρυδιών, έχει διαπιστωθεί ότι μπορεί να επηρεάζει την ικανότητα μίμησης των συναισθηματικών εκφράσεων των άλλων και, κατ’ επέκταση, την ενσυναίσθηση.

Οι τρίχες στις μασχάλες έχουν επίσης λειτουργία στην κοινωνική επικοινωνία, καθώς συνδέονται με την απελευθέρωση σωματικών οσμών που μπορεί να μεταφέρουν πληροφορίες για τη συναισθηματική κατάσταση, τη γενετική διαφοροποίηση ή ακόμη και την υγεία ενός ανθρώπου. Όσο για τα γένια, η ανάπτυξή τους στους άνδρες επηρεάζεται από την τεστοστερόνη και τη διυδροτεστοστερόνη.

Έχει επίσης διατυπωθεί η υπόθεση ότι η πυκνή τρίχα στο πρόσωπο μπορεί να προσφέρει κάποια προστασία στη γνάθο από χτυπήματα. Αντίστοιχα, η τριχόπτωση, αν και συχνά προκαλεί ψυχολογική επιβάρυνση, είναι εξαιρετικά συνηθισμένη και αποτελεί φυσιολογικό χαρακτηριστικό που συνδέεται με τις ορμονικές αλλαγές.

Από την υγεία μέχρι την ομορφιά, τα μαλλιά έχουν τη δική τους ιστορία

Η τρίχα λειτουργεί παράλληλα ως ένδειξη της γενικότερης κατάστασης του οργανισμού. Η ανάπτυξή της σχετίζεται με την ηλικία, ενώ η έλλειψη πρωτεϊνών, σιδήρου και ορισμένων βιταμινών μπορεί να την κάνει πιο θαμπή και εύθραυστη. Στη βάση κάθε θύλακα υπάρχουν βλαστοκύτταρα που συμμετέχουν στην αναγέννηση και την αποκατάσταση του δέρματος, λειτουργώντας σαν μικροί «μηχανισμοί επιδιόρθωσης» σε ολόκληρο το σώμα. Τα μαλλιά, όμως, δεν έχουν μόνο βιολογική αξία.

Η περιποίησή τους έχει βαθιές ιστορικές και πολιτισμικές ρίζες, με στοιχεία για χτενίσματα, πλεξούδες, κότσους, βαφές, περούκες και extensions ήδη από την εποχή του χαλκού. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, αλλά και άνθρωποι χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων, χρησιμοποιούσαν περούκες, βαφές και πρόσθετες τούφες, ενώ οι τάσεις στα χτενίσματα άλλαζαν διαρκώς μέσα στους αιώνες. Το ξανθό χρώμα, ειδικότερα, έχει συνδεθεί ιστορικά με τη νεότητα, τη θηλυκότητα και τη σεξουαλικότητα, ενώ σε διαφορετικές εποχές και κοινωνίες είχε ακόμη και νομικές ή κοινωνικές προεκτάσεις.

Παράλληλα, οι αποχρώσεις των μαλλιών έχουν επηρεαστεί από την εξέλιξη και τις γενετικές μεταλλάξεις. Μία από τις θεωρίες υποστηρίζει ότι τα ανοιχτόχρωμα μαλλιά αναπτύχθηκαν σε περιοχές της Ευρώπης ώστε, λόγω της μικρότερης ποσότητας μελανίνης, να επιτρέπουν σε περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία να φτάνει στο τριχωτό και να ενισχύει την παραγωγή βιταμίνης D.

Τα μαλλιά ως σύμβολο ταυτότητας, εξουσίας και σεξουαλικότητας

Πέρα όμως από την αισθητική και τη βιολογία, τα μαλλιά έχουν λειτουργήσει διαχρονικά ως σύμβολο ταυτότητας, κοινωνικής θέσης, θρησκευτικής αφοσίωσης αλλά και καταπίεσης. Το υποχρεωτικό ξύρισμα χρησιμοποιήθηκε σε διάφορες ιστορικές περιόδους για την αφαίρεση πολιτισμικής ταυτότητα, από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης έως τα οικοτροφεία για παιδιά αυτόχθονων πληθυσμών στη Βόρεια Αμερική. Αντίθετα, το ξύρισμα του κεφαλιού μπορεί να συμβολίζει την πνευματική αφοσίωση, όπως συμβαίνει σε βουδιστές και τζαϊνιστές μοναχούς. Ακόμη και η αποτρίχωση της ηβικής περιοχής, που συχνά θεωρείται σύγχρονη τάση, έχει ιστορικά παρουσιάσει κύκλους δημοτικότητας σε διαφορετικούς πολιτισμούς.

Το μεγάλο μυστήριο της τρίχας στην ηβική περιοχή

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα ερωτήματα της Γουίρινγκ: γιατί υπάρχουν οι τρίχες στην ηβική περιοχή; Αφού εμφανίζονται τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες από την εφηβεία και αποτελούν χαρακτηριστικό μοναδικό στον άνθρωπο, η απάντηση θα πρέπει να εξηγεί την παρουσία τους και στα δύο φύλα.

Η επικρατέστερη υπόθεσή της, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί, είναι ότι οι τρίχες αυτές λειτουργούν ως «συλλέκτες» οσμών κατά τη σεξουαλική επαφή, μεταφέροντας πληροφορίες για τη σεξουαλική δραστηριότητα ενός πιθανού ή υπάρχοντος συντρόφου. Η ίδια χαρακτηρίζει την ιδέα έναν πιθανό «ανιχνευτή απιστίας», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για υπόθεση και όχι για επιστημονικά αποδεδειγμένο γεγονός. Τελικά, όπως δείχνει η έρευνά της, η τρίχα αποτελεί πολύ περισσότερα από ένα απλό χαρακτηριστικό της εμφάνισης: συνδέεται με την εξέλιξη, την υγεία, την επικοινωνία, την κοινωνική ταυτότητα και τη σεξουαλική συμπεριφορά.

Πηγή: BBC