Η Ευρώπη αλλάζει πορεία στην υγεία του Εγκεφάλου – και η Ελλάδα χρειάζεται Εθνικό Σχέδιο

Το 2023 δημιουργήθηκε στη χώρα μας το Ελληνικό Συμβούλιο για τον Εγκέφαλο (ΕΣΕ) -μια κρίσιμη πρωτοβουλία που εντάσσει τη χώρα στον ευρωπαϊκό διάλογο για την υγεία του εγκεφάλου. Το ΕΣΕ, μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τον Εγκέφαλο και σε άμεση διασύνδεση με Εθνικά Συμβούλια άλλων κρατών, συγκροτείται από εκπροσώπους δεκαοκτώ επιστημονικών εταιρειών, τεσσάρων ενώσεων ασθενών και φροντιστών, καθώς και είκοσι πέντε Ελλήνων επιστημόνων διεθνούς κύρους. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Ελληνική Εταιρεία για τις Νευροεπιστήμες, η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία, η Ελληνική Νευρολογική Εταιρεία, η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία, η Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδος, το Ελληνικό Δίκτυο Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας. Η διεπιστημονικότητα και η αντιπροσωπευτικότητα αυτού του σχήματος το καθιστούν μοναδικό στον ελληνικό χώρο.

Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εξελίξεις γύρω από την υγεία του εγκεφάλου είναι ταχύτατες και πυκνές σε πρωτοβουλίες και προτάσεις πολιτικής. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τον Εγκέφαλο, σε συνεργασία με ευρωβουλευτές όπως ο Κροάτης Tomislav Sokol, έχει ξεκινήσει εκστρατεία ενημέρωσης για την ανάγκη υιοθέτησης ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για την υγεία του εγκεφάλου – ενός ολοκληρωμένου European Brain Health Plan που θα ενοποιεί τις μέχρι σήμερα κατακερματισμένες δράσεις και θα ευθυγραμμίζει πόρους και χρηματοδοτήσεις. Άλλωστε,η πρόοδος στις νευροεπιστήμες και στην αντιμετώπιση των ψυχικών και νευρολογικών διαταραχών δεν εξαρτάται μόνο από την επιστημονική αριστεία, αλλά από ένα ευρύ και συνεκτικό οικοσύστημα που ενώνει ερευνητές, κλινικούς γιατρούς, ασθενείς, οργανώσεις, βιομηχανικούς εταίρους και λήπτες πολιτικών αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η καινοτομία πρέπει να συνοδεύεται από ισότιμη πρόσβαση για όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως χώρας ή μεγέθους αγοράς.

Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό περιβάλλον, η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμείνει θεατής. Η έλλειψη συνεργασίας ανάμεσα στις ειδικότητες και τους φορείς που εμπλέκονται στην υγεία του εγκεφάλου και η απουσία ενιαίας στρατηγικής πολιτικής αποτελούν σοβαρά εμπόδια που περιορίζουν την ανάπτυξη σύγχρονων υπηρεσιών, την έρευνα και την αποτελεσματική υποστήριξη των ασθενών. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι χώρες όπως η Φινλανδία, η Γερμανία, η Νορβηγία, η Πολωνία, η Ισπανία και η Ελβετία έχουν ήδη διαμορφώσει εθνικά σχέδια για τον εγκέφαλο, αποκτώντας σημαντικά πλεονεκτήματα στην πρόληψη, στη θεραπευτική και στη δημιουργία ολοκληρωμένων συστημάτων φροντίδας. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΕΣΕ αναζητά μεθοδικά τους πόρους που θα επιτρέψουν τη συνέχιση και την ενίσχυση των δράσεών του, σε μια περίοδο όπου οι κοινωνικές ανάγκες είναι πολλαπλές και οι διαθέσιμες χρηματοδοτήσεις περιορισμένες.

Η σημασία μιας εθνικής στρατηγικής υπερβαίνει κατά πολύ τον συμβολικό της χαρακτήρα· πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί να φέρει τη χώρα στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων και να εξασφαλίσει ότι η επιστημονική γνώση μετατρέπεται σε πραγματική κοινωνική ωφέλεια. Με δεδομένη τη δυναμική που αναπτύσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία —και την υποχρέωση— να μην μείνει πίσω. Το ζητούμενο πλέον είναι η πολιτική βούληση και η αναγκαία επένδυση που θα καταστήσουν την υγεία του εγκεφάλου ουσιαστική εθνική προτεραιότητα.