Έρευνα: Πώς το ψηφιακό «brain rot» οδηγεί σταδιακά στην κατάθλιψη

Η αδιάκοπη κατανάλωση σύντομων βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν οδηγεί απευθείας στην κατάθλιψη, όμως ενεργοποιεί μια αλληλουχία ψυχολογικών επιβαρύνσεων που μπορεί τελικά να καταλήξει σε αυτήν.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Reports, η οποία εξετάζει πώς η παθητική χρήση των social media συνδέεται με συμπτώματα κατάθλιψης.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Ψυχολογίας Χασάν Μπατμάζ του Πανεπιστημίου Καραμπούκ στην Τουρκία, εξέτασαν το φαινόμενο που έχει γίνει γνωστό στο διαδίκτυο ως «brain rot», ένας όρος που αναφέρεται στη νοητική «θόλωση», τη διάσπαση της προσοχής και τη γνωστική υπερφόρτωση που προκαλείται από την αδιάκοπη έκθεση σε χαμηλής ποιότητας ψηφιακό περιεχόμενο. Μάλιστα, η φράση αναδείχθηκε «Λέξη της Χρονιάς 2024» από το Oxford University Press.

Στη μελέτη συμμετείχαν 439 νεαροί ενήλικες, περισσότεροι από τους μισούς εκ των οποίων δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τουλάχιστον πέντε ώρες ημερησίως, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις αφιερώνει επτά ή περισσότερες ώρες καθημερινά στο scrolling.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ψηφιακή νοητική κόπωση δεν αποτελεί από μόνη της άμεσο προγνωστικό παράγοντα της κατάθλιψης. Αντίθετα, λειτουργεί ως η αρχή μιας «αλυσίδας» ψυχολογικών αντιδράσεων.

Αρχικά εξαντλεί τα γνωστικά και συναισθηματικά αποθέματα του ατόμου, προκαλώντας burnout. Στη συνέχεια αυξάνονται τα επίπεδα στρες και άγχους, ενώ όταν οι επιβαρύνσεις αυτές παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, εμφανίζονται συμπτώματα κατάθλιψης.

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα σύντομα βίντεο υποχρεώνουν τον εγκέφαλο να αλλάζει διαρκώς αντικείμενο προσοχής, από ένα χιουμοριστικό βίντεο σε μια τραγική είδηση και αμέσως μετά σε μια συνταγή μαγειρικής.

Αυτή η συνεχής εναλλαγή δεν αφήνει χρόνο για ουσιαστική επεξεργασία των πληροφοριών ή για δημιουργία μακροπρόθεσμων αναμνήσεων, με αποτέλεσμα τη γνωστική εξάντληση.

Η έρευνα εντόπισε και διαφορές μεταξύ των φύλων. Οι γυναίκες ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα νοητικής κόπωσης, burnout, στρες και άγχους σε σχέση με τους άνδρες. Ωστόσο, τα συνολικά επίπεδα κατάθλιψης ήταν παρόμοια, γεγονός που υποδηλώνει ότι η εμφάνισή της επηρεάζεται και από πολλούς άλλους παράγοντες της ζωής.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αντιμετώπιση της ψηφιακής εξάντλησης δεν μπορεί να περιορίζεται στη συμβουλή «άφησε το κινητό». Υποστηρίζουν ότι πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις είναι εκείνες που βοηθούν τους ανθρώπους να ανακτήσουν τα ψυχικά τους αποθέματα, να διαχειριστούν το burnout και να ενισχύσουν τη συναισθηματική τους ανθεκτικότητα.

Παράλληλα, επισημαίνουν ότι απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες για να επιβεβαιωθεί πλήρως η αιτιώδης σχέση, ενώ προειδοποιούν πως δεν πρέπει να δαιμονοποιείται συλλήβδην η χρήση της τεχνολογίας, αλλά να εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιες οι πλατφόρμες σχεδιάζονται ώστε να κρατούν τους χρήστες διαρκώς συνδεδεμένους.

(Με πληροφορίες PsyPost)