Πώς να βελτιώσετε θεαματικά τη διατροφή σας, αλλάζοντας τον τρόπο που κοιτάτε τα ράφια του σούπερ μάρκετ

Ίσως να μην το συνειδητοποιείτε, αλλά μπορείτε να «γευτείτε» και με τα αυτιά σας. Σκεφτείτε μόνο το τσιτσίρισμα μιας μπριζόλας ή τον ήχο από το άνοιγμα ενός αναψυκτικού – δεν σας ανοίγουν ήδη την όρεξη; Και τι γίνεται με τη μουσική που έπαιζε την τελευταία φορά που φάγατε σε ένα εστιατόριο; Παρατηρήσατε αν επηρέασε την απόλαυση του φαγητού;

«Όλοι πιστεύουμε ότι γευόμαστε με το στόμα. Εκεί, φαίνεται, βρίσκεται η γεύση, αλλά όλες οι αισθήσεις εμπλέκονται», λέει ο Τσαρλς Σπενς, ψυχολόγος της επιστήμης της διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στην πραγματικότητα, πριν καν δοκιμάσουμε κάτι, ο εγκέφαλός μας κάνει υποθέσεις για το φαγητό, από την εμφάνιση, τον ήχο, την υφή ή τη μυρωδιά του. Αυτό συμβαίνει συχνά χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Όμως η πληθώρα πληροφοριών από τα μάτια, τα αυτιά, τα δάχτυλα και τη μύτη παίζει καθοριστικό ρόλο όχι μόνο στο πόσο απολαμβάνουμε το φαγητό, αλλά και στο πόσο τελικά τρώμε.

Οι άνθρωποι απέχουν πολύ από το να είναι ορθολογικοί καταναλωτές τροφής – τα αισθητηριακά ερεθίσματα επηρεάζουν εύκολα τις διατροφικές επιλογές μας. Όμως η έρευνα δείχνει ολοένα και περισσότερο ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη γνώση για να «χακάρουμε» τις αισθήσεις μας και να ωθήσουμε τον εαυτό μας να τρώει πιο υγιεινά. 

Προσοχή στη φωτεινή συσκευασία

Όταν ψωνίζουμε, τα μάτια μας παίζουν τεράστιο ρόλο στις επιλογές μας. Το χρώμα της συσκευασίας, το λογότυπο της μάρκας και ακόμη και το πόσο γυαλιστερή είναι η συσκευασία προετοιμάζουν τον εγκέφαλό μας για το τι να περιμένει από το φαγητό μέσα.

Και όταν ένα προϊόν ξεχωρίζει οπτικά, μας φαίνεται πιο ελκυστικό. Μια μελέτη έδειξε ότι οι συμμετέχοντες επέλεγαν πιο συχνά φωτογραφίες υγιεινών τροφών όταν τα χρώματα ήταν πιο έντονα, ακόμη κι όταν δίπλα υπήρχε μια ανθυγιεινή επιλογή. Αυτό συνδέεται με την έννοια της «προκατάληψης της ορατότητας» (salience bias), δηλαδή ότι η προσοχή μας τραβιέται από ό,τι είναι πιο εντυπωσιακό.

Επίσης, κρίνουμε τις ιδιότητες υγείας ενός τροφίμου από το χρώμα της συσκευασίας, λέει η Μπετίνα Πικέρας-Φισμαν, αναπληρώτρια καθηγήτρια μάρκετινγκ και συμπεριφοράς καταναλωτή στο Πανεπιστήμιο Wageningen στην Ολλανδία. Καφέ, πράσινα και λευκά προϊόντα θεωρούνται πιο υγιεινά, ενώ κόκκινα, κίτρινα και μοβ – ή ακόμη και «γυαλιστερά» – συνδέονται με πιο απολαυστικά ή ανθυγιεινά προϊόντα.

Ένας τρόπος να «χακάρουμε» αυτή την προκατάληψη στο σπίτι, λέει ο Σπενς, είναι να αποθηκεύουμε μπισκότα και γλυκά σε αδιαφανές δοχείο. Έτσι μειώνονται τα οπτικά ερεθίσματα που μας ωθούν σε πρόχειρο, ανθυγιεινό τσιμπολόγημα.

Κοιτάτε ψηλά και χαμηλά - Απoφύγετε τον πειρασμό στο ταμείο

Η θέση των τροφίμων στα ράφια επηρεάζει τις επιλογές μας – όλοι τείνουμε να επιλέγουμε ό,τι είναι πιο κοντά ή στο ύψος των ματιών μας. Αυτό ονομάζεται «αρχή της ελάχιστης προσπάθειας» και εκμεταλλεύεται από τα σούπερ μάρκετ.

Συνήθως τοποθετούνται δελεαστικά προϊόντα κοντά στα ταμεία και πιο ακριβά προϊόντα στο ύψος των ματιών, κάτι που μας οδηγεί σε αυθόρμητες αγορές.

Υπάρχουν όμως προσπάθειες περιορισμού αυτού του φαινομένου. Στην Αγγλία, για παράδειγμα, απαγορεύτηκε η τοποθέτηση τροφίμων υψηλά σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη κοντά στα ταμεία. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εισαγάγει ετικέτες που ενημερώνουν για τη διατροφική αξία.

Όταν αφαιρούνται τα ανθυγιεινά σνακ από τα ταμεία, μειώνονται οι παρορμητικές αγορές. Αντίθετα, η τοποθέτηση φρούτων εκεί αυξάνει την αγορά τους.

Την επόμενη φορά που ψωνίζετε, αξίζει να κοιτάξετε τα λιγότερο προφανή ράφια – ίσως βρείτε καλύτερες επιλογές.

Δοκιμάστε να φάτε από πιο βαριά μπολ

Δεν επηρεάζουν μόνο τα μάτια και τα αυτιά την εμπειρία του φαγητού, αλλά και το σκεύος.

Τα επιδόρπια που σερβίρονται σε λευκά, στρογγυλά πιάτα συχνά θεωρούνται πιο γλυκά σε σχέση με τα ίδια ακριβώς τρόφιμα σε μαύρα, γωνιώδη πιάτα. Παρόμοια, οι στρογγυλές συσκευασίες προτιμώνται έναντι των γωνιώδων.

«Η γεύση είναι στην πραγματικότητα μια πολυαισθητηριακή κατασκευή του εγκεφάλου και όχι απλή αίσθηση στο στόμα», λέει ο Σπενς.

Το βάρος του μπολ μπορεί επίσης να επηρεάσει το πόσο χορτάτοι νιώθουμε. Μια μελέτη έδειξε ότι οι καταναλωτές πίστευαν πως θα χορτάσουν περισσότερο όταν έτρωγαν από πιο βαριά δοχεία, πριν καν δοκιμάσουν το φαγητό. Άλλες έρευνες δείχνουν ότι όταν πιστεύουμε πως το φαγητό είναι πιο «πλούσιο», νιώθουμε και πιο χορτάτοι.

«Με μία μόνο κουταλιά, οι άνθρωποι ένιωθαν ήδη ότι θα χορτάσουν», λέει η Πικέρας-Φισμαν. Τα πιο βαριά μαχαιροπίρουνα επίσης αυξάνουν την ικανοποίηση από το φαγητό.

Κάντε το πιάτο σας όμορφο

Το πώς παρουσιάζεται το φαγητό επηρεάζει την προσδοκία απόλαυσης και μπορεί να κάνει ακόμη και χαμηλών θερμίδων φαγητό πιο ελκυστικό. Σε μία μελέτη, σαλάτα τοποθετήθηκε ώστε να μοιάζει με πίνακα του Καντίνσκι, και οι συμμετέχοντες τη θεώρησαν πιο νόστιμη και ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο για τα ίδια υλικά.

Ο Σπενς προτείνει τη χρήση ποικιλίας χρωματιστών λαχανικών και φύλλων για να αυξηθεί η ελκυστικότητα και η αίσθηση φρεσκάδας.

Άκουστε πιο αργή μουσική

Ο ήχος είναι ένα ακόμη «κρυφό συστατικό» που επηρεάζει το πώς τρώμε, γνωστό ως «sonic seasoning». Η αργή μουσική, για παράδειγμα, μας κάνει να τρώμε πιο αργά – και αυτό συνδέεται με μειωμένη πρόσληψη θερμίδων.

Υψηλότερες συχνότητες συνδέονται με γλυκιά γεύση, ενώ χαμηλότερες ενισχύουν την πικρή. Ακόμη και τα γλυκά μπορούν να φαίνονται πιο πικρά υπό συγκεκριμένη μουσική.

Η αποφυγή τηλεόρασης και κινητών κατά το φαγητό μειώνει επίσης την πρόσληψη θερμίδων. Οι ήχοι της φύσης μπορούν να μας ωθήσουν σε πιο βιώσιμες επιλογές.

Προσθέστε όγκο με υγιεινές τροφές

Αντί να μειώνουμε τις ποσότητες, μπορούμε να μειώσουμε τη θερμιδική πυκνότητα των γευμάτων. Οι άνθρωποι τείνουν να τρώνε τον ίδιο όγκο φαγητού, ανεξάρτητα από τις θερμίδες.

«Αν μειώσεις τη θερμιδική πυκνότητα χωρίς να αλλάξεις τον όγκο, θα εξακολουθείς να νιώθεις χορτάτος αλλά θα τρως λιγότερες θερμίδες», λέει η Μπάρμπαρα Ρολς, καθηγήτρια διατροφικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Penn State.

Έχει διαπιστώσει ότι όταν η θερμιδική πυκνότητα μειώθηκε κατά 25% με την προσθήκη πολτοποιημένων λαχανικών όπως κουνουπίδι ή σπανάκι, οι συμμετέχοντες ένιωθαν το ίδιο χορτάτοι χωρίς να το αντιληφθούν.

Η τάση μας να βρίσκουμε «μαγικά» χώρο για ένα γλυκό ακόμα κι αν δεν πεινάμε

Η κατανόηση ότι εξωτερικά ερεθίσματα παρακάμπτουν το αίσθημα κορεσμού είναι σημαντική, λέει ο Σπενς. «Σπάνια τρώμε επειδή πεινάμε πραγματικά», αναφέρει. Συνήθως επηρεαζόμαστε από ό,τι βλέπουμε, ακούμε και μυρίζουμε.

Και μόνο η θέα ενός γλυκού μπορεί να μας κάνει να το θέλουμε, ακόμη κι αν έχουμε ήδη χορτάσει.

Συνολικά, γίνεται σαφές ότι μπορούμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας να τρώει πιο υγιεινά δίνοντας προσοχή σε όλες μας τις αισθήσεις.

Εγώ πάω να ετοιμάσω δείπνο και θα βάλω απαλή, αργή μουσική όσο τρώω.

Πηγή: BBC